Yakubovichite

Wzór chemiczny: CaNi²⁺₂Fe³⁺(PO₄)₃

Jakubowiczit to rzadki minerał z grupy fosforanów, wyróżniający się oliwkowozieloną barwą i występowaniem w meteorytach żelaznych.

## Charakterystyka Jakubowiczit jest bardzo rzadkim minerałem z gromady fosforanów, zidentyfikowanym w meteorycie żelaznym. Tworzy bardzo małe, tabliczkowe lub listewkowe kryształy o wielkości nieprzekraczającej 150 mikrometrów, które występują w formie skupień lub pojedynczych ziaren w obrębie grafitowych i troilitowych nodul. Jego charakterystyczną cechą jest oliwkowozielony kolor i szklisty połysk. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością w skali Mohsa wynoszącą około 4. Ma szklisty połysk i jest przezroczysty. Gęstość jakubowiczitu została obliczona na 3.86 g/cm³. Nie wykazuje fluorescencji w świetle ultrafioletowym. ## Barwy i odmiany Jakubowiczit występuje w jednolitym, oliwkowozielonym kolorze. Nie zaobserwowano w nim pleochroizmu. Nie są znane żadne jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Olega Wiaczesławowicza Jakubowicza (ur. 1949), rosyjskiego krystalografa z Moskiewskiego Uniwersytetu Państwowego, za jego wkład w badania nad fosforanami. Został on zatwierdzony jako nowy minerał przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2018 roku (numer IMA2018-034). Typowa lokalizacja to meteoryt żelazny Morasko, znaleziony w Polsce. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary kryształów, jakubowiczit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego, będąc cennym nabytkiem dla wyspecjalizowanych kolekcji minerałów pozaziemskich lub minerałów typowych (type-locality minerals).

Właściwości

Twardość Mohsa: 4-0
Barwa: deep yellow to lemon-yellow
Połysk: Vitreous
Rysa: yellowish-white
Gęstość: 3.657
Łupliwość: Good on {100}
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Transparent,Translucent
Układ krystaliczny: Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Rozpoznanie jakubowiczitu jest możliwe wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana, mikrosonda elektronowa (EDS/WDS) oraz dyfrakcja rentgenowska (XRD), ze względu na jego mikroskopijny rozmiar. W warunkach kolekcjonerskich identyfikacja opiera się na etykiecie z potwierdzonego źródła. Cechą wizualną jest oliwkowozielony kolor i występowanie w nodulach grafitowo-troilitowych w meteorytach żelaznych. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi mikroskopijnymi fosforanami występującymi w meteorytach, takimi jak sarcopsyd, graftonit czy buchwaldyt. Odróżnienie wymaga specjalistycznej analizy składu chemicznego, w szczególności weryfikacji obecności i proporcji wapnia, niklu i żelaza. ## Formy kryształów Jakubowiczit tworzy bardzo małe, niedoskonale wykształcone kryształy o pokroju tabliczkowym lub listewkowym, osiągające do 150 μm długości i 20 μm grubości. Występują one jako pojedyncze ziarna lub tworzą nieregularne skupienia.

Środowisko występowania

## Geneza Jakubowiczit jest minerałem pochodzenia pozaziemskiego. Powstaje w późnych stadiach krystalizacji w obrębie nodul grafitowo-troilitowych wewnątrz meteorytów żelaznych należących do klasy IAB. Jego krystalizacja zachodzi w wyniku reakcji między wcześniej istniejącymi fazami mineralnymi w warunkach niskiego ciśnienia i temperatury, prawdopodobnie podczas stygnięcia macierzystego ciała niebieskiego. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi fosforanami, takimi jak buchwaldyt, merrillit i brianit, a także z grafitem, troilitem, cohenitem, schreibersytem i innymi minerałami akcesorycznymi typowymi dla meteorytów żelaznych. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania jakubowiczitu na świecie (lokalizacja typowa) jest meteoryt Morasko, znaleziony w rezerwacie przyrody "Meteoryt Morasko" w Poznaniu, w Polsce.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu z jakubowiczitem jest determinowana niemal wyłącznie przez jego potwierdzoną autentyczność i powiązanie z meteorytem Morasko. Ponieważ kryształy są mikroskopijne, ich indywidualna forma czy kolor mają drugorzędne znaczenie. Najwyżej cenione są fragmenty meteorytu zawierające analizowalne i dobrze widoczne pod mikroskopem skupienia tego minerału, najlepiej w asocjacji z innymi rzadkimi fosforanami. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest meteoryt Morasko z Polski. Materiał do badań i kolekcji pochodzi z fragmentów tego konkretnego znaleziska, co czyni go niezwykle rzadkim i poszukiwanym przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów pozaziemskich.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów z jakubowiczitem nie należy czyścić na mokro. Pył można usuwać wyłącznie za pomocą sprężonego powietrza lub bardzo miękkiego pędzelka, z zachowaniem najwyższej ostrożności ze względu na mikroskopijny rozmiar i kruchość kryształów. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami, w tym wodą i kwasami. Minerał jest wrażliwy na zmiany temperatury i wilgotności. Należy chronić go przed bezpośrednim światłem słonecznym, które może spowodować jego degradację. ## Przechowywanie Okazy z jakubowiczitem powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, najlepiej w specjalistycznym, szczelnym pudełku typu "micromount" z dala od kurzu, wilgoci i wahań temperatury. Ze względu na jego powiązanie z meteorytem żelaznym, należy również kontrolować wilgotność, aby zapobiec rdzewieniu matrycy.