Yttrotungstite-(Nd)

Wzór chemiczny: NdW<sup>6+</sup><sub>2</sub>O<sub>7</sub>(OH)·H<sub>2</sub>O

Niezwykle rzadki wodorotlenek wolframianu neodymu, tworzący miękkie, ziemiste skupienia o żółtej barwie.

## Charakterystyka Yttrotungstyt-(Nd) to minerał z grupy yttrotungstytu, w którym neodym jest dominującym pierwiastkiem ziem rzadkich. Jest neodowym analogiem yttrotungstytu-(Y). Występuje najczęściej w postaci ziemistych, proszkowych lub pylastych nalotów i skupień na innych minerałach. Rzadko tworzy mikroskopijne, listewkowe kryształy zebrane w kuliste agregaty. Jego wygląd jest zazwyczaj niepozorny, a znaczenie głównie naukowe. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest niezwykle miękki, z twardością w skali Mohsa wynoszącą zaledwie 1-2, co oznacza, że można go zarysować paznokciem. Mimo to, ze względu na obecność ciężkich pierwiastków jak wolfram i neodym, ma wysoką gęstość obliczoną na około 6,5 g/cm³. Połysk jest opisywany jako żywiczny do tłustego. Jest przeświecający do nieprzezroczystego. ## Barwy i odmiany Yttrotungstyt-(Nd) ma charakterystyczną żółtą, żółtobrązową lub brązowawą barwę. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. Stanowi część szeregu izomorficznego z innymi minerałami z tej grupy, takimi jak yttrotungstyt-(Y) i yttrotungstyt-(Ce), od których można go odróżnić jedynie za pomocą zaawansowanych analiz chemicznych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego składu chemicznego - pierwotnie zidentyfikowanej grupy "yttrotungstytu" (wolfram i itr) oraz dominującego w tym konkretnym minerale pierwiastka ziem rzadkich, neodymu (Nd). Jako odrębny gatunek mineralny został zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2009 roku. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i występowanie jedynie w postaci niewielkich skupień, yttrotungstyt-(Nd) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie obiektem zainteresowania naukowego oraz stanowi cenny nabytek dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa
1-2
Połysk
Resinous to Greasy
Rysa
Pale yellow
Gęstość
6.51
Łupliwość
Perfect on {010}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Translucent to Opaque
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami pomocnymi w identyfikacji są: żółta barwa, bardzo niska twardość (1-2 w skali Mohsa), wysoka gęstość, żywiczny lub tłusty połysk oraz występowanie w formie ziemistych nalotów. Charakterystyczne jest również jego środowisko występowania - strefy utleniania złóż wolframu. ## Odróżnianie od podobnych Yttrotungstyt-(Nd) można pomylić z innymi wtórnymi minerałami wolframu o żółtej barwie, takimi jak tungstyt, ferritungstyt czy członkowie jego własnej grupy (yttrotungstyt-(Y), yttrotungstyt-(Ce)). Pewne rozróżnienie jest możliwe wyłącznie na podstawie analizy chemicznej (np. EDS, WDS) w celu określenia dominującego pierwiastka ziem rzadkich. ## Formy kryształów Minerał ten najczęściej tworzy ziemiste, pylaste lub proszkowe naloty i powłoki. Bardzo rzadko obserwuje się agregaty składające się z mikroskopijnej wielkości, słabo wykształconych kryształów o pokroju listewkowym lub tabliczkowym.

Środowisko występowania

## Geneza Yttrotungstyt-(Nd) jest minerałem wtórnym. Powstaje w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców wolframu, zwłaszcza w obrębie grejzenów i pegmatytów granitowych. Tworzy się w wyniku hydrotermalnych przeobrażeń pierwotnych wolframianów, takich jak scheelit czy wolframit, w środowisku zasobnym w pierwiastki ziem rzadkich. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z minerałami pierwotnymi złoża, takimi jak scheelit, wolframit i ferberyt, a także z innymi wtórnymi minerałami, np. antoinitem. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania (lokalizacja typowa) yttrotungstytu-(Nd) jest kopalnia Kramat Pulai w dystrykcie Kinta, w stanie Perak w Malezji. Jest to praktycznie jedyne znane na świecie miejsce, z którego pochodzą dobrze zidentyfikowane okazy tego minerału.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów tego minerału ocenia się przede wszystkim na podstawie bogactwa i rozległości nalotu na matrycy skalnej. Wyżej cenione są próbki, na których widoczne są (pod dużym powiększeniem) agregaty mikrokryształów, a nie tylko pylasty nalot. Duże znaczenie ma również dobrze udokumentowane pochodzenie z lokalizacji typowej. ## Popularne stanowiska Jedynym istotnym dla kolekcjonerów stanowiskiem jest kopalnia Kramat Pulai w Malezji, skąd pochodzą najlepsze i wzorcowe okazy tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy yttrotungstytu-(Nd) są ekstremalnie delikatne i miękkie. Należy czyścić je z największą ostrożnością, najlepiej używając jedynie sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Nie wolno używać szczoteczek, wody ani żadnych środków chemicznych. ## Czego unikać Należy unikać jakiegokolwiek kontaktu fizycznego i tarcia, które mogą bezpowrotnie zniszczyć kruche naloty. Minerał jest wrażliwy na działanie kwasów i innych chemikaliów. Nie wolno stosować myjek ultradźwiękowych. Należy chronić go przed wilgocią i gwałtownymi zmianami temperatury. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów wyłącznie w zamykanych, wyściełanych pudełkach typu "micromount", z dala od twardszych minerałów, które mogłyby go uszkodzić. Ekspozycja powinna odbywać się w zamkniętych gablotach, chroniących przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej