Yusupovite

Wzór chemiczny: Na₂Zr⁴⁺(Si₆O₁₅)·₃H₂O

Jusupowit to ekstremalnie rzadki minerał cyrkonowo-sodowy, znajdowany w postaci bezbarwnych, listewkowych kryształów w pegmatytach agpaitowych.

## Charakterystyka Jusupowit jest uwodnionym krzemianem sodu i cyrkonu, należącym do grupy leukofanitu. Tworzy bezbarwne, przezroczyste kryształy o pokroju listewkowym lub tabliczkowym, osiągające rozmiar do 0.5 x 0.2 x 0.05 mm. Kryształy te często występują w formie promienistych lub chaotycznie ułożonych agregatów. Minerał charakteryzuje się szklistym połyskiem. ## Właściwości fizyczne Jusupowit ma twardość w skali Mohsa wynoszącą 5. Jest minerałem stosunkowo lekkim, o gęstości nieco ponad 2.6 g/cm³. Nie wykazuje fluorescencji w świetle ultrafioletowym. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest bezbarwny. Nie są znane żadne jego barwne odmiany. ## Historia i nazwa Jusupowit został odkryty w pegmatycie jubileuszowym (Yubileinaya) w masywie Łowoziero na Półwyspie Kolskim w Rosji. Został zatwierdzony jako nowy gatunek minerału przez IMA w 2003 roku. Jego nazwa honoruje rosyjskiego geologa i mineraloga, Talgata S. Jusupowa (ur. 1928), w uznaniu jego wkładu w badanie geologii regionu.

Właściwości

Twardość Mohsa: 5
Barwa: colorless
Połysk: Vitreous
Rysa: white
Gęstość: 2.69
Łupliwość: {110}
Przełam: Splintery
Przezroczystość: Transparent
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Rozpoznanie jusupowitu jest praktycznie niemożliwe bez zaawansowanych technik analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) i analiza chemiczna (EDS/WDS). W warunkach polowych lub w kolekcji jest nierozróżnialny od wielu innych bezbarwnych, listewkowych minerałów. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z wieloma innymi krzemianami występującymi w tym samym środowisku, takimi jak catapleite, elpidyt czy niektóre zeolity. Ostateczne odróżnienie wymaga specjalistycznej aparatury badawczej w celu potwierdzenia unikalnego składu chemicznego (zwłaszcza obecności cyrkonu i sodu w określonych proporcjach) oraz struktury krystalicznej. ## Formy kryształów Jusupowit tworzy bardzo małe, listewkowe lub cienkotabliczkowe kryształy. Zazwyczaj występują one w postaci promienistych lub nieregularnych skupień i agregatów, często narastających na innych minerałach lub wypełniających niewielkie pustki w skale.

Środowisko występowania

## Geneza Jusupowit powstaje w późnych stadiach krystalizacji w wysoce zróżnicowanych pegmatytach agpaitowych, które są skrajnie zasobne w alkalia (sód, potas) i pierwiastki rzadkie, takie jak cyrkon. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami typowymi dla pegmatytów masywu Łowoziero. Do jego głównych asocjacji należą: ussingit, lomonosowit, vuonnemit, eudialit, villiaumit, sérandyt oraz zorite. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania (lokalizacją typową) jusupowitu na świecie jest pegmatyt Yubileinaya w masywie Łowoziero, na Półwyspie Kolskim w obwodzie murmańskim w Rosji.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako mikrominerał o ekstremalnej rzadkości, każdy potwierdzony analitycznie okaz jest cenny. Najwyżej cenione są te, które posiadają dobrze wykształcone, choćby mikroskopijne, kryształy, wyraźnie widoczne na matrycy skalnej. Ważna jest również asocjacja z innymi rzadkimi minerałami z tej lokalizacji. Ze względu na bezbarwność, kolor nie jest kryterium oceny.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na ekstremalną rzadkość i delikatność okazów, czyszczenie mechaniczne jest niewskazane. Wszelkie zanieczyszczenia powinny być usuwane jedynie przez specjalistów. Jeśli absolutnie konieczne, można użyć sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, kwasami i zasadami. Nie należy poddawać go myciu ultradźwiękowemu. Chronić przed wysoką temperaturą, która może spowodować dehydratację i zniszczenie struktury krystalicznej. Unikać wstrząsów i uderzeń. ## Przechowywanie Okazy jusupowitu powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, w specjalistycznych pudełkach typu "micromount", chroniących przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne, chociaż nie jest znana jego wrażliwość na światło.