Xitieshanite
Wzór chemiczny: Fe<sup>3+</sup>S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>Cl·6H<sub>2</sub>O
Xitieshanit to rzadki, rozpuszczalny w wodzie siarczan żelaza, tworzący jasnożółte, włókniste lub igiełkowe kryształy w strefach utleniania złóż siarczkowych.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 2
- Połysk
- Jedwabisty
- Rysa
- Jasnożółta
- Gęstość
- 1.85
- Łupliwość
- Doskonała wg {010}
- Przełam
- Nierówny
- Przezroczystość
- Przezroczysty do przeświecającego
- Układ krystaliczny
- Jednoskośny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Xitieshanit można rozpoznać po jego charakterystycznej formie - delikatnych, igiełkowych lub włóknistych agregatach o jasnożółtej barwie i jedwabistym połysku. Kluczową cechą diagnostyczną jest jego rozpuszczalność w wodzie. Występuje w suchych, pustynnych warunkach jako produkt wietrzenia minerałów siarczkowych. ## Odróżnianie od podobnych Xitieshanit może być mylony z innymi wtórnymi siarczanami żelaza, takimi jak melanteryt, halotrichit czy copiapit. Odróżnia go od nich specyficzny skład chemiczny (obecność chloru), a często także odcień i forma skupień. Pewne rozróżnienie wymaga jednak zaawansowanych analiz chemicznych (EDS) lub rentgenowskich (XRD). ## Formy kryształów Kryształy xitieshanitu są wydłużone, igiełkowe (pokrój akicularny) lub włókniste. Zazwyczaj tworzą promieniste lub splątane agregaty, a także skorupy i wykwity na powierzchni skał.
Środowisko występowania
## Geneza Xitieshanit jest minerałem wtórnym, powstającym w wyniku utleniania (wietrzenia) złóż siarczkowych, zwłaszcza pirytu i markasytu, w obecności roztworów bogatych w chlorki. Tworzy się w warunkach suchych i pustynnych, jako produkt współczesnych procesów wietrzenia lub jako minerał poeksploatacyjny na hałdach i w starych wyrobiskach górniczych. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi wtórnymi siarczanami i minerałami strefy utleniania, takimi jak copiapit, melanteryt, halotrichit, gips, epsomit, a także z pirytem i markasytem, z których powstaje. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska tego rzadkiego minerału to miejsce jego odkrycia - złoże Pb-Zn Xitieshan w Qinghai (Chiny). Notowany był również w kopalni San Telmo w Hiszpanii oraz w kilku miejscach w Chile, w tym w kopalniach Chuquicamata i El Teniente.
Rzadkość
Rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów najbardziej pożądane są okazy z bogatymi, dobrze uformowanymi skupieniami igiełkowych lub włóknistych kryształów o intensywnej, jasnożółtej barwie. Wysoko ceniona jest również obfitość minerału na matrycy skalnej oraz estetyczne asocjacje z innymi minerałami wtórnymi. Ze względu na delikatność, okazy nieuszkodzone podczas pozyskiwania i transportu są rzadkością. ## Popularne stanowiska Najbardziej klasyczne i cenione okazy pochodzą z lokalizacji typowej w Chinach (Xitieshan). Okazy z innych potwierdzonych lokalizacji, jak te w Chile czy Hiszpanii, są również poszukiwane przez kolekcjonerów specjalizujących się w systematyce minerałów.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Minerał jest rozpuszczalny w wodzie, dlatego **nie wolno go czyścić na mokro**. Do usuwania kurzu można użyć bardzo ostrożnie miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, parą wodną i wysoką wilgotnością powietrza, które mogą rozpuścić lub uszkodzić okaz. Należy również unikać chemikaliów, ultradźwięków i wysokiej temperatury. ## Przechowywanie Okazy xitieshanitu muszą być przechowywane w suchym miejscu, najlepiej w szczelnym, zamykanym pudełku (tzw. "perky box") lub w gablocie z pochłaniaczem wilgoci (np. żelem krzemionkowym). Chronić przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi.