Xonotlite
Wzór chemiczny: Ca₆Si₆O₁₇(OH)₂
Ksonotlit to krzemian wapnia tworzący igiełkowe lub włókniste agregaty, spotykany w skałach metamorficznych i strefach kontaktowych.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 6.5
- Połysk
- Szklisty, Jedwabisty
- Rysa
- Biała
- Gęstość
- 2.70
- Łupliwość
- w jednym kierunku {h0l}
- Przełam
- Zadziorowy
- Przezroczystość
- Przezroczysty, Prześwitujący
- Układ krystaliczny
- Monokliniczny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Ksonotlit najłatwiej rozpoznać po jego charakterystycznych, włóknistych lub igiełkowych agregatach, często o promienistej budowie. Jego twardość (6.5) jest istotną cechą odróżniającą go od wielu innych minerałów o podobnym wyglądzie. Biała rysa i szklisty lub jedwabisty połysk również są pomocne w identyfikacji. ## Odróżnianie od podobnych Ksonotlit bywa mylony z wollastonitem, który ma podobny skład chemiczny i często występuje w podobnych warunkach. Wollastonit jest jednak bardziej miękki (twardość 4.5-5) i ma inny układ krystalograficzny. Można go również pomylić z niektórymi zeolitami (np. natrolitem) lub pektolitem, jednak różnią się one twardością i reakcją na kwasy. ## Formy kryształów Kryształy ksonotlitu są rzadkie i mają postać drobnych igieł lub listewek. Zazwyczaj tworzy on zbite, spilśnione masy, promieniste agregaty lub włókniste żyłki wypełniające spękania w skale.
Środowisko występowania
## Geneza Ksonotlit jest minerałem typowym dla procesów metamorfizmu kontaktowego. Powstaje w wyniku przeobrażenia wapieni i dolomitów pod wpływem intrudujących gorących magm. Występuje również w żyłach hydrotermalnych przecinających skały ultrazasadowe (serpentynity) oraz jako produkt przeobrażeń w skarnach. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi krzemianami wapnia, takimi jak wollastonit, diopsyd, wezuwian, grossular (granat), a także z kalcytem, apofyllitem i tobermorytem. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska ksonotlitu na świecie to m.in. miejsce jego odkrycia w Tetela de Ocampo w Meksyku. Znaczące okazy pochodzą również z kopalni Wessels i N'Chwaning w Kuruman (Południowa Afryka), gdzie znajdowano różowe, promieniste agregaty. Inne znane lokalizacje to Fuka w Japonii oraz liczne wystąpienia w Kalifornii i Utah (USA).
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy wykazujące dobrze uformowane, promieniste agregaty igiełkowych kryształów, tworzące estetyczne "słońca" lub kule. Atrakcyjność podnosi intensywność barwy, zwłaszcza w przypadku rzadszych okazów różowych z RPA. Ważna jest również wielkość agregatów oraz brak uszkodzeń delikatnych, igiełkowych kryształów. Kontrast z ciemną skałą macierzystą (matrycą) jest dodatkowym atutem. ## Popularne stanowiska Najsłynniejsze i najbardziej pożądane okazy ksonotlitu, zwłaszcza te o różowym zabarwieniu, pochodzą z regionu Kalahari Manganese Fields w Południowej Afryce. Klasyczne, białe agregaty pochodzą z lokalizacji w Meksyku i Japonii.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy ksonotlitu, zwłaszcza te o delikatnej, włóknistej budowie, należy czyścić bardzo ostrożnie. Najlepiej używać sprężonego powietrza do usuwania kurzu. W przypadku bardziej zbitych okazów można użyć miękkiej, suchej szczoteczki. Unikać mycia w wodzie, która może wnikać w strukturę agregatów. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i silnymi środkami chemicznymi, które mogą uszkodzić minerał. Mimo stosunkowo wysokiej twardości, jego igiełkowe i włókniste formy są kruche i podatne na uszkodzenia mechaniczne. Należy chronić go przed uderzeniami i ścieraniem. ## Przechowywanie Okazy ksonotlitu, szczególnie te o delikatnej strukturze, najlepiej przechowywać w zamykanych pudełkach lub gablotach, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać umieszczania na nich cięższych minerałów.