Zinkosite
Wzór chemiczny: Zn<sup>2+</sup>S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>
Cynkozyt to syntetyczny, rozpuszczalny w wodzie siarczan cynku, który w naturze występuje niezwykle rzadko w postaci drobnych wykwitów.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 2.5
- Połysk
- Vitreous
- Rysa
- White
- Gęstość
- 3.54
- Łupliwość
- Perfect on {010}
- Przełam
- Uneven
- Przezroczystość
- Transparent to translucent
- Układ krystaliczny
- Orthorhombic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną cynkozytu jest jego całkowita rozpuszczalność w wodzie. Występuje jako białe, miękkie i kruche naloty lub wykwity w suchych środowiskach, najczęściej w starych kopalniach. Reakcja na wodę jest najprostszym i definitywnym testem, choć niszczącym próbkę. ## Odróżnianie od podobnych Cynkozyt można pomylić z innymi białymi, wtórnymi siarczanami, takimi jak goslaryt (ZnSO₄·7H₂O) czy epsomit (MgSO₄·7H₂O). Goslaryt jest uwodnioną formą siarczanu cynku i często tworzy igiełkowe kryształy lub skorupy. Odróżnienie bezwodnego cynkozytu od tych minerałów w warunkach polowych jest trudne i zwykle wymaga analizy laboratoryjnej (XRD), jednak cynkozyt jest znacznie rzadszy. ## Formy kryształów Kryształy cynkozytu są niezwykle rzadkie i mikroskopijnej wielkości. Zazwyczaj tworzy on skupienia ziemiste, proszkowe naloty, skorupy i wykwity na innych minerałach lub skałach.
Środowisko występowania
## Geneza Cynkozyt jest minerałem wtórnym, powstającym w wyniku utleniania siarczkowych rud cynku, głównie sfalerytu (ZnS), w warunkach bardzo niskiej wilgotności. Tworzy się jako produkt dehydratacji (odwodnienia) innych, uwodnionych siarczanów cynku, takich jak goslaryt. Jego występowanie jest ograniczone do suchych, osłoniętych miejsc, np. w starych, nieczynnych wyrobiskach górniczych. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z minerałami, z których powstaje lub którym towarzyszy w strefie utleniania. Są to przede wszystkim sfaleryt, goslaryt, melanteryt, epsomit, chalkantyt i gips. ## Lokalizacje Potwierdzone, choć skrajnie rzadkie, wystąpienia cynkozytu odnotowano w historycznej lokalizacji typowej w kopalni Silber-Berg w Bodenmais w Bawarii (Niemcy) oraz w kopalni San José w departamencie Oruro (Boliwia).
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Z uwagi na ekstremalną rzadkość, każdy potwierdzony analitycznie okaz cynkozytu ma wysoką wartość naukową i kolekcjonerską. Najbardziej pożądane są okazy, gdzie cynkozyt tworzy widoczne gołym okiem, nawet niewielkie, skupienia na skale macierzystej, w asocjacji z innymi minerałami. Czystość i obfitość nalotu podnoszą wartość okazu. Ze względu na charakter minerału, estetyka ma drugorzędne znaczenie w porównaniu z wartością dokumentacyjną. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów o znaczeniu kolekcjonerskim jest w zasadzie kopalnia San José w Boliwii, skąd pochodzą nieliczne próbki, które trafiły na rynek.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Cynkozytu nie wolno czyścić na mokro. Każdy kontakt z wodą, nawet wilgotną szmatką, spowoduje jego rozpuszczenie i zniszczenie. Dopuszczalne jest jedynie bardzo ostrożne usunięcie kurzu za pomocą miękkiego, suchego pędzelka lub strumienia sprężonego powietrza z dużej odległości. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać wody, wilgoci, pary wodnej oraz wszelkich chemikaliów. Minerał jest higroskopijny, co oznacza, że chłonie wilgoć z powietrza, dlatego kluczowe jest przechowywanie go w suchym środowisku. Należy również unikać zmian temperatury, które mogą powodować kondensację pary wodnej. ## Przechowywanie Okazy cynkozytu wymagają specjalistycznych warunków przechowywania. Najlepiej umieścić je w szczelnym, przezroczystym pojemniku (tzw. "perky box") razem ze środkiem pochłaniającym wilgoć, takim jak żel krzemionkowy (silikażel). Pojemnik powinien być przechowywany w stabilnej temperaturze, z dala od bezpośredniego światła słonecznego.