Yancowinnaite

Wzór chemiczny: Pb²⁺Cu²⁺Al(As⁵⁺O₄)₂OH·H₂O

Jankowinait to bardzo rzadki, wtórny arsenian ołowiu, miedzi i glinu, tworzący niebieskozielone, rozetowe agregaty kryształów.

## Charakterystyka Jankowinait jest bardzo rzadkim minerałem wtórnym z grupy arsenianów, chemicznie klasyfikowanym jako uwodniony arsenian ołowiu, miedzi i glinu. Występuje w postaci niewielkich, listewkowych lub tabliczkowych kryształów, które najczęściej tworzą kuliste lub półkuliste agregaty o promienistej budowie wewnętrznej, przypominające rozety. Poszczególne kryształy rzadko przekraczają 1 mm długości. Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, jest minerałem o znaczeniu głównie naukowym i kolekcjonerskim. ## Właściwości fizyczne Kryształy jankowinaitu wykazują szklisty połysk. Minerał jest przeświecający. Jego twardość w skali Mohsa wynosi około 3, a gęstość została obliczona na 4,61 g/cm³. Jest minerałem kruchym. ## Barwy i odmiany Jankowinait charakteryzuje się atrakcyjną, niebieskozieloną barwą. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty na hałdach kopalni Kintore Opencut w Broken Hill, w hrabstwie Yancowinna, w Nowej Południowej Walii (Australia). Jego nazwa, zatwierdzona przez IMA w 2007 roku, pochodzi bezpośrednio od nazwy hrabstwa, w którym znajduje się jego lokalizacja typowa. Został opisany przez zespół mineralogów: Petera Elliotta, Geralda Giestera, Uwe Kolitscha i Allana Pringla. ## Zastosowania Jankowinait nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie obiektem zainteresowania wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów oraz naukowców.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3
Barwa: Yellowish-green to green
Połysk: Vitreous
Rysa: Yellow
Gęstość: 5.31
Łupliwość: One perfect cleavage
Przełam: Irregular/Uneven
Przezroczystość: Translucent
Układ krystaliczny: Triclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Jankowinait można rozpoznać po jego charakterystycznej niebieskozielonej barwie oraz typowej formie występowania w postaci promienistych, kulistych agregatów zbudowanych z drobnych, listewkowych kryształów. Występowanie w strefach utlenienia złóż polimetalicznych, w asocjacji z innymi wtórnymi arsenianami, jest również ważną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi wtórnymi minerałami miedzi o podobnej barwie i formie, takimi jak agardyt, olivenit czy cyjanotrichit. Odróżnienie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub analiza chemiczna (EDS), ze względu na obecność ołowiu i glinu w składzie jankowinaitu. ## Formy kryształów Tworzy wydłużone, listewkowe kryształy o przekroju rombowym, zakończone spiczasto. Kryształy te niemal zawsze występują w promienistych, sferycznych lub półsferycznych agregatach i rozetach.

Środowisko występowania

## Geneza Jankowinait jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utlenienia (wietrzenia) złóż kruszców polimetalicznych, bogatych w arsen, ołów i miedź. Formuje się w wyniku reakcji roztworów przesiąkających przez skały zawierające pierwotne siarczki i arsenki. ## Asocjacje mineralne Na stanowisku typowym (Broken Hill, Australia) współwystępuje z takimi minerałami jak kwarc, mimetyn, segnitit, beudantyt, agardyt-(Y), olivenit, libethenit, cyjanotrichit, brochantyt, malachit, azuryt, cerusyt i anglesyt. ## Lokalizacje Jankowinait jest minerałem ekstremalnie rzadkim. Poza lokalizacją typową w Broken Hill w Australii, jego występowanie zostało potwierdzone jedynie w kopalni Clara w Schwarzwaldzie (Niemcy).

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy to te, które posiadają dobrze wykształcone, kuliste agregaty o intensywnej, niebieskozielonej barwie, kontrastujące z matrycą skalną (najczęściej kwarcową). Wielkość agregatów i ich kompletność są kluczowymi czynnikami wpływającymi na wartość. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, okazy oceniane są głównie pod powiększeniem. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest jego lokalizacja typowa - kopalnia Kintore Opencut w Broken Hill, w Nowej Południowej Walii, w Australii. Okazy z kopalni Clara w Niemczech są jeszcze rzadsze.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Ze względu na kruchość i potencjalną reaktywność, należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi środkami chemicznymi. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać mycia w wodzie, czyszczenia ultradźwiękami oraz ekspozycji na chemikalia, w tym kwasy i zasady. Minerał jest kruchy i wrażliwy na uszkodzenia mechaniczne. Należy chronić go przed wysoką temperaturą i nagłymi jej zmianami. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w stabilnych warunkach, w zamkniętych, wyściełanych pudełkach typu "micromount", aby chronić je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami fizycznymi. Należy unikać ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne.