Zincgartrellite

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup>Zn<sup>2+</sup><sub>2</sub>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(H<sub>2</sub>O,OH)<sub>2</sub>

Cynkgartrellit to rzadki arsenian ołowiu i cynku, tworzący mikroskopijne, żółtozielone sferolityczne agregaty.

## Charakterystyka Cynkgartrellit jest uwodnionym arsenianem ołowiu i cynku, należącym do grupy tsumcoritu. Występuje w postaci bardzo małych, sferolitycznych lub promienistych agregatów, których średnica rzadko przekracza 0.5 mm. Poszczególne kryształy tworzące te agregaty mają formę listewek lub igieł i są zbyt małe, by można je było dostrzec gołym okiem. Ze względu na swój rozmiar, jest to minerał dostępny głównie dla zaawansowanych mikrokolekcjonerów. ## Właściwości fizyczne Kryształy cynkgartrellitu wykazują połysk szklisty do lekko diamentowego. Twardość w skali Mohsa szacuje się na około 4.5. Jest minerałem stosunkowo gęstym, co wynika z obecności ołowiu w jego składzie chemicznym. ## Barwy i odmiany Minerał ten charakteryzuje się barwą od bladożółtej, przez żółtozieloną, do zielonej. Nie wyróżniono jego odmian. ## Historia i nazwa Cynkgartrellit został po raz pierwszy opisany w 1998 roku przez Wernera Krause, Klausa Belendorffa, Heinza-Jürgena Bernhardt'a i Catherine McCammon. Jego nazwa nawiązuje do składu chemicznego - jest to cynkowy (Zinc) analog gartrellitu, w którym cynk zastępuje miedź. Nazwa gartrellit honoruje australijskiego kolekcjonera minerałów, Benjamina Gartrella.

Właściwości

Twardość Mohsa
4.5
Połysk
Vitreous to Adamantine
Rysa
Pale yellow
Gęstość
5.45
Łupliwość
Perfect on {001}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Translucent
Układ krystaliczny
Triclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja cynkgartrellitu jest możliwa niemal wyłącznie na podstawie analizy chemicznej (EDS) i krystalograficznej (XRD) z powodu jego mikroskopijnych rozmiarów i występowania w złożonych paragenezach. Wizualnie, pod dużym powiększeniem, charakterystyczne są drobne, żółtozielone sferolityczne agregaty. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi minerałami z grupy tsumcoritu, takimi jak gartrellit (zazwyczaj bardziej zielony, zawiera miedź), tsumcorit (inny skład) czy helmutwinklerit. Odróżnienie bez zaawansowanej analizy jest praktycznie niemożliwe. Podobny wygląd mogą mieć też inne wtórne minerały arsenianowe, np. mimetMimetesyt czy adamit. ## Formy kryształów Cynkgartrellit tworzy sferolityczne lub promieniste agregaty złożone z mikroskopijnych, wydłużonych kryształów o pokroju listewkowym lub igiełkowym.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to minerał wtórny, powstający w strefach utleniania (gossanach) polimetalicznych złóż kruszców, bogatych w ołów, cynk i arsen. Tworzy się w wyniku wietrzenia pierwotnych siarczków, głównie galeny, sfalerytu i arsenopirytu. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami wtórnymi. Do jego typowych minerałów towarzyszących należą: anglesyt, cerusyt, beudantyt, segnityt, mimetesyt, wulfenit, stolzyt, a także inne minerały z grupy tsumcoritu jak gartrellit i helmutwinkleryt. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska na świecie, z których pochodzą najlepiej wykształcone okazy, to: - Kopalnia Tsumeb w Namibii (miejsce odkrycia). - Broken Hill w Nowej Południowej Walii, Australia. - Gara-Djebilet w prowincji Tindouf, Algieria. - Kopalnia Preguiça w Sobral da Adiça, Portugalia.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów cynkgartrellitu ocenia się przede wszystkim na podstawie bogactwa i estetyki agregatów na matrycy skalnej. Najbardziej cenione są okazy z licznymi, dobrze wykształconymi sferolitami o intensywnej, żółtozielonej barwie, kontrastującymi z podłożem. Ważny jest również brak uszkodzeń oraz obecność rzadkich minerałów towarzyszących, które podnoszą wartość naukową i wizualną okazu. ## Popularne stanowiska Najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z kopalni Tsumeb w Namibii, która jest znana z dostarczania najlepszych na świecie przykładów tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie sprężonym powietrzem w celu usunięcia kurzu. Ze względu na mikroskopijny rozmiar i delikatność kryształów, każda inna metoda, w tym użycie wody czy szczoteczek, grozi bezpowrotnym uszkodzeniem agregatów. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, chemikaliami (zwłaszcza kwasami) oraz ultradźwiękami. Minerał jest kruchy i wrażliwy na wstrząsy mechaniczne. Jako arsenian jest toksyczny - należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów wyłącznie w specjalistycznych pudełkach typu "micromount", chroniących przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Ekspozycja powinna odbywać się z dala od źródeł wibracji.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej