Zaherite

Wzór chemiczny: Al₁₂(S₆+O₄)₅(OH)₂₆·₂₀H₂O

Zaheryt to bardzo rzadki uwodniony siarczan glinu, tworzący mikroskopijne, włókniste agregaty o białej lub niebieskawej barwie.

## Charakterystyka Zaheryt jest minerałem z gromady siarczanów, chemicznie uwodnionym siarczanem glinu. Występuje niezwykle rzadko, tworząc masywne, ziemiste lub kredowe skupienia. Zbudowane są one z mikroskopijnych, elastycznych włókien lub listewek, które układają się w matowe agregaty. Ze względu na bardzo mały rozmiar kryształów, jego cechy makroskopowe są trudne do obserwacji, a większość właściwości określa się za pomocą zaawansowanych technik laboratoryjnych. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi 3. Ma połysk matowy lub ziemisty, a w przypadku drobnych włókien może być jedwabisty. Jest nieprzezroczysty. Jego gęstość jest niska i wynosi około 1.88 g/cm³. ## Barwy i odmiany Zaheryt jest zazwyczaj biały, może jednak przybierać odcienie niebieskawozielone lub bladoniebieskie. Nie wyróżniono jego odmian. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w 1977 roku w złożu soli w Salt Range w prowincji Pendżab w Pakistanie. Jego nazwa upamiętnia Mohammeda Abduz Zahera (1921-1983), dyrektora generalnego Geological Survey of Bangladesh, w uznaniu jego wkładu w geologię regionu. Został zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 1977 roku. ## Zastosowania Zaheryt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego ani komercyjnego. Jego znaczenie jest wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, jako minerał ekstremalnie rzadki.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3
Połysk: Earthy
Rysa: White
Gęstość: 1.88
Łupliwość: Perfect on {010}, Good on {100}
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Opaque
Układ krystaliczny: Triclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Makroskopowe rozpoznanie zaherytu jest praktycznie niemożliwe bez zaawansowanej analizy. Cechami wskazującymi mogą być: ekstremalna rzadkość, występowanie w formie białych, matowych, kredopodobnych mas w specyficznym środowisku geologicznym (np. w asocjacji z ałunogenem). Charakterystyczna jest jego niska twardość i reakcja na wodę. Pewna identyfikacja wymaga analizy rentgenowskiej (XRD) lub chemicznej (EDS). ## Odróżnianie od podobnych Zaheryt można pomylić z innymi białymi, ziemistymi siarczanami, takimi jak ałunogen, gips czy epsomit. Odróżnia go od nich skład chemiczny (jest siarczanem glinu, a nie wapnia czy magnezu) oraz unikalny wzorzec dyfrakcji rentgenowskiej. W przeciwieństwie do gipsu jest znacznie bardziej miękki i ma inną strukturę agregatów. ## Formy kryształów Zaheryt tworzy mikroskopijne kryształy w formie wydłużonych listewek lub włókien, które łączą się w masywne, ziemiste, kredowe lub porcelanopodobne agregaty. Pojedyncze, dobrze wykształcone kryształy nie są obserwowane.

Środowisko występowania

## Geneza Zaheryt jest minerałem wtórnym. Powstaje w wyniku procesów wietrzenia skał bogatych w glin i siarczki, w warunkach niskiej temperatury i ciśnienia. Jego formowanie się jest związane z działalnością roztworów bogatych w siarczany. W lokalizacji typowej (Pakistan) znaleziono go w bloku laterytu zamkniętym w złożu soli kamiennej. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi siarczanami i minerałami wtórnymi. Najczęściej towarzyszą mu: ałunogen, halit, sylwin, gips, a także tlenki żelaza. ## Lokalizacje Zaheryt jest minerałem ekstremalnie rzadkim, znanym zaledwie z kilku miejsc na świecie. Poza lokalizacją typową w Salt Range w Pakistanie, jego występowanie odnotowano także w Jemenie oraz w kopalni La Compania w hiszpańskiej prowincji Almería.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Z uwagi na ekstremalną rzadkość, każdy potwierdzony analitycznie okaz zaherytu ma wysoką wartość naukową i kolekcjonerską. Najbardziej pożądane są okazy, gdzie masa zaherytu jest jak największa i jak najczystsza, z widoczną strukturą włóknistą lub kredową. Ważna jest również dobrze udokumentowana lokalizacja i obecność minerałów towarzyszących, które potwierdzają paragenezę. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów dostępnych na rynku kolekcjonerskim jest jego lokalizacja typowa w Salt Range w Pakistanie. Okazy z innych, nielicznych stanowisk praktycznie nie pojawiają się w obrocie.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy zaherytu są niezwykle delikatne i wrażliwe na wodę. Nie należy ich czyścić na mokro. Dopuszczalne jest jedynie bardzo ostrożne usuwanie kurzu za pomocą miękkiego pędzelka lub strumienia sprężonego powietrza z dużej odległości. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, która może rozpuścić lub uszkodzić minerał. Należy również unikać wszelkich chemikaliów, ultradźwięków oraz wysokiej temperatury. Minerał jest bardzo miękki i podatny na uszkodzenia mechaniczne. ## Przechowywanie Okazy zaherytu powinny być przechowywane w suchym miejscu, najlepiej w szczelnym pojemniku (np. typu "membrane box") lub w pudełku z pochłaniaczem wilgoci. Należy chronić je przed kurzem, wibracjami i bezpośrednim kontaktem z innymi minerałami.