Yazganite

Wzór chemiczny: &#₉₇₂₃;NaMgFe³⁺₂(As⁵⁺O₄)₃·H₂O

Yazganit to rzadki arsenian z grupy alluaudytu, tworzący brązowe do czarnych, szkliste skupienia i drobne kryształy.

## Charakterystyka Yazganit jest złożonym arsenianem sodu, magnezu i żelaza, należącym do grupy alluaudytu. Występuje w postaci niewielkich, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, które rzadko przekraczają 0.5 mm długości. Najczęściej tworzy promieniste agregaty, rozety lub masywne, ziarniste skupienia. Jego wygląd jest charakterystyczny ze względu na silny, szklisty połysk i ciemną barwę. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością wynoszącą 5 w skali Mohsa. Jest stosunkowo gęsty, z gęstością właściwą 4.18 g/cm³. Kryształy są przeświecające. Przełam jest muszlowy, a rysa ma barwę od jasnobrązowej do żółtoszarej. ## Barwy i odmiany Yazganit występuje w jednolitych barwach, od brązowej do brązowoczarnej. Nie wyróżniono dla niego żadnych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w 2003 roku i opisany przez zespół mineralogów. Jego nazwa honoruje tureckiego mineraloga-amatora i kolekcjonera, Evrena Yazgana (ur. 1971), który znalazł pierwsze próbki. Miejsce typowe (locus typicus) to dawne kopalnie cyny w rejonie Hisarcık w prowincji Kayseri w Turcji. ## Zastosowania Yazganit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie obiektem zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach oraz naukowców badających mineralogię arsenianów.

Właściwości

Twardość Mohsa: 5
Połysk: Vitreous
Rysa: Bright brown to yellow-gray
Gęstość: 4.18
Przełam: Conchoidal
Przezroczystość: Translucent
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Yazganit można rozpoznać po jego charakterystycznej ciemnobrązowej do czarnej barwie, silnym szklistym połysku oraz formie występowania - najczęściej w postaci promienistych agregatów lub drobnych, tabliczkowych kryształów. Cechą diagnostyczną jest też jego rysa o barwie od jasnobrązowej do żółtoszarej. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi ciemnymi minerałami z grupy alluaudytu lub podobnymi arsenianami. Ostateczne odróżnienie od minerałów takich jak ferrialluaudyt czy niektóre turmaliny wymaga zaawansowanych metod analitycznych, np. analizy składu chemicznego (EDS). ## Formy kryształów Kryształy yazganitu są niewielkie, o pokroju tabliczkowym lub listewkowym, często spłaszczone. Zazwyczaj tworzą promieniste lub gwiaździste agregaty i rozety. Występują także w formie skupień ziarnistych i mas wypełniających niewielkie spękania w skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Yazganit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w strefach utleniania złóż kruszcowych, w tym przypadku w żyłach zawierających kwarc i hematyt, przecinających skały wulkaniczne (ignimbryty). ## Asocjacje mineralne W lokalizacji typowej yazganit współwystępuje z hematytem, kwarcem, ortoklazem, mimetynem, arsenogoyazytem, beudantytem, agardytem-(Y) oraz innymi, niezidentyfikowanymi arsenianami z grupy alluaudytu. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i opisanym miejscem występowania yazganitu na świecie jest jego lokalizacja typowa: dawne kopalnie cyny w Hisarcık, w dystrykcie Talas, w prowincji Kayseri w Turcji.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami tworzącymi estetyczne, promieniste agregaty lub rozety. Ważny jest kontrast z jasną skałą macierzystą (matrycą), najczęściej kwarcem. Ze względu na niewielkie rozmiary kryształów, okazy nadające się do obserwacji pod mikroskopem (tzw. mikromonty) są standardem. ## Popularne stanowiska Ponieważ minerał ten znany jest tylko z jednego miejsca na świecie, wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim okazy pochodzą z lokalizacji typowej w Hisarcık w Turcji.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Z uwagi na zawartość arsenu, należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po kontakcie z minerałem. Stosowanie wody, a zwłaszcza ultradźwięków, jest odradzane. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami, kwasami i detergentami. Minerał jest wrażliwy na gwałtowne zmiany temperatury. Nie należy go wystawiać na długotrwałe działanie silnego światła słonecznego. ## Przechowywanie Okazy yazganitu, jako rzadkie i potencjalnie kruche, najlepiej przechowywać w zamykanych pudełkach klaserowych, chroniących przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na zawartość arsenu, zaleca się trzymanie go z dala od dzieci i zwierząt domowych oraz oddzielnie od minerałów, które mogłyby z nim reagować.