Zanazziite
Wzór chemiczny: Ca<sub>2</sub>Mg<sub>5</sub>Be<sub>4</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>6</sub>(OH)<sub>4</sub>·6H<sub>2</sub>O
Zanazziit to rzadki minerał z grupy fosforanów, tworzący niewielkie, szkliste kryształy o charakterystycznej, jabłkowozielonej barwie.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 5
- Połysk
- Szklisty
- Rysa
- Biała
- Gęstość
- 2.75
- Łupliwość
- Dobra wg {010}
- Przełam
- Nierówny
- Przezroczystość
- Przezroczysty do przeświecającego
- Układ krystaliczny
- Jednoskośny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi zanazziitu są jego jabłkowozielona barwa, szklisty połysk oraz typowe formy występowania w postaci promienistych lub rozetowych agregatów drobnych, tabliczkowych kryształów. Występuje niemal wyłącznie w granitowych pegmatytach. ## Odróżnianie od podobnych Zanazziit można pomylić z innymi minerałami z grupy roscheritu, takimi jak roscherit czy greifensteinit. Ostateczne odróżnienie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, jak spektroskopia lub dyfrakcja rentgenowska. Wizualnie może przypominać inne wtórne fosforany, np. wardyt, jednak różni się od nich formą kryształów i środowiskiem występowania. ## Formy kryształów Kryształy zanazziitu są najczęściej tabliczkowe, spłaszczone zgodnie z płaszczyzną {010}, lub krótkopryzmatyczne. Tworzą charakterystyczne, wachlarzowate, sferulityczne lub rozetowe skupienia, wrosłe w skałę macierzystą lub narastające na innych minerałach.
Środowisko występowania
## Geneza Zanazziit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego, krystalizującym w późnych stadiach ewolucji złożonych pegmatytów granitowych. Powstaje w wyniku metasomatycznych przeobrażeń pierwotnych fosforanów, takich jak tryplit, w obecności roztworów bogatych w beryl. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi fosforanami pegmatytowymi. Jego najczęstszymi minerałami towarzyszącymi są eosphoryt, wardyt, brazilianit, apatyt, hydroksylherderyt, kwarc, muskowit oraz inne minerały z grupy roscheritu. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowisko zanazziitu to pegmatyt Córrego do Urucum w rejonie Galiléia, w stanie Minas Gerais w Brazylii, skąd pochodzi materiał typowy. Znany jest również z kilku innych pegmatytów w tym samym stanie, np. z kopalni Sapucaia. Poza Brazylią jego wystąpienia odnotowano w Pakistanie.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami tworzącymi estetyczne, promieniste agregaty. Wysoko oceniana jest intensywna, jabłkowozielona barwa oraz dobry kontrast z minerałem macierzystym (matrycą). Ze względu na niewielkie rozmiary kryształów, okazy oceniane są głównie pod mikroskopem. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane i klasyczne okazy zanazziitu pochodzą z jego lokalizacji typowej - Córrego do Urucum w Minas Gerais w Brazylii. Materiał z tego miejsca uchodzi za wzorcowy dla gatunku.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy zanazziitu należy czyścić z najwyższą ostrożnością, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Dopuszczalne jest krótkie płukanie w wodzie destylowanej, a następnie dokładne osuszenie. Ze względu na niewielkie rozmiary kryształów, mycie mechaniczne lub ultradźwiękowe jest wykluczone. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami, które mogą uszkodzić delikatne kryształy. Minerał jest kruchy, więc trzeba chronić go przed uderzeniami i wibracjami. Nie należy go podgrzewać, gdyż może utracić wodę strukturalną. ## Przechowywanie Kolekcje z zanazziitem, najczęściej w formie mikrominerałów, najlepiej przechowywać w specjalistycznych, zamykanych pudełkach (typu "micromount"), które chronią delikatne kryształy przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać ekspozycji na wilgoć.