Wurtzite
Wzór chemiczny: Zn²⁺S²⁺
Wurcyt to rzadsza, heksagonalna odmiana siarczku cynku (ZnS), wyróżniająca się żywicznym połyskiem i ciemną, czerwonobrązową barwą.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 3.5-4
- Połysk
- resinous, bright submetallic on xl faces
- Rysa
- Brown
- Gęstość
- 4
- Łupliwość
- Very good and easy on <mi>{11_20)</mi>, more difficult on {0001}.
- Przełam
- Irregular/Uneven
- Przezroczystość
- Translucent
- Układ krystaliczny
- Hexagonal
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne wurcytu to jego heksagonalna forma kryształów (często piramidalna), ciemna czerwonobrązowa barwa, żywiczny połysk oraz brązowa rysa. Dobra łupliwość w jednym kierunku jest również pomocna w identyfikacji. ## Odróżnianie od podobnych Najczęściej mylony jest ze sfalerytem, który jest jego regularną odmianą polimorficzną. Sfaleryst ma jednak doskonałą łupliwość w sześciu kierunkach, co daje charakterystyczny, schodkowy przełam, podczas gdy wurcyt ma łupliwość w jednym kierunku. Od innych ciemnych minerałów, jak niektóre granaty czy kasyteryt, odróżnia go niższa twardość i brązowa rysa. ## Formy kryształów Kryształy wurcytu mają najczęściej pokrój piramidalny lub słupkowy, często zakończone są podstawą (pinakoidem). Często tworzy promieniste agregaty, rozetowe skupienia oraz formy włókniste i naskorupienia.
Środowisko występowania
## Geneza Wurcyt krystalizuje w warunkach hydrotermalnych, zazwyczaj w niższych temperaturach niż jego polimorf - sfaleryt, chociaż oba minerały mogą występować razem. Powstaje w żyłach kruszcowych, często w towarzystwie innych siarczków. Może również tworzyć się w osadach wulkanicznych i geodach. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje ze sfalerytem, galeną, pirytem, markasytem, chalkopirytem, a także z kwarcem, barytem, syderytem i kalcytem. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska na świecie to historyczna lokalizacja typowa w Oruro w Boliwii. Piękne okazy pochodzą również z kopalni Příbram w Czechach, z kopalń w rejonie Butte w Montanie (USA) oraz z niektórych lokalizacji w Niemczech (np. w górach Harzu).
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z ostrymi, dobrze wykształconymi kryształami o piramidalnym pokroju. Wysoko oceniane są również estetyczne, promieniste agregaty. Połysk, intensywność barwy oraz brak uszkodzeń mechanicznych znacząco podnoszą wartość okazu. Atrakcyjne są także połączenia wurcytu z innymi minerałami, np. z kwarcem czy sfalerytem. ## Popularne stanowiska Klasyczne, cenione okazy pochodzą z lokalizacji typowej w Oruro w Boliwii oraz z czeskiego Příbramu. Okazy z Butte w Montanie (USA) również są poszukiwane przez kolekcjonerów.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy wurcytu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć wody destylowanej, ale należy unikać długotrwałego moczenia. Po czyszczeniu na mokro okaz trzeba dokładnie osuszyć. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i silnymi chemikaliami, które mogą uszkodzić powierzchnię minerału. Wurcyt jest stosunkowo miękki i kruchy, dlatego trzeba chronić go przed uderzeniami i zarysowaniem. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na nagłe zmiany temperatury. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy wurcytu najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach lub klaserach, aby uniknąć kontaktu z twardszymi minerałami. Nie wymaga specjalnych warunków jeśli chodzi o światło czy wilgotność, ale stabilne warunki pokojowe są zalecane.