Zincospiroffite

Wzór chemiczny: Zn<sup>2+</sup><sub>2</sub>Te<sup>4+</sup><sub>3</sub>O<sub>8</sub>

Cynkospiroffit to bardzo rzadki telluryn cynku, tworzący charakterystyczne, drobne kryształy o intensywnie zielonej barwie i diamentowym połysku.

## Charakterystyka Cynkospiroffit jest minerałem z gromady tlenków, a konkretnie tellurynem cynku. Występuje w postaci bardzo małych, tabliczkowych lub pryzmatycznych kryształów, rzadko przekraczających 1 mm. Tworzy także skupienia ziarniste i naloty. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, szmaragdowozielona do zielonożółtej barwa oraz silny, niemal diamentowy połysk, co czyni go rozpoznawalnym mimo niewielkich rozmiarów. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością około 3.5 w skali Mohsa. Ma bardzo dużą gęstość, wynoszącą 5.75 g/cm³, co jest nietypowe dla minerałów o niemetalicznym wyglądzie. Jest kruchy, a jego kryształy wykazują doskonałą łupliwość w jednym kierunku. Połysk jest silnie szklisty do diamentowego. Jest przezroczysty do przeświecającego. ## Barwy i odmiany Cynkospiroffit występuje w odcieniach od szmaragdowozielonego, przez butelkowozielony, do zielonożółtego. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w kopalni Old Guard w Tombstone, w hrabstwie Cochise w Arizonie (USA). Opisali go w 1995 roku George Y. Chao, Joseph A. Taggart Jr. oraz Andrew C. Roberts, który jest również współodkrywcą spiroffitu. Nazwa nawiązuje do jego składu chemicznego (cynk) oraz strukturalnego i chemicznego podobieństwa do minerału spiroffitu. ## Zastosowania Cynkospiroffit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, jest ceniony przez kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach (tzw. mikromontach).

Właściwości

Twardość Mohsa
3.5
Połysk
Diamentowy do szklistego
Rysa
Jasnozielona
Gęstość
5.75
Łupliwość
Doskonała wg {001}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Tetragonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami kluczowymi do identyfikacji cynkospiroffitu są: intensywnie zielona barwa, bardzo silny, diamentowy połysk, wysoka gęstość oraz współwystępowanie z innymi rzadkimi tellurynami i tellurkami. Ze względu na rozmiar kryształów, do jego obserwacji i identyfikacji niezbędny jest mikroskop. ## Odróżnianie od podobnych Cynkospiroffit można pomylić z innymi zielonymi, wtórnymi minerałami cynku lub miedzi. Od malachitu odróżnia go znacznie silniejszy połysk i forma kryształów. Od innych rzadkich tellurynów (np. spiroffitu, który jest bezbarwny do białego) odróżnia go charakterystyczna zielona barwa. Ostateczne potwierdzenie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub analiza składu chemicznego (EDS). ## Formy kryształów Kryształy cynkospiroffitu są najczęściej tabliczkowe, spłaszczone zgodnie z płaszczyzną łupliwości, lub krótkopryzmatyczne. Zazwyczaj tworzą niewielkie, rozproszone grupy lub pojedyncze kryształki narosłe na skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Cynkospiroffit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców zawierających tellur i cynk. Tworzy się w warunkach niskiej temperatury i ciśnienia w wyniku przeobrażenia pierwotnych tellurków. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi, często równie rzadkimi, tlenkami i tellurynami. Najczęściej towarzyszą mu: kwarc, tellur, telluryt, spiroffit, paratelluryt, emmonsyt, mcalpineit, frankhawthorneit oraz różne tlenki żelaza i manganu. ## Lokalizacje Cynkospiroffit jest minerałem ekstremalnie rzadkim. Poza lokalizacją typową - kopalnią Old Guard w Tombstone w Arizonie (USA) - jego występowanie potwierdzono jedynie w kilku miejscach na świecie, w tym w kopalni Bambolla w Moctezuma w Meksyku oraz w kopalni Kawazu w Japonii. Wszystkie te stanowiska znane są z występowania wyjątkowej mineralizacji tellurowej.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy cynkospiroffitu to te z ostro zakończonymi, dobrze wykształconymi i przezroczystymi kryształami o intensywnej, szmaragdowozielonej barwie. Ważny jest kontrast z matrycą skalną oraz obecność minerałów towarzyszących. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, kluczowa jest ich jakość i fotogeniczność pod powiększeniem. Wielkość kryształów, nawet jeśli przekracza 0.5 mm, znacząco podnosi wartość okazu. ## Popularne stanowiska Najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z lokalizacji typowej w Tombstone w Arizonie, USA. Są one uważane za klasyczne i stanowią wzorzec dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy cynkospiroffitu są niezwykle delikatne i małe. Czyszczenie powinno być ograniczone do absolutnego minimum. Jeśli jest konieczne, można użyć sprężonego powietrza (z bezpiecznej odległości) do usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi chemikaliami. ## Czego unikać Minerał jest kruchy i ma doskonałą łupliwość, dlatego jest bardzo wrażliwy na uszkodzenia mechaniczne, wstrząsy i wibracje. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, wszelkich kwasów i detergentów. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na nagłe zmiany temperatury. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów wyłącznie w specjalistycznych pudełkach na mikrominerały (tzw. micromount boxes), które chronią je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Ekspozycja powinna odbywać się pod mikroskopem.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej