Zuktamrurite

Wzór chemiczny: FeP<sub>2</sub>

Zuktamrurite to ekstremalnie rzadki fosforek żelaza, odkryty w skałach pirometamorficznych formacji Hatrurim w Izraelu.

## Charakterystyka Zuktamrurite jest nowo opisanym, niezwykle rzadkim minerałem z grupy fosforków. Występuje w postaci mikroskopijnych, anhedralnych (nieforemnych) ziaren o wielkości do 20 mikrometrów, zwykle w zrostach z innymi, równie rzadkimi minerałami. Ze względu na swój rozmiar, cechy wizualne nie są możliwe do oceny gołym okiem. Obserwowany w świetle odbitym pod mikroskopem, ma kremowo-białą barwę z żółtawym odcieniem i nie wykazuje pleochroizmu. ## Właściwości fizyczne Z uwagi na mikroskopijny rozmiar ziaren, większość właściwości fizycznych, takich jak twardość, gęstość, łupliwość czy przełam, nie została określona. Minerał jest nieprzezroczysty i wykazuje metaliczny połysk. ## Barwy i odmiany Obserwowany pod mikroskopem ma barwę kremowobiałą z żółtym odcieniem. Nie są znane żadne jego odmiany. ## Historia i nazwa Minerał został oficjalnie zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2013 roku pod numerem 2013-078. Jego nazwa honoruje Zultan (Zuk) Tamrur (1956–2002), izraelską geolog, która wniosła znaczący wkład w badania formacji Hatrurim, gdzie minerał ten został odkryty. Opisali go Evgeny V. Galuskin, Irina O. Galuskina i współpracownicy w publikacji z 2015 roku. ## Zastosowania Zuktamrurite nie ma żadnego zastosowania komercyjnego ani przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, jako ekstremalnie rzadki składnik unikalnego kompleksu skalnego.

Właściwości

Połysk
Metallic
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja zuktamrurite jest niemożliwa bez zaawansowanych technik laboratoryjnych. Wymaga analizy metodą spektroskopii elektronów odbitych (BSE) w połączeniu z analizą składu chemicznego za pomocą mikrosondy elektronowej (EDS/WDS). W obrazie BSE zuktamrurite jest jednym z najciemniejszych minerałów w paragenezie fosforków. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi fosforkami żelaza, takimi jak barringerite czy allabogdanite. Ostateczne rozróżnienie jest możliwe wyłącznie na podstawie analizy składu chemicznego i danych krystalograficznych uzyskanych metodą dyfrakcji elektronowej (EBSD). ## Formy kryształów Zuktamrurite tworzy wyłącznie anhedralne, nieforemne ziarna o wielkości do 20 µm, występujące jako inkluzje w innych minerałach lub w zrostach z nimi.

Środowisko występowania

## Geneza Zuktamrurite powstaje w warunkach pirometamorfizmu, czyli ekstremalnie wysokich temperatur (powyżej 1000°C) i niskiego ciśnienia. Jest produktem naturalnego spalania skał bitumicznych, które zachodziło w formacji Hatrurim. Tworzy się w silnie redukcyjnym środowisku, co jest warunkiem koniecznym do powstania fosforków. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w ścisłej asocjacji z innymi rzadkimi fosforkami i krzemkami. Najczęściej towarzyszą mu murashkoite, barringerite, halamishite, transjordanite, a także diopsyd, anortyt, zeolity i szkliwo krzemianowe. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania zuktamrurite na świecie jest jego lokalizacja typowa (type locality) - złoże fosforytów Gurim, położone w basenie Hatrurim na pustyni Negev w Izraelu.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu z zuktamrurite jest determinowana wyłącznie przez jego naukową weryfikację. Ponieważ minerał jest niewidoczny gołym okiem, wartość ma cały fragment skały macierzystej z potwierdzoną analitycznie obecnością minerału. Najcenniejsze są próbki, w których zuktamrurite występuje w bogatych zrostach z innymi rzadkimi fosforkami, co pozwala na kompleksowe badania paragenezy. ## Ceny rynkowe Okazy z zuktamrurite praktycznie nie pojawiają się na wolnym rynku. Są one przedmiotem wymiany i badań między instytucjami naukowymi i wyspecjalizowanymi kolekcjonerami mikrominerałów. Ich wartość jest umowna i bardzo wysoka ze względu na ekstremalną rzadkość. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest formacja Hatrurim w Izraelu. Materiał badawczy i kolekcjonerski pochodzi wyłącznie z tej jednej, ściśle określonej lokalizacji.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na mikroskopijny rozmiar i występowanie wyłącznie w postaci inkluzji w skale macierzystej, czyszczenie samego minerału nie jest możliwe ani konieczne. Okaz skalny można czyścić delikatnie miękkim, suchym pędzelkiem w celu usunięcia kurzu. ## Czego unikać Należy unikać wszelkich metod czyszczenia na mokro, używania ultradźwięków oraz kontaktu z chemikaliami, które mogłyby uszkodzić zarówno zuktamrurite, jak i otaczające go minerały. Skały z formacji Hatrurim mogą zawierać minerały niestabilne w wilgotnym środowisku. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w stabilnych warunkach, z dala od wilgoci, kurzu i bezpośredniego światła słonecznego. Najlepszym rozwiązaniem jest suche, zamknięte pudełko typu "perky box" lub gablotka.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej