Zinkgruvanite

Wzór chemiczny: Ba<sub>4</sub>Mn<sup>2+</sup><sub>4</sub>Fe<sup>3+</sup><sub>2</sub>(Si<sub>2</sub>O<sub>7</sub>)<sub>2</sub>(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>O<sub>2</sub>(OH)<sub>2</sub>

Zinkgruvanit to bardzo rzadki, ciemnobrązowy do czarnego minerał z grupy sorokrzemianów, odkryty w kopalni Zinkgruvan w Szwecji.

## Charakterystyka Zinkgruvanit jest niezwykle rzadkim minerałem, który wizualnie przedstawia się jako bardzo drobne, listewkowate lub blaszkowate kryształy, nieprzekraczające 100 mikrometrów długości. Tworzy on agregaty o pokroju od wachlarzowatego do sferulitycznego. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, jego cechy makroskopowe są trudne do zaobserwowania bez specjalistycznego sprzętu. Występuje w formie ciemnobrązowych do czarnych, nieprzezroczystych mas. ## Właściwości fizyczne Kryształy zinkgruvanitu wykazują połysk od półmetalicznego do tłustego. Twardość i gęstość nie zostały precyzyjnie zmierzone z powodu bardzo małego rozmiaru i rzadkości materiału. Jest minerałem kruchym. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest ciemnobrązowy do czarnego, z brązowawą rysą. Nie są znane żadne jego odmiany. ## Historia i nazwa Zinkgruvanit został po raz pierwszy opisany w 2016 roku przez Dana Holstama i współpracowników. Jego nazwa pochodzi od miejsca odkrycia - historycznej kopalni Zinkgruvan w gminie Askersund w Szwecji, która jest jednocześnie jego lokalizacją typową. Został zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) pod numerem 2015-111. ## Zastosowania Zinkgruvanit, jako minerał ekstremalnie rzadki i występujący jedynie w mikroskopijnych ilościach, nie ma żadnego zastosowania praktycznego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, będąc obiektem pożądania dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich.

Właściwości

Połysk
Sub-metallic to greasy
Rysa
Brownish
Łupliwość
Perfect on {100}
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja zinkgruvanitu jest niemożliwa bez zaawansowanych technik analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana czy analiza chemiczna z użyciem mikrosondy elektronowej (EDS/WDS). Wstępną wskazówką może być asocjacja z innymi rzadkimi minerałami z lokalizacji typowej (Zinkgruvan) oraz ciemna barwa i półmetaliczny połysk. ## Odróżnianie od podobnych Makroskopowo jest nieodróżnialny od wielu innych czarnych, drobnoziarnistych minerałów tlenkowych i krzemianowych. Pewne rozróżnienie wymaga specjalistycznych badań laboratoryjnych. ## Formy kryształów Zinkgruvanit tworzy bardzo drobne, wydłużone, listewkowate kryształy, które łączą się w wachlarzowate lub kuliste (sferulityczne) agregaty.

Środowisko występowania

## Geneza Zinkgruvanit powstaje w wyniku procesów metamorficznych w obrębie złoża rud żelaza, manganu i cynku. W lokalizacji typowej (Zinkgruvan, Szwecja) występuje w skarnach, które są skałami metamorficznymi powstałymi na kontakcie intruzji magmowej z węglanowymi skałami osadowymi. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych rzadkich minerałów, takich jak baryt, hedyfan, magnetyt, filipstadyt, manganoberyilit, ewelit i brandtyt. Współwystępuje również z bardziej pospolitymi minerałami, jak kalcyt i kwarc. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania zinkgruvanitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - kopalnia Zinkgruvan, położona w pobliżu miejscowości o tej samej nazwie, w regionie Närke w Szwecji.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako minerał mikroskopowy, głównym kryterium wartości dla kolekcjonera jest bogactwo i jakość agregatów widocznych pod mikroskopem. Najbardziej pożądane są okazy z wyraźnie uformowanymi, wachlarzowatymi lub sferulitycznymi skupieniami zinkgruvanitu, dobrze odcinającymi się od skały macierzystej. Istotna jest również asocjacja z innymi rzadkimi minerałami z tej lokalizacji. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest kopalnia Zinkgruvan w Szwecji. Materiał kolekcjonerski jest ekstremalnie trudny do zdobycia i pojawia się na rynku bardzo sporadycznie, zwykle w ofercie wyspecjalizowanych dealerów minerałów rzadkich.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na ekstremalną rzadkość i mikroskopijny charakter, okazy zinkgruvanitu nie powinny być czyszczone w żaden mechaniczny ani chemiczny sposób. Najlepiej pozostawić je w stanie nienaruszonym. ## Czego unikać Należy unikać jakiegokolwiek kontaktu z chemikaliami, ultradźwiękami, a także prób czyszczenia mechanicznego (np. szczoteczkami), które mogłyby bezpowrotnie zniszczyć drobne kryształy. Należy chronić okaz przed kurzem i wibracjami. ## Przechowywanie Okazy powinny być przechowywane wyłącznie w stabilnych, zamykanych pudełkach typu "micromount", aby chronić je przed uszkodzeniami fizycznymi i zanieczyszczeniami. Ekspozycja jest możliwa tylko pod mikroskopem.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej