Wodginite

Wzór chemiczny: Mn₂+Sn₄+Ta₅+₂O₈

Wodginit to rzadki, ciemnobrązowy do czarnego tlenek cyny, manganu i tantalu, ceniony przez kolekcjonerów za dobrze wykształcone kryształy.

## Charakterystyka Wodginit jest złożonym tlenkiem zawierającym mangan, cynę, tantal i niob. Tworzy zazwyczaj tabliczkowe lub krótkosłupowe kryształy, często o nieregularnych zarysach, które mogą być zrośnięte w skupienia. Jego powierzchnia bywa skorodowana lub pokryta nalotami innych minerałów. Jest minerałem nieprzezroczystym, o barwie od czerwonobrązowej, przez ciemnobrązową, do niemal czarnej. ## Właściwości fizyczne Charakteryzuje się wysoką twardością, wynoszącą 5,5 w skali Mohsa, oraz znaczną gęstością, sięgającą 7,2-7,3 g/cm³. Połysk wodginitu jest najczęściej półmetaliczny lub żywiczny, a jego przełam jest nierówny do muszlowego. Nie wykazuje łupliwości. ## Barwy i odmiany Dominującymi barwami są odcienie brązu i czerni. W zależności od domieszek chemicznych, głównie proporcji tantalu do niobu oraz obecności tytanu czy żelaza, jego odcień może się nieznacznie różnić. Nie wyróżnia się nazwanych odmian handlowych ani barwnych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od miejsca jego pierwszego znalezienia - pegmatytu Wodgina w regionie Pilbara w Australii Zachodniej. Został opisany jako nowy gatunek mineralny w 1963 roku przez E.H. Nickela, J.F. Rowlanda i R.C. McAdama. Jest to minerał typowy dla wysoko zróżnicowanych pegmatytów granitowych. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość wodginit nie ma zastosowań przemysłowych. Stanowi jednak obiekt zainteresowania naukowego jako wskaźnik procesów geochemicznych w pegmatytach oraz jest poszukiwany przez zaawansowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich.

Właściwości

Twardość Mohsa: 5.5
Połysk: Sub-metallic to resinous
Rysa: Red-brown
Gęstość: 7.2 - 7.3
Łupliwość: None
Przełam: Uneven to sub-conchoidal
Przezroczystość: Opaque
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne wodginitu to jego wysoka gęstość (okaz jest zaskakująco ciężki jak na swój rozmiar), ciemna barwa (brązowa do czarnej), półmetaliczny połysk i twardość w okolicach 5,5. Występowanie w asocjacji z innymi minerałami pegmatytowymi, takimi jak albit, kwarc, mikroklin czy tantalite-(Mn), jest silną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi ciemnymi minerałami tantalu i niobu, takimi jak tantalite-(Mn) czy kolumbit. Tantalit-(Mn) krystalizuje w układzie rombowym (wodginit w jednoskośnym) i często ma lepszą łupliwość. Ostateczne odróżnienie tych minerałów bez zaawansowanych badań (np. dyfrakcji rentgenowskiej) jest bardzo trudne i często niemożliwe w warunkach terenowych. ## Formy kryształów Kryształy wodginitu są zazwyczaj słabo wykształcone, mają pokrój tabliczkowy lub krótkosłupowy. Często występują jako nieregularne ziarna lub masywne skupienia wrośnięte w skałę macierzystą. Dobrze uformowane, wolnostojące kryształy są rzadkością.

Środowisko występowania

## Geneza Wodginit jest minerałem typowym dla stref wewnętrznych wysoko zróżnicowanych, bogatych w lit i tantal pegmatytów granitowych, szczególnie typu LCT (lit-cez-tantal). Powstaje w późnych stadiach krystalizacji pegmatytu, w warunkach wysokiej koncentracji pierwiastków rzadkich, takich jak tantal, niob, cyna i mangan. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z albitem (zwłaszcza jego odmianą cleavelandytem), kwarcem, mikroklinem, lepidolitem, spodumenem, tantalitem-(Mn), tapiolitem, mikrolitem oraz cassytarytem. Obecność tych minerałów jest charakterystyczna dla środowiska powstawania wodginitu. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowisko, skąd pochodzą dobrze wykształcone kryształy, to pegmatyt Tanco w Bernic Lake w Manitobie (Kanada). Inne znaczące lokalizacje to m.in. kopalnia Wodgina w Australii Zachodniej (miejsce typowe), pegmatyty w rejonie Alto Ligonha w Mozambiku, a także niektóre pegmatyty w Brazylii (np. w stanie Minas Gerais) i Rosji.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy wodginitu to te z ostro zarysowanymi, dobrze wykształconymi kryształami, zwłaszcza jeśli są one osadzone na kontrastującej matrycy z albitu lub kwarcu. Połysk, wielkość kryształu oraz brak uszkodzeń mechanicznych znacząco podnoszą wartość kolekcjonerską. Okazy z klasycznych lokalizacji, jak Tanco, są szczególnie poszukiwane. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z pegmatytu Tanco w Kanadzie, który dostarczył największych i najlepiej uformowanych kryształów tego minerału. Okazy z miejsca typowego w Australii (Wodgina) mają wartość historyczną, ale rzadko dorównują jakością tym z Kanady.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy wodginitu można czyścić za pomocą miękkiej, suchej szczoteczki w celu usunięcia kurzu. W przypadku silniejszych zabrudzeń dopuszczalne jest użycie wody destylowanej i delikatnego pędzelka. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą powodować mikropęknięcia. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie silnych kwasów i zasad, które mogą uszkodzić jego powierzchnię. Należy chronić go przed gwałtownymi zmianami temperatury oraz bezpośrednim, długotrwałym nasłonecznieniem, chociaż nie jest ono tak szkodliwe jak w przypadku minerałów światłoczułych. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w osobnych, wyściełanych pudełkach lub na podstawkach w stabilnych gablotach kolekcjonerskich. Chroni to kruche kryształy przed uderzeniami i zarysowaniem przez twardsze minerały. Należy unikać przechowywania w miejscach o wysokiej wilgotności.