Wolfeite

Wzór chemiczny: Fe<sup>2+</sup><sub>2</sub>PO<sub>4</sub>(OH)

Wolfeit to rzadki minerał fosforanowy z grupy trifilitu, tworzący brązowe, żywiczne kryształy i skupienia w pegmatytach granitowych.

## Charakterystyka Wolfeit jest zasadowym fosforanem żelaza(II), należącym do grupy trifilitu. Występuje rzadko, najczęściej w postaci wrośniętych w skałę, ziarnistych lub zbitych skupień. Dobrze wykształcone kryształy są spotykane sporadycznie i zazwyczaj mają niewielkie rozmiary, osiągając do 1 cm długości. Przyjmują formę tabliczkową lub słupkową. Minerał ten jest kruchy. ## Właściwości fizyczne Charakteryzuje się twardością w przedziale 4.5-5 w skali Mohsa i gęstością wynoszącą około 3.83 g/cm³. Połysk jest typowo żywiczny do szklistego. Wolfeit jest przeświecający do nieprzezroczystego, rzadko bywa przezroczysty. Nie wykazuje fluorescencji w świetle ultrafioletowym. ## Barwy i odmiany Wolfeit najczęściej przybiera barwy od czerwonobrązowej do ciemnobrązowej. Spotykane są także okazy zielonkawe, szarozielone lub niemal czarne. Na zwietrzałych powierzchniach może pokrywać się ciemniejszym nalotem. Nie wyróżnia się nazwanych odmian tego minerału. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w kopalni Palermo No. 1 w North Groton, w hrabstwie Grafton (New Hampshire, USA). Opisał go w 1949 roku Marie Louise Lindberg. Nazwa honoruje Caleba Wetherbee Wolfe'a (1908-1984), profesora mineralogii i krystalografii na Uniwersytecie Bostońskim, który jako pierwszy zwrócił uwagę na ten minerał jako potencjalnie nowy gatunek. ## Zastosowania Wolfeit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, będąc rzadkim i interesującym członkiem grupy fosforanów.

Właściwości

Twardość Mohsa
4.5-5
Połysk
Vitreous to resinous
Rysa
Pale brown
Gęstość
3.83
Łupliwość
Good on {010}, poor on {100}
Przełam
Uneven to subconchoidal
Przezroczystość
Translucent to opaque
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Wolfeit rozpoznaje się po jego charakterystycznym żywicznym połysku, brązowej barwie, stosunkowo dużej gęstości oraz występowaniu w pegmatytach granitowych. Często tworzy ziarniste lub zbite skupienia. Reakcja z kwasami może być pomocna, ale jest to metoda niszcząca. ## Odróżnianie od podobnych Wolfeit bywa mylony z innymi brązowymi fosforanami występującymi w pegmatytach, takimi jak trifilit, arrojadyt czy sarkopsyd. Od trifilitu odróżnia go często ciemniejsza barwa i inny pokrój kryształów. Identyfikacja bywa trudna bez zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD), zwłaszcza w przypadku okazów ziarnistych. ## Formy kryształów Kryształy wolfeitu są rzadkie. Zazwyczaj są słabo wykształcone, krótkosłupowe lub grubo tabliczkowe. Najczęściej występuje w formie nieregularnych ziaren, skupień zbitych lub wrosłych mas w skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Wolfeit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego, krystalizującym w późnych stadiach ewolucji pegmatytów granitowych. Powstaje w wyniku metasomatozy i przemian pierwotnych fosforanów, takich jak trifilit-lithiophilit, w warunkach obniżającej się temperatury. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi fosforanami pegmatytowymi. Do jego typowych minerałów towarzyszących należą trifilit, graftonit, sarkopsyd, arrojadyt, strengit, fosfosyderyt, wiwianit, a także kwarc, skalenie i miki. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska wolfeitu znajdują się w USA, w pegmatytach stanu New Hampshire (kopalnie Palermo No. 1, Fletcher, Valencia), Dakota Południowa (kopalnia Tip Top) i Maine. Znany jest również z Hagendorf-Süd w Bawarii (Niemcy), z Finlandii (Viitaniemi), Brazylii (Minas Gerais) oraz z rzadkich wystąpień w pegmatytach w Rwandzie.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami, co jest dużą rzadkością dla tego minerału. Ważny jest również intensywny, czerwonobrązowy kolor i dobry, żywiczny połysk. Okazy z widocznymi kryształami na matrycy, zwłaszcza w asocjacji z innymi rzadkimi fosforanami, osiągają wyższą wartość. Wielkość kryształów jest kluczowym czynnikiem - każdy kryształ powyżej kilku milimetrów jest uważany za znaczący. ## Popularne stanowiska Klasyczne i najbardziej pożądane okazy wolfeitu pochodzą z lokalizacji typowej w New Hampshire, USA (kopalnia Palermo No. 1). Okazy z kopalni Tip Top w Dakocie Południowej również są wysoko cenione przez kolekcjonerów specjalizujących się w fosforanach pegmatytowych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy wolfeitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć wody destylowanej, ale należy unikać długotrwałego moczenia. Po czyszczeniu na mokro okaz trzeba dokładnie wysuszyć. ## Czego unikać Wolfeit jest wrażliwy na działanie kwasów, które mogą go uszkodzić. Należy unikać kontaktu z chemikaliami domowymi i środkami czyszczącymi. Jako minerał zawierający żelazo(II), może być podatny na utlenianie, dlatego należy chronić go przed wilgocią i wysoką temperaturą, które mogą przyspieszyć ten proces i zmienić jego barwę. ## Przechowywanie Okazy wolfeitu najlepiej przechowywać w suchym miejscu, w zamkniętych pudełkach lub klaserach, aby chronić je przed kurzem i gwałtownymi zmianami wilgotności. Warto odizolować go od minerałów, które mogą go zarysować (twardszych niż 5 w skali Mohsa).

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej