Zinczippeite

Wzór chemiczny: Zn²⁺(U⁶⁺O₂)₂(S⁶⁺O₄)O₂·₃.₅H₂O

Zinczippeit to rzadki, wtórny minerał uranu z grupy zippeitu, tworzący charakterystyczne, żółte do pomarańczowych naloty i agregaty.

## Charakterystyka Zinczippeit jest uwodnionym siarczanem cynku i uranylu, należącym do grupy zippeitu. Występuje w postaci drobnych, listewkowych lub igiełkowych kryształów, które najczęściej tworzą rozetkowe agregaty, sferolityczne skupienia, a także ziemiste lub proszkowe naloty i powłoki na skałach macierzystych. Ze względu na bardzo mały rozmiar kryształów, jego cechy są zazwyczaj obserwowane w skali mikroskopowej. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki, o twardości wynoszącej około 2 w skali Mohsa. Jest przeświecający, a jego połysk opisywany jest jako matowy, ziemisty lub jedwabisty w przypadku drobnoziarnistych agregatów. Jest silnie radioaktywny ze względu na wysoką zawartość uranu. ## Barwy i odmiany Zinczippeit przybiera barwy od jaskrawożółtej, przez pomarańczowożółtą, do czerwonawobrązowej. Nie wyróżnia się jego odmian handlowych ani barwnych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego składu chemicznego - obecności cynku (ang. *zinc*) - oraz do jego związku ze zippeitem, głównym minerałem w grupie. Został opisany i uznany za nowy minerał w 1976 roku na podstawie materiału pochodzącego z kopalni Hillside w hrabstwie Yavapai w Arizonie, USA. ## Zastosowania Ze względu na rzadkość występowania i niewielkie nagromadzenia, zinczippeit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach uranowych oraz naukowców.

Właściwości

Twardość Mohsa: 2
Połysk: Dull
Gęstość: 0
Przezroczystość: Translucent
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Zinczippeit rozpoznaje się po jego charakterystycznej żółtej do pomarańczowej barwie, typowych formach występowania (naloty, rozetkowe agregaty) oraz silnej radioaktywności, mierzalnej za pomocą licznika Geigera. Często wykazuje również intensywną, żółtozieloną fluorescencję w świetle ultrafioletowym (zarówno krótko-, jak i długofalowym). ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi minerałami z grupy zippeitu (np. zippeitem sodowym, magnezowym) oraz innymi wtórnymi minerałami uranu o żółtej barwie, jak tyuyamunit czy karnotyt. Pewne odróżnienie wymaga zaawansowanych analiz chemicznych (EDS/WDS) w celu potwierdzenia dominacji cynku w składzie. ## Formy kryształów Tworzy mikroskopijne, listewkowe lub igiełkowe kryształy, rzadko przekraczające ułamki milimetra. Najczęściej występują one w postaci promienistych lub rozetkowych agregatów, a także jako cienkie powłoki i ziemiste naloty na skałach.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to minerał wtórny, powstający w strefach utleniania (wietrzenia) złóż uranu, szczególnie w obecności minerałów cynku, takich jak sfaleryt. Tworzy się w wyniku działania wód zasobnych w siarczany na pierwotne rudy uranu, takie jak uraninit. Występuje w spękaniach i na powierzchniach skał osadowych (piaskowców) lub w żyłach hydrotermalnych. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami uranu, takimi jak andersonit, gips, johannit, schröckingerit, uranopilit, a także z innymi minerałami z grupy zippeitu. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowisko, skąd pochodzi materiał typowy, to kopalnia Hillside w Arizonie (USA). Znany jest również z innych lokalizacji w stanach Utah i Kolorado w USA, a także z Jáchymova w Czechach i kilku miejsc w Niemczech (Saksonia).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, widocznymi gołym okiem agregatami krystalicznymi o intensywnej, pomarańczowej barwie. Ważny jest również kontrast z matrycą skalną oraz bogactwo skupień na powierzchni okazu. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, okazy nadające się do fotografii mikroskopowej (tzw. "micromounts") są również poszukiwane. ## Popularne stanowiska Okazy pochodzące z typowej lokalizacji - kopalni Hillside w Arizonie - są uważane za klasyczne. Wysokiej jakości mikrokryształy pochodzą również z niektórych kopalń w Utah, USA.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów zinczippeitu generalnie nie powinno się czyścić na mokro. Drobne, kruche agregaty mogą zostać łatwo uszkodzone. Do usuwania kurzu można użyć miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i chemikaliami. Minerał jest bardzo miękki i kruchy, podatny na uszkodzenia mechaniczne. Jako minerał uranu jest silnie radioaktywny - należy unikać bezpośredniego kontaktu ze skórą, wdychania pyłu i przechowywania w miejscach stałego przebywania ludzi. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w szczelnych, ołowianych lub szklanych pojemnikach, odpowiednio oznakowanych symbolem radioaktywności. Powinny być trzymane z dala od innych minerałów wrażliwych na promieniowanie, w suchym miejscu i z dala od źródeł światła, aby zapobiec ewentualnym zmianom barwy.