Zhemchuzhnikovite

Wzór chemiczny: NaMgAl((C<sub>2</sub>)<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>3</sub>·9H<sub>2</sub>O

Żemczużnikowit to bardzo rzadki, rozpuszczalny w wodzie minerał organiczny, tworzący zielone, pryzmatyczne kryształy.

## Charakterystyka Żemczużnikowit jest uwodnionym szczawianem sodu, magnezu i glinu. Należy do bardzo wąskiej grupy minerałów organicznych, a konkretnie do szczawianów. Tworzy dobrze wykształcone, pryzmatyczne kryształy o heksagonalnym zarysie, osiągające do kilku milimetrów długości. Zwykle występuje w formie pojedynczych kryształów lub niewielkich, luźnych skupień. Jest to minerał niezwykle wrażliwy na warunki otoczenia, zwłaszcza na wilgoć. ## Właściwości fizyczne Kryształy żemczużnikowitu charakteryzują się szklistym połyskiem i są przezroczyste. Minerał ten jest bardzo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi zaledwie 2. Jest również bardzo lekki, o gęstości zbliżonej do wody. Jego najbardziej charakterystyczną cechą fizyczną jest rozpuszczalność w wodzie. ## Barwy i odmiany Żemczużnikowit występuje w charakterystycznym, jabłkowozielonym kolorze. Odcień może wahać się od jaśniejszego do ciemniejszego, ale pozostaje w gamie zieleni. Nie są znane żadne jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w 1960 roku w kopalni węgla brunatnego w pobliżu miejscowości Aleksandria na Ukrainie. Został opisany po raz pierwszy w 1963 roku przez A. N. Shostaka. Jego nazwa honoruje rosyjskiego geologa i specjalistę od petrologii węgla, Jurija Apołłonowicza Żemczużnikowa (1885-1957). ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i wrażliwość, żemczużnikowit nie ma żadnych zastosowań przemysłowych. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i jest pożądanym nabytkiem dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Szklisty
Rysa
Biała
Gęstość
1.56
Łupliwość
Doskonała w {0001}
Przełam
Muszlowy
Przezroczystość
Przezroczysty
Układ krystaliczny
Trygonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną jest jego jabłkowozielona barwa, heksagonalny kształt kryształów oraz natychmiastowa reakcja na kontakt z wodą (rozpuszczanie się). Biała rysa i niska twardość również są pomocne w identyfikacji. ## Odróżnianie od podobnych Żaden inny minerał o podobnym wyglądzie nie wykazuje tak gwałtownej rozpuszczalności w wodzie. Można go pomylić z innymi zielonymi, wtórnymi minerałami powstającymi w kopalniach, jednak test z kroplą wody jest decydujący i jednoznacznie go identyfikuje (choć niszczy fragment okazu). ## Formy kryształów Minerał tworzy sześcioboczne, pryzmatyczne kryształy, często zakończone piramidą. Występuje jako pojedyncze, dobrze wykształcone kryształy lub ich niewielkie, luźne nagromadzenia.

Środowisko występowania

## Geneza Żemczużnikowit jest minerałem wtórnym, powstającym w specyficznych warunkach w obrębie złóż węgla brunatnego. Jego formowanie się jest wynikiem interakcji roztworów bogatych w szczawiany (pochodzące z rozkładu materii organicznej) z wodami zawierającymi sód, magnez i glin, uwalnianymi ze skał otaczających złoże. Powstaje w warunkach niskotemperaturowych, często w pustkach i szczelinach. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi rzadkimi szczawianami, takimi jak stepanovit, oraz z minerałami typowymi dla środowiska złóż węgla, jak gips, kalcyt czy siarka. ## Lokalizacje Jedyne potwierdzone i dobrze udokumentowane miejsce występowania tego minerału na świecie to jego lokalizacja typowa - kopalnia węgla brunatnego "Tsvetnoi" w zagłębiu Dniepru, w pobliżu Aleksandrii na Ukrainie.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu żemczużnikowitu ocenia się przede wszystkim na podstawie wielkości, formy i przezroczystości kryształu. Najbardziej cenione są pojedyncze, ostro zakończone, w pełni przezroczyste kryształy o intensywnej, jabłkowozielonej barwie. Ważna jest również minimalna ilość uszkodzeń mechanicznych. Ze względu na jego niestabilność, okazy zachowane w oleju parafinowym lub innym medium ochronnym są standardem i nie obniża to ich wartości. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest historyczna lokalizacja typowa na Ukrainie. Wszystkie dostępne na rynku okazy pochodzą z tego jednego miejsca.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Tego minerału absolutnie nie wolno czyścić na mokro. Każdy kontakt z wodą, nawet w postaci pary wodnej, prowadzi do jego rozpuszczenia i zniszczenia. Okazów nie czyści się. ## Czego unikać Należy unikać wody, wysokiej wilgotności powietrza, alkoholu i wszelkich innych płynów. Minerał jest bardzo miękki i kruchy, więc należy unikać jakiegokolwiek nacisku mechanicznego, tarcia czy uderzeń. Przechowywać z dala od źródeł ciepła. ## Przechowywanie Okazy żemczużnikowitu wymagają przechowywania w hermetycznie zamkniętych pojemnikach, najlepiej z dodatkiem środka pochłaniającego wilgoć (np. żelu krzemionkowego). Najbezpieczniejszym sposobem jest zatopienie kryształu w bezwodnej, obojętnej chemicznie cieczy, takiej jak olej parafinowy, co chroni go przed wpływem powietrza i wilgoci. Ekspozycja powinna odbywać się wyłącznie w szczelnych gablotach lub pudełkach typu "perky box".

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej