Winstanleyite

Wzór chemiczny: Ti<sup>4+</sup>Te<sup>4+</sup><sub>3</sub>O<sub>8</sub>

Winstanleyit to bardzo rzadki tlenek tytanu i telluru, tworzący drobne, sześciokątne kryształy o metalicznym połysku.

## Charakterystyka Winstanleyit jest niezwykle rzadkim minerałem z grupy tlenków, chemicznie klasyfikowanym jako tlenek tytanu i telluru. Występuje w postaci bardzo małych, heksagonalnych lub trygonalnych kryształów, które rzadko przekraczają 0,1 mm. Najczęściej tworzy cienkie, płytkowe kryształy o sześciokątnym zarysie, wykazujące metaliczny do submetalicznego połysku. Ze względu na swój rozmiar, jest minerałem dostępnym głównie dla wyspecjalizowanych mikrokolekcjonerów. ## Właściwości fizyczne Kryształy winstanleyitu są nieprzezroczyste i mają czarną barwę z metalicznym połyskiem. Ich twardość w skali Mohsa jest szacowana na 4, co czyni je stosunkowo miękkimi. Gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi 6,19 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest jednorodny pod względem barwy i nie tworzy odmian. Jego kolor jest niezmiennie czarny, a rysa (proszek mineralny) ma barwę czarną z brązowawym odcieniem. ## Historia i nazwa Nazwa winstanleyit została nadana na cześć Christophera Winstanleya, brytyjskiego kolekcjonera minerałów, który jako pierwszy znalazł ten minerał. Został on opisany i zatwierdzony jako nowy gatunek mineralny przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 1978 roku. Odkrycia dokonano na materiale pochodzącym z kopalni złota El Indio w Chile. ## Zastosowania Winstanleyit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, będąc obiektem pożądania dla specjalistów od rzadkich minerałów i mikromontów.

Właściwości

Twardość Mohsa
4
Połysk
Metallic
Rysa
Blackish-brown
Gęstość
6.19
Łupliwość
Perfect on {0001}
Przełam
Micaceous
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Trigonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja winstanleyitu w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwa. Wymaga zaawansowanych technik analitycznych, takich jak spektroskopia dyspersji energii (EDS/EDX) w celu potwierdzenia składu chemicznego (obecności tytanu i telluru) oraz dyfrakcji rentgenowskiej (XRD) do określenia struktury krystalicznej. Wizualnie, pod dużym powiększeniem, można zaobserwować charakterystyczne, małe, czarne, heksagonalne płytki o metalicznym połysku. ## Odróżnianie od podobnych Winstanleyit może być mylony z innymi drobnymi, czarnymi, metalicznymi minerałami tellurowymi lub tlenkami, które często z nim współwystępują, takimi jak tellur rodzimy, altait czy inne tellurki. Pewne rozróżnienie możliwe jest wyłącznie za pomocą analizy chemicznej i strukturalnej. ## Formy kryształów Minerał ten tworzy bardzo małe, cienkie, płytkowe kryształy o sześciobocznym zarysie. Kryształy te mogą występować pojedynczo lub tworzyć niewielkie skupienia na powierzchni skały macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Winstanleyit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w końcowych stadiach krystalizacji w żyłach kruszcowych bogatych w tellur i złoto. Jego formowanie jest związane z niskotemperaturowymi procesami zachodzącymi w strefach utleniania złóż. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych minerałów tellurowych i siarczków. Najczęściej spotykane minerały towarzyszące to: złoto rodzime, tellur rodzimy, emmonsit, mackayit, poughit, altait, galena, piryt oraz kwarc. ## Lokalizacje Jedyne potwierdzone i najważniejsze stanowisko występowania winstanleyitu na świecie to kopalnia złota El Indio, w prowincji Elqui w Chile. Jest to tak zwana lokalizacja typowa (miejsce odkrycia), skąd pochodzą wszystkie znane okazy tego minerału.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów mikromontów, wartość okazu winstanleyitu zależy od kilku czynników. Najważniejsza jest obecność dobrze wykształconych, ostrych kryształów o wyraźnym heksagonalnym zarysie. Wyżej cenione są okazy z licznymi, nieuszkodzonymi kryształami lub te, na których winstanleyit kontrastuje z innymi rzadkimi minerałami, np. złotem czy emmonsitem. Wielkość kryształów, nawet jeśli mowa o ułamkach milimetra, również ma znaczenie - im większe, tym okaz jest bardziej pożądany. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów winstanleyitu jest jego lokalizacja typowa - kopalnia El Indio w Chile. Wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim materiały pochodzą z tego jednego miejsca.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy winstanleyitu, ze względu na ich mikroskopijny rozmiar i delikatność, generalnie nie powinny być czyszczone mechanicznie. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć sprężonego powietrza (z bezpiecznej odległości) do usunięcia luźnych cząstek kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą i chemikaliami. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z kwasami i innymi środkami chemicznymi. Kryształy są kruche i podatne na uszkodzenia mechaniczne, dlatego należy unikać dotykania, tarcia i ultradźwięków. Przechowywać z dala od wilgoci. ## Przechowywanie Najbezpieczniejszą metodą przechowywania jest pozostawienie minerału w oryginalnym, zamykanym pudełku typu "micromount". Chroni to okaz przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i zmianami wilgotności. Ekspozycja powinna odbywać się wyłącznie pod mikroskopem.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej