Wollastonite-2<i>M</i>

Wzór chemiczny: CaSiO<sub>3</sub>

Wollastonit-2M to jednoskośny polimorf wollastonitu, krzemianu wapnia, tworzący najczęściej włókniste lub igiełkowe skupienia o białej barwie.

## Charakterystyka Wollastonit-2M jest jednoskośnym (monoklinicznym) polimorfem wollastonitu, należącym do grupy piroksenoidów. Tworzy kryształy o pokroju tabliczkowym lub słupkowym, często wydłużone i igiełkowe. Najczęściej występuje w postaci skupień włóknistych, spilśnionych, promienistych lub ziarnistych. Jest minerałem kruchym, a jego agregaty mogą przypominać wyglądem wełnę mineralną. ## Właściwości fizyczne Minerał charakteryzuje się twardością 4.5-5 w skali Mohsa i gęstością około 2.91 g/cm³. Połysk wollastonitu jest zazwyczaj szklisty, a na powierzchniach łupliwości perłowy. W skupieniach włóknistych może wykazywać połysk jedwabisty. Jest przeświecający do nieprzezroczystego. Niektóre okazy mogą wykazywać fluorescencję w świetle ultrafioletowym, najczęściej na żółto, pomarańczowo lub różowo. ## Barwy i odmiany Wollastonit-2M jest najczęściej biały, szarobiały lub bezbarwny. Zanieczyszczenia mogą nadawać mu odcienie żółtawe, różowawe, czerwonawe lub brązowe. Nie wyróżnia się nazwanych odmian, klasyfikacja opiera się na polimorfizmie strukturalnym (np. wollastonit-1T, wollastonit-2M). ## Historia i nazwa Nazwa "wollastonit" honoruje angielskiego chemika i mineraloga Williama Hyde'a Wollastona (1766–1828). Została nadana w 1818 roku przez Jönsa Jakoba Berzeliusa. Przyrostek "-2M" odnosi się do specyficznej, jednoskośnej (Monoclinic) struktury krystalicznej z dwiema warstwami w komórce elementarnej. ## Zastosowania Wollastonit jest ważnym surowcem przemysłowym. Ze względu na swoje właściwości (niska absorpcja wilgoci, odporność termiczna, obojętność chemiczna) jest wykorzystywany jako wypełniacz w produkcji tworzyw sztucznych, ceramiki (zwłaszcza płytek i armatury sanitarnej), farb i materiałów ciernych (klocki hamulcowe). Służy również jako zamiennik azbestu w materiałach izolacyjnych i budowlanych.

Właściwości

Twardość Mohsa
4.5-5
Połysk
Szklisty, perłowy, jedwabisty
Rysa
Biała
Gęstość
2.91
Łupliwość
Doskonała wg {100}, dobra wg {001} i {102}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przeświecający do nieprzezroczystego
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi wollastonitu są jego biała barwa, włóknisty lub igiełkowy wygląd skupień oraz doskonała łupliwość w dwóch kierunkach. Połysk bywa szklisty, ale na płaszczyznach łupliwości staje się perłowy, co jest pomocne w identyfikacji. Reakcja z kwasem solnym (rozkład bez pienienia) jest również cechą diagnostyczną. ## Odróżnianie od podobnych Wollastonit bywa mylony z tremolitem, pektolitem lub natrolitem. Tremolit jest twardszy (5-6) i nie rozkłada się w kwasie solnym. Pektolit jest bardzo podobny, ale często ma bardziej jedwabisty połysk i rozkłada się w kwasie solnym znacznie szybciej, czasem z pienieniem. Natrolit i inne zeolity mają zazwyczaj niższą gęstość i tworzą kryształy o innym przekroju. ## Formy kryształów Wollastonit-2M krystalizuje w postaci tabliczkowych lub słupkowych kryształów, często spłaszczonych. Najczęściej spotyka się go jednak w formie skupień włóknistych, promienistych, spilśnionych (podobnych do filcu) lub grubych skupień ziarnistych o budowie listewkowej.

Środowisko występowania

## Geneza Wollastonit jest typowym minerałem metamorfizmu kontaktowego. Powstaje w wyniku reakcji między węglanami (wapieniami, marmurami) a krzemionką w warunkach wysokiej temperatury, podczas intruzji magmy. Występuje w skarnach, hornfelsach i marmurach kontaktowych. Rzadziej spotykany jest w skałach magmowych, takich jak karbonatyty i niektóre sjenity nefelinowe, a także w ksenolitach węglanowych w lawach wulkanicznych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi minerałami skarnowymi, takimi jak diopsyd, grossular (granat), wezuwian, epidot, tremolit i kalcyt. W zależności od lokalizacji mogą mu towarzyszyć również scheelit, andradyt czy monticellit. ## Lokalizacje Najważniejsze gospodarczo złoża wollastonitu znajdują się w Chinach, Indiach, Stanach Zjednoczonych (szczególnie w Willsboro i Lewis w stanie Nowy Jork oraz w Kalifornii), Meksyku i Finlandii. Dobrze wykształcone kryształy pochodzą z lokalizacji takich jak: kopalnia Franklin w New Jersey (USA), okolice wulkanu Wezuwiusz (Włochy), Chiapas (Meksyk), Pargas (Finlandia) oraz z wielu skarnów w Rumunii i Japonii.

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów najbardziej pożądane są dobrze wykształcone, pojedyncze kryształy, które są stosunkowo rzadkie. Ceni się okazy przezroczyste o ostrych krawędziach i czystej, białej barwie. Atrakcyjne są również estetyczne, promieniste agregaty igiełkowych kryształów na matrycy skalnej. Okazy wykazujące silną fluorescencję są dodatkowym atutem. ## Popularne stanowiska Klasyczne okazy kolekcjonerskie, w tym duże, dobrze uformowane kryształy, pochodzą z kopalni Franklin i Sterling Hill w New Jersey, USA. Piękne, promieniste agregaty znajdowano w kopalniach w Rumunii (np. Dognecea, Băița Bihor). Stan Chiapas w Meksyku dostarczał dużych, tabliczkowych kryształów. Włoskie lokalizacje w pobliżu Wezuwiusza są znane z mikrokryształów wollastonitu w bombach wulkanicznych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy wollastonitu należy czyścić ostrożnie, używając miękkiej, suchej szczoteczki do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć wody destylowanej, ale należy unikać długotrwałego moczenia, zwłaszcza w przypadku kruchych, włóknistych agregatów. Należy pozwolić okazowi całkowicie wyschnąć w temperaturze pokojowej. ## Czego unikać Wollastonit jest wrażliwy na działanie kwasów, które powodują jego rozkład z wydzieleniem żelującego żelu krzemionkowego. Należy unikać kontaktu z chemikaliami domowymi i kwasami. Minerał jest stosunkowo miękki, więc trzeba chronić go przed zarysowaniem przez twardsze minerały (np. kwarc). ## Przechowywanie Kruche, igiełkowe i włókniste okazy wollastonitu są bardzo delikatne i podatne na uszkodzenia mechaniczne. Powinny być przechowywane w osobnych, wyściełanych pudełkach, z dala od wibracji i ryzyka upadku. Nie należy umieszczać na nich innych okazów.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej