Yamhamelachite

Wzór chemiczny: KCr³⁺P₂O₇

Yamhamelachite to rzadki pirofosforan potasu i chromu, tworzący przezroczyste, zielone kryształy o szklistym połysku.

## Charakterystyka Yamhamelachite jest bardzo rzadkim minerałem z grupy pirofosforanów. Występuje w postaci niewielkich, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, osiągających rozmiary do 0.2 mm. Charakteryzuje się żywą, zieloną barwą i jest przezroczysty. Jego niewielkie rozmiary sprawiają, że jest to minerał dostępny głównie dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów i instytucji naukowych. ## Właściwości fizyczne Minerał ten cechuje się twardością w skali Mohsa wynoszącą około 4, co klasyfikuje go jako stosunkowo miękki. Ma szklisty połysk i gęstość 3.035 g/cm³. Jest przezroczysty, a jego przełam jest muszlowy. ## Barwy i odmiany Yamhamelachite występuje w jednolitym, zielonym kolorze. Nie są znane jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od hebrajskiego wyrażenia "Yam ha-Melah", oznaczającego Morze Martwe, w pobliżu którego został odkryty. Został oficjalnie uznany przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2019 roku. Jego odkrycie jest związane z unikalnym kompleksem geologicznym formacji Hatrurim w Izraelu. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary kryształów, yamhamelachite nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie (tzw. mikrominerał).

Właściwości

Twardość Mohsa: 4-0
Połysk: Szklisty
Gęstość: 3.035
Przełam: Muszlowy
Przezroczystość: Przezroczysty
Układ krystaliczny: Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja yamhamelachitu w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwa ze względu na jego mikroskopijne rozmiary. Wymaga zaawansowanych technik analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana czy analiza EDS. W kolekcji rozpoznaje się go na podstawie etykiety i potwierdzonej lokalizacji. Charakterystyczna jest jego zielona barwa i występowanie w specyficznym środowisku formacji Hatrurim. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi zielonymi minerałami wtórnymi występującymi w formacji Hatrurim, takimi jak niektóre fosforany czy wanadany. Pewne odróżnienie możliwe jest jedynie za pomocą analizy chemicznej i krystalograficznej. ## Formy kryształów Tworzy bardzo małe, tabliczkowe lub listewkowe kryształy, zazwyczaj zgrupowane w niewielkie agregaty. Kryształy rzadko przekraczają 0.2 mm długości.

Środowisko występowania

## Geneza Yamhamelachite jest minerałem pochodzenia pirometamorficznego. Powstaje w wyniku reakcji zachodzących w bardzo wysokich temperaturach w skałach osadowych (marglach, wapieniach) formacji Hatrurim. Jego krystalizacja jest związana z działalnością wulkaniczną lub długotrwałym, naturalnym spalaniem podziemnych złóż bituminów, które przekształciły otaczające skały. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami typowymi dla formacji Hatrurim, takimi jak larnit, brownmilleryt, spurryt, a także z hematytem, maghemitem, apatytem i kalcytem. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania yamhamelachitu na świecie jest jego lokalizacja typowa: Wadi Zohar w basenie Hatrurim, niedaleko drogi z Arad do Morza Martwego w Izraelu.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako mikrominerał, yamhamelachite jest oceniany przede wszystkim na podstawie jakości i wielkości kryształów, mimo że są one bardzo małe. Najbardziej pożądane są okazy z wyraźnie wykształconymi, ostrymi kryształami o intensywnie zielonej barwie, tworzące bogate skupienia na niewielkiej matrycy skalnej. Kontrast z otaczającymi minerałami również podnosi atrakcyjność okazu. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest lokalizacja typowa w Izraelu. Materiał z tego miejsca jest ekstremalnie trudny do zdobycia i trafia na rynek kolekcjonerski w bardzo ograniczonych ilościach, głównie poprzez wyspecjalizowanych dealerów lub wymianę między kolekcjonerami.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy tego minerału, ze względu na ich mikroskopijne rozmiary i delikatność, zazwyczaj nie wymagają czyszczenia. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć sprężonego powietrza (z bezpiecznej odległości) do usunięcia luźnych cząstek kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi chemikaliami. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, kwasami, detergentami oraz ultradźwiękami. Minerał jest miękki (twardość 4), więc jest podatny na zarysowania. Należy chronić go przed wysoką temperaturą i nagłymi jej zmianami. ## Przechowywanie Okazy yamhamelachitu powinny być przechowywane wyłącznie w specjalistycznych pudełkach na mikrominerały (tzw. micromount), aby chronić je przed uszkodzeniami mechanicznymi, kurzem i wilgocią. Ekspozycja powinna odbywać się w stabilnych warunkach, z dala od bezpośredniego światła słonecznego.