Witherite
Wzór chemiczny: BaCO₃
Witherit to węglan baru, ceniony przez kolekcjonerów za charakterystyczne, pseudoheksagonalne kryształy bliźniacze i silną fluorescencję w świetle UV.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 3-3.5
- Barwa
- Colourless, white, greyish, light yellow; colourless in transmitted light.
- Połysk
- Vitreous, Resinous
- Rysa
- White
- Gęstość
- 4.289
- Łupliwość
- On {010} distinct; on {110} imperfect. Possibly also on {110} and {112}.
- Przełam
- Irregular/Uneven
- Przezroczystość
- Transparent,Translucent
- Układ krystaliczny
- Orthorhombic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczowymi cechami diagnostycznymi witheritu są jego wysoka gęstość (jest nienaturalnie ciężki jak na swój wygląd), pseudoheksagonalny kształt kryształów bliźniaczych oraz gwałtowna reakcja z kwasami (pieni się). Silna niebieska fluorescencja w świetle UV jest również bardzo charakterystyczna. Jego stosunkowo niska twardość (daje się zarysować nożem) pomaga w identyfikacji. ## Odróżnianie od podobnych Witherit bywa mylony z aragonitem, który również tworzy pseudoheksagonalne bliźniaki, ale jest znacznie lżejszy. Można go odróżnić od barytu, z którym często współwystępuje, na podstawie reakcji z kwasem (baryt nie reaguje) i formy kryształów. Cerusyt również tworzy podobne, ciężkie kryształy, ale ma diamentowy połysk i jest jeszcze gęstszy. Kalcyt i dolomit są znacznie lżejsze i mają inną łupliwość. ## Formy kryształów Najbardziej typowe są kryształy pseudoheksagonalne, będące wynikiem cyklicznego zbliźniaczenia trzech kryształów rombowych. Pojedyncze, niezrośnięte kryształy są rzadkie i mają formę bipiramid. Witherit tworzy także skupienia włókniste, promieniste, kuliste (sferolityczne), groniaste oraz masywne, ziarniste agregaty.
Środowisko występowania
## Geneza Witherit jest minerałem hydrotermalnym niskich temperatur. Powstaje w żyłach kruszcowych, często związanych ze złożami ołowiu i cynku, gdzie krystalizuje z roztworów bogatych w bar. Może również tworzyć się w osadach węglowych i jako produkt przeobrażenia innych minerałów barowych, głównie barytu. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z barytem, fluorytem, kalcytem, galeną i sfalerytem. W niektórych lokalizacjach towarzyszą mu również stroncjanit, celestyn i siarka rodzima. ## Lokalizacje Klasyczne i najważniejsze historycznie stanowisko, skąd pochodzą najlepsze okazy, to kopalnia Alston Moor w Kumbrii (Anglia). Inne znaczące lokalizacje to Rosiclare w stanie Illinois (USA), gdzie występował w złożach fluorytu, a także Thunder Bay w Ontario (Kanada). Znajdowany był również w Niemczech (Nadrenia Północna-Westfalia), Austrii, Francji i na Syberii w Rosji.
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są dobrze wykształcone, ostre i duże pseudoheksagonalne kryształy bliźniacze. Wysoko oceniane są okazy przezroczyste lub przeświecające, o czystej, białej lub bezbarwnej barwie. Atrakcyjność podnosi obecność minerału na kontrastującej matrycy skalnej oraz estetyczne połączenia z innymi minerałami, takimi jak fluoryt czy galena. Okazy wykazujące silną fluorescencję są szczególnie poszukiwane. ## Popularne stanowiska Za absolutnie najlepsze na świecie uchodzą okazy z historycznych kopalń rejonu Alston Moor w Kumbrii w Anglii. Kryształy stamtąd, często w formie dużych, złożonych bliźniaków, stanowią standard dla tego minerału. Okazy z Rosiclare w Illinois (USA) również są cenione, choć często mają mniej wyrazistą formę krystaliczną.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Należy czyścić go bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć wody destylowanej, ale należy unikać długotrwałego moczenia. Okaz należy dokładnie wysuszyć po kontakcie z wodą. ## Czego unikać Witherit jest wrażliwy na kwasy - nawet słabe kwasy, takie jak ocet, powodują jego gwałtowne pienienie się i rozkład. Należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami domowymi i laboratoryjnymi. Jest to minerał miękki i kruchy, podatny na zarysowania i uszkodzenia mechaniczne. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na nagłe zmiany temperatury. ## Przechowywanie Okazy witheritu należy przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach, aby uniknąć zarysowań przez twardsze minerały. Ze względu na jego toksyczność (zawartość baru), zaleca się przechowywanie go w miejscu niedostępnym dla dzieci i zwierząt, a po kontakcie z minerałem należy umyć ręce. Nie wymaga specjalnych warunków oświetleniowych, ale należy unikać miejsc o dużej wilgotności.