Xanthiosite
Wzór chemiczny: Ni<sup>2+</sup><sub>3</sub>☐(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>
Ksantiozyt to rzadki arsenian niklu, tworzący mikroskopijne, żółte do żółtozielonych kryształy i naloty.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 4
- Połysk
- Matowy
- Rysa
- Żółta
- Gęstość
- 5.56
- Łupliwość
- Doskonała w {010}
- Przełam
- Nieregularny
- Przezroczystość
- Prześwitujący do nieprzezroczystego
- Układ krystaliczny
- Jednoskośny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Cechą diagnostyczną jest charakterystyczna, intensywnie żółta barwa, występowanie w formie mikroskopijnych nalotów oraz parageneza z innymi arsenianami niklu (jak annabergit) i minerałami kruszcowymi niklu. Identyfikacja wymaga najczęściej powiększenia mikroskopowego. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi wtórnymi minerałami o żółtej barwie. Od jasnozielonego annabergitu (uwodnionego arsenianu niklu) różni się intensywniejszym, żółtym odcieniem. Od farmakosyderytu odróżnia go parageneza niklowa (farmakosyderyt jest minerałem żelaza). Ostateczne rozróżnienie od innych rzadkich, żółtych arsenianów (jak mimetesyt czy erytryn odmiany kobaltowej) wymaga zaawansowanych analiz chemicznych (EDS). ## Formy kryształów Tworzy mikroskopijne, tabliczkowe kryształy, często zebrane w rozetkowe agregaty. Najczęściej jednak spotykany jest w formie ziemistych, pylastych lub proszkowych nalotów i powłok na skałach i innych minerałach.
Środowisko występowania
## Geneza Ksantiozyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców zawierających nikiel i arsen, takich jak skutterudyt, nikielin czy gersdorfit. Tworzy się w warunkach niskiej wilgotności, co tłumaczy jego bezwodny charakter w przeciwieństwie do pospolitszego, uwodnionego annabergitu. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi minerałami strefy utleniania, przede wszystkim z annabergitem, erytrynem, farmakosyderytem, bunsenitem, a także z pierwotnymi minerałami niklu i arsenu, takimi jak nikielin, skutterudyt, gersdorfit i rammelsbergit. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska na świecie to historyczne lokalizacje w Niemczech (Schneeberg i Annaberg w Saksonii; Johanngeorgenstadt), a także w Czechach (Jáchymov). Znany jest również z kopalni w rejonie Cobalt-Gowganda w Ontario (Kanada) oraz z kilku miejsc w Szwajcarii (Val d'Anniviers).
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów najważniejsza jest intensywność i czystość żółtej barwy nalotu. Wyżej cenione są okazy, na których ksantiozyt tworzy bogate, rozległe pokrycia na kontrastującym tle skały macierzystej. Obecność dobrze wykształconych, choć mikroskopijnych, kryształów widocznych pod powiększeniem znacząco podnosi wartość okazu. Ze względu na rzadkość, nawet niewielkie, ale dobrze zidentyfikowane próbki są poszukiwane. ## Popularne stanowiska Klasyczne i najbardziej cenione okazy pochodzą z historycznych niemieckich lokalizacji w Saksonii (Schneeberg, Annaberg), które dostarczyły materiału typowego. Okazy z kanadyjskiego regionu Cobalt również są znane na rynku kolekcjonerskim.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie bardzo ostrożnie, używając sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Ze względu na mikroskopijny i delikatny charakter nalotów, jakikolwiek kontakt mechaniczny (pędzelek, woda) może bezpowrotnie zniszczyć okaz. Minerał jest arsenianem i jest toksyczny - należy unikać pylenia i myć ręce po każdym kontakcie. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i wszelkimi chemikaliami, w tym kwasami, które mogą go rozpuścić. Unikać czyszczenia ultradźwiękami. Jako minerał wtórny, może być wrażliwy na zmiany wilgotności i temperatury. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów wyłącznie w szczelnych, zamykanych pudełkach typu "micromount", które chronią delikatne naloty przed uszkodzeniem mechanicznym, kurzem i zmianami wilgotności. Należy przechowywać go z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła.