Wiperamingaite

Wzór chemiczny: NaCaFe<sup>3+</sup>Al(PO<sub>4</sub>)F<sub>5</sub>(OH)·H<sub>2</sub>O

Ekstremalnie rzadki minerał z grupy fosforanów, odkryty w Australii, o złożonym składzie chemicznym.

## Charakterystyka Wiperamingait jest złożonym uwodnionym fluofosforanem sodu, wapnia, żelaza i glinu. Tworzy bardzo małe, igiełkowe lub listewkowe kryształy, które zazwyczaj występują w formie promienistych lub splątanych agregatów. Poszczególne kryształy rzadko przekraczają 0,1 mm długości, co sprawia, że minerał ten jest obiektem zainteresowania głównie w świecie mikromineralogii. Jego barwa waha się od blado- do czerwonobrązowej. ## Właściwości fizyczne Kryształy są przezroczyste i wykazują szklisty połysk. Ze względu na mikroskopijną wielkość i kruchość kryształów, nie udało się określić jego twardości w skali Mohsa ani cech przełamu. Gęstość obliczona na podstawie składu chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi 3,16 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten występuje w odcieniach brązu - od jasnych, bladożółtych brązów po intensywniejsze, czerwonobrązowe. Nie wyróżniono żadnych jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Został oficjalnie uznany przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2017 roku. Jego nazwa pochodzi od miejsca odkrycia - komina kimberlitowego Wiperaminga w Południowej Australii. Opisany został przez zespół mineralogów: P. Elliotta, G. Giestera, U. Kolitscha i U. Witzke w publikacji na łamach "Mineralogical Magazine" w 2018 roku. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary, wiperamingait nie ma żadnego zastosowania praktycznego. Stanowi wyłącznie obiekt badań naukowych oraz cenny okaz w zaawansowanych kolekcjach systematycznych i mikromineralogicznych.

Właściwości

Połysk
Vitreous
Rysa
White
Gęstość
3.16
Przezroczystość
Transparent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja wiperamingaitu na podstawie cech wizualnych jest niemożliwa, nawet pod mikroskopem. Jedyną pewną metodą jest zaawansowana analiza chemiczna (np. EDS/WDS) w celu potwierdzenia złożonego składu oraz analiza dyfrakcji rentgenowskiej (XRD) w celu weryfikacji struktury krystalicznej. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi drobnokrystalicznymi, brązowymi minerałami wtórnymi występującymi w podobnym środowisku. Rozróżnienie wymaga specjalistycznego sprzętu analitycznego. ## Formy kryształów Tworzy wydłużone, igiełkowe (ang. acicular) lub listewkowe (ang. lath-like) kryształy. Zazwyczaj występują one w formie niewielkich, promienistych lub bezładnie splątanych agregatów w pustkach skalnych.

Środowisko występowania

## Geneza Wiperamingait jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w późnym etapie krystalizacji w niskich temperaturach, wypełniając niewielkie puste przestrzenie (szczeliny i kawerny) w obrębie skał kimberlitowych. ## Asocjacje mineralne W lokalizacji typowej współwystępuje z minerałami takimi jak apatyt, flogopit oraz niezidentyfikowany krzemian magnezowo-glinowy. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania tego minerału na świecie jest jego lokalizacja typowa - komin kimberlitowy Wiperaminga, położony w pobliżu miejscowości Terowie w Australii Południowej.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów mikrominerałów najważniejszym kryterium jest bogactwo okazu, czyli ilość i jakość wykształconych agregatów krystalicznych na matrycy skalnej. Liczy się również estetyka całego skupienia oraz potwierdzenie identyfikacji minerału przez laboratorium lub renomowanego specjalistę. Wielkość kryształów, nawet jeśli jest submilimetrowa, również podnosi wartość okazu. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest lokalizacja typowa w Australii Południowej. Materiał z tego miejsca jest ekstremalnie trudny do zdobycia i dostępny jedynie w wąskim obiegu specjalistycznym.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Jakiekolwiek próby czyszczenia mechanicznego lub chemicznego są absolutnie niewskazane. Okazy są mikroskopijne i niezwykle kruche, a każda ingerencja grozi bezpowrotnym zniszczeniem kryształów. ## Czego unikać Należy unikać dotykania, wibracji, ultradźwięków, wszelkich płynów i środków chemicznych. Minerał jest stabilny w normalnych warunkach, ale jego fizyczna integralność jest bardzo niska. ## Przechowywanie Okazy wiperamingaitu powinny być przechowywane wyłącznie w specjalistycznych pudełkach typu "micromount", które chronią je przed kurzem, wstrząsami i uszkodzeniami mechanicznymi. Ekspozycja jest możliwa tylko pod mikroskopem.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej