Wiluite

Wzór chemiczny: Ca₁₉(Al,Mg)₁₃(B,◻,Al)₅(SiO₄)₁₀(Si₂O₇)₄(O,OH)₁₀

Wiluit to rzadki, ciemnozielony krzemian z grupy wezuwianu, wyróżniający się złożonym składem chemicznym z obecnością boru i skomplikowaną budową kryształów.

## Charakterystyka Wiluit jest złożonym krzemianem boru i wapnia, należącym do grupy wezuwianu. Jego nazwa bywa niekiedy błędnie stosowana jako synonim dla zielonego wezuwianu, jednak wiluit jest odrębnym minerałem, wyróżnionym ze względu na znaczącą zawartość boru w swojej strukturze. Typowe okazy tworzą dobrze wykształcone, pryzmatyczne lub piramidalne kryształy o kwadratowym przekroju. Często występują w formie skupień ziarnistych lub promienistych agregatów. Charakterystyczna dla wiluitu jest jego ciemnozielona, niemal czarna barwa, choć zdarzają się też okazy brązowawe. ## Właściwości fizyczne Wiluit charakteryzuje się twardością wynoszącą 6 w skali Mohsa, co plasuje go w tej samej kategorii co skalenie. Ma szklisty połysk i jest minerałem stosunkowo gęstym, o gęstości właściwej około 3,36 g/cm³. Kryształy mogą być przezroczyste do przeświecających, jednak z powodu intensywnej, ciemnej barwy większość okazów wydaje się nieprzezroczysta. ## Barwy i odmiany Dominującą i najbardziej typową barwą wiluitu jest ciemna, głęboka zieleń, często z odcieniem oliwkowym lub brązowym. Niektóre okazy mogą być niemal czarne. Nie wyróżnia się formalnych odmian barwnych ani nazw handlowych dla tego minerału. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od miejsca jego odkrycia nad rzeką Wiluj (ang. Vilyui River) w Jakucji (Republika Sacha) w Rosji. Został on po raz pierwszy opisany i uznany za odrębny gatunek mineralny w 1998 roku przez zespół mineralogów: L.P. Vergasova, S.K. Filatov, V.V. Ananiev, T.F. Semenova, i P.C. Burns. Wcześniej okazy te były często mylnie identyfikowane jako wezuwian. ## Zastosowania Wiluit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie ogranicza się wyłącznie do sfery naukowej i kolekcjonerskiej, gdzie jest ceniony jako rzadki członek grupy wezuwianu, pochodzący z klasycznej lokalizacji.

Właściwości

Twardość Mohsa
6
Połysk
Vitreous
Rysa
Colourless
Gęstość
3.36
Łupliwość
Poor cleavage on {100}.
Przełam
Irregular/Uneven
Przezroczystość
Transparent,Translucent
Układ krystaliczny
Tetragonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Wiluit najłatwiej rozpoznać po jego charakterystycznej, ciemnozielonej barwie, tetragonalnej formie kryształów (krótkie pryzmaty zakończone piramidami) oraz szklistym połysku. Kluczowe jest jednak powiązanie z lokalizacją - zdecydowana większość okazów pochodzi z rejonu rzeki Wiluj w Rosji. Twardość 6 w skali Mohsa i brak wyraźnej łupliwości są również pomocnymi cechami. ## Odróżnianie od podobnych Wiluit jest najczęściej mylony z wezuwianem, do którego grupy należy. Odróżnienie jest niezwykle trudne bez zaawansowanych analiz chemicznych (potwierdzenie obecności boru). Zazwyczaj okazy z typowej lokalizacji w Rosji, o ciemnozielonej barwie, są klasyfikowane jako wiluit. Można go również pomylić z ciemnymi odmianami epidotu lub diopsydu, jednak różnią się one pokrojem kryształów i twardością. ## Formy kryształów Kryształy wiluitu są typowo tetragonalne, rozwijając formy krótkich, słupowych pryzmatów o kwadratowym przekroju, często zakończonych ścianami piramidy. Występuje również w postaci skupień ziarnistych oraz w formie promienistych lub włóknistych agregatów wrastających w skałę macierzystą.

Środowisko występowania

## Geneza Wiluit jest minerałem powstającym w procesach metamorfizmu kontaktowego i metasomatozy. Tworzy się w skarnach - skałach powstałych na kontakcie intruzji magmowych (najczęściej granitoidowych) z bogatymi w węglan wapnia skałami osadowymi, takimi jak wapienie czy dolomity. Wysoka temperatura i ciśnienie oraz obecność fluidów bogatych w krzemionkę, glin, bor i inne pierwiastki prowadzą do jego krystalizacji. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi minerałami typowymi dla środowiska skarnowego. Do jego najczęstszych towarzyszy należą wezuwian, grossular (odmiana granatu), diopsyd, wollastonit, a także kalcyt i kwarc. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania wiluitu, skąd pochodzą najlepsze okazy, jest dorzecze rzeki Wiluj w Jakucji (Republika Sacha) w Rosji. Jest to tak zwana lokalizacja typowa (type locality). Okazy z tego rejonu stanowią wzorzec dla tego minerału i są najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy wiluitu to te, które tworzą ostre, dobrze wykształcone i zakończone kryształy o intensywnej, ciemnozielonej barwie i silnym połysku. Szczególnie poszukiwane są kryształy narosłe na kontrastującej matrycy skalnej. Rozmiar kryształów ma duże znaczenie - większe, nieuszkodzone okazy osiągają znacznie wyższe ceny. Przezroczystość, choć rzadka w przypadku tego minerału, również podnosi jego wartość. ## Popularne stanowiska Jedynym komercyjnie istotnym i historycznie ważnym źródłem wiluitu jest jego lokalizacja typowa w dorzeczu rzeki Wiluj w Rosji. Okazy z tego miejsca są uważane za klasyczne i najbardziej pożądane na rynku kolekcjonerskim.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy wiluitu należy czyścić ostrożnie, używając miękkiej szczoteczki i wody destylowanej. Można stosować łagodne mydło, ale należy je dokładnie spłukać. Nie zaleca się używania myjek ultradźwiękowych, które mogą uszkodzić kryształy, zwłaszcza jeśli zawierają wewnętrzne spękania. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie silnych kwasów, które mogą go uszkodzić. Należy unikać nagłych zmian temperatury, ponieważ mogą one powodować pęknięcia. Długotrwała ekspozycja na intensywne światło słoneczne nie jest zalecana, chociaż nie ma dowodów na jego blaknięcie. ## Przechowywanie Wiluit jest minerałem stosunkowo twardym i stabilnym, dlatego można go przechowywać w standardowych warunkach. Najlepiej trzymać go w osobnych pudełkach lub na podstawkach, aby uniknąć zarysowań przez twardsze minerały (np. kwarc, topaz). Chronić przed kurzem i chemikaliami.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej