Yakhontovite

Wzór chemiczny: (Ca,Na,K)<sub>0.2</sub>(Cu<sup>2+</sup>,Fe<sup>3+</sup>,Mg)<sub>2</sub>Si<sub>4</sub>O<sub>10</sub>(OH)<sub>2</sub>·3H<sub>2</sub>O

Jachontowit to bardzo rzadki, niebieski lub zielononiebieski minerał z grupy smektytów, będący uwodnionym krzemianem miedzi, blisko spokrewnionym z montmorillonitem.

## Charakterystyka Jachontowit jest minerałem z grupy smektytów, należącym do gromady krzemianów. Występuje w postaci ziemistych, skrytokrystalicznych mas i agregatów, które mogą tworzyć skorupy lub wypełnienia. Jego struktura jest bardzo drobnoziarnista, co sprawia, że poszczególne kryształy nie są widoczne gołym okiem. Wizualnie prezentuje się jako materiał o matowym, ziemistym wyglądzie, często w intensywnych, niebieskich lub zielononiebieskich barwach. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi zaledwie 1. Jest to cecha charakterystyczna dla minerałów ilastych z grupy smektytów. Ma niską gęstość, a jego połysk określa się jako ziemisty lub matowy. Jest nieprzezroczysty. ## Barwy i odmiany Jachontowit występuje w charakterystycznych odcieniach od jasnoniebieskiego i błękitnego po zielononiebieski. Nie wyróżniono jego nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje rosyjską mineralog i krystalograf Liyę Aleksandrovnę Yakhontovą (1925–2017), profesor Uniwersytetu Moskiewskiego. Został on po raz pierwszy opisany w 1986 roku po znalezieniu w strefie utleniania złoża polimetalicznego Komsomolskoje na Syberii w Rosji.

Właściwości

Twardość Mohsa
1
Połysk
Earthy
Rysa
Light blue
Gęstość
2.23
Łupliwość
Perfect on {001}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Jachontowit można rozpoznać po jego intensywnej niebieskiej lub zielononiebieskiej barwie, bardzo niskiej twardości (można go zarysować paznokciem) oraz ziemistej, matowej postaci. Występuje w formie mas, skorup i nalotów. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z chryzokolą, która często ma podobne barwy i formy występowania. Chryzokola jest jednak znacznie twardsza (2.5-3.5 w skali Mohsa). Od innych niebieskich minerałów wtórnych miedzi, takich jak azuryt, odróżnia go brak krystalicznej formy i znacznie niższa twardość. Weryfikacja wymaga zaawansowanych metod, jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Jachontowit jest minerałem skrytokrystalicznym. Tworzy masywne, ziemiste agregaty, skorupy, naloty oraz wypełnienia niewielkich spękań w skale.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to minerał wtórny, powstający w strefach utleniania (wietrzenia) złóż siarczkowych, głównie miedzi. Tworzy się w wyniku działania wód powierzchniowych na pierwotne minerały kruszcowe w skałach wulkanicznych, takich jak andezyty i ich tufy. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi minerałami strefy utleniania, takimi jak gips, kwarc, chryzokola, a także z minerałami pierwotnymi, jak piryt, chalkopiryt i bornit. ## Lokalizacje Najważniejsze i typowe stanowisko (miejsce odkrycia) to złoże Komsomolskoje w Kraju Chabarowskim na Dalekim Wschodzie Rosji. Potwierdzono jego występowanie także w kopalni Freedom #2 w hrabstwie Marysvale, w stanie Utah, USA.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska jachontowitu zależy przede wszystkim od intensywności i czystości jego niebieskiej barwy. Najbardziej cenione są okazy tworzące grube, jednolite kolorystycznie skorupy na niewielkich fragmentach skały macierzystej. Ze względu na jego rzadkość, każdy dobrze wykształcony i bogaty w minerał okaz jest wartościowy. ## Popularne stanowiska Zdecydowana większość okazów na rynku kolekcjonerskim pochodzi z lokalizacji typowej w Rosji (złoże Komsomolskoje). Okazy z USA są ekstremalnie rzadkie i praktycznie niedostępne w handlu.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Jako minerał bardzo miękki i potencjalnie wrażliwy na wodę, jachontowit nie powinien być czyszczony na mokro. Najbezpieczniejszą metodą jest użycie miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu lub sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, która może spowodować pęcznienie i dezintegrację próbki, co jest typowe dla minerałów z grupy smektytów. Należy również unikać wszelkich chemikaliów, ultradźwięków oraz wysokiej temperatury. Ze względu na niską twardość jest ekstremalnie podatny na zarysowania i uszkodzenia mechaniczne. ## Przechowywanie Okazy jachontowitu najlepiej przechowywać w zamkniętych, suchych pojemnikach (np. typu "membrane box") lub w stabilnych warunkach wilgotnościowych, aby zapobiec jego degradacji. Należy chronić go przed kurzem, wstrząsami i bezpośrednim kontaktem z twardszymi minerałami.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej