Wilhelmgümbelite

Wzór chemiczny: Zn²⁺Fe²⁺Fe³⁺₃(PO₄)₃(OH)₄(H₂O)₅·₂H₂O

Wilhelmgümbelit to bardzo rzadki, uwodniony fosforan cynku i żelaza, tworzący mikroskopijne, listewkowe kryształy o ciemnozielonej barwie.

## Charakterystyka Wilhelmgümbelit jest bardzo rzadkim minerałem z grupy fosforanów, chemicznie klasyfikowanym jako uwodniony fosforan cynku i żelaza. Występuje w postaci bardzo małych, listewkowych lub cienkich, tabliczkowych kryształów, które rzadko przekraczają 0.2 mm długości. Kryształy te często tworzą rozetkowe lub promieniste agregaty. Jego barwa jest ciemnozielona, a ze względu na niewielki rozmiar kryształów, szczegółowe cechy wizualne są dostrzegalne jedynie pod dużym powiększeniem. ## Właściwości fizyczne Kryształy wilhelmgümbelitu wykazują szklisty połysk. Są przezroczyste do przeświecających. Twardość w skali Mohsa jest szacowana na 3, co klasyfikuje go jako minerał miękki. Gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi około 3.01 g/cm³. ## Historia i nazwa Minerał został nazwany na cześć Carla Wilhelma von Gümbela (1823–1898), wybitnego bawarskiego geologa, który wniósł znaczący wkład w badania geologiczne regionu. Nazwa honoruje jego zasługi dla nauk o Ziemi. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary, wilhelmgümbelit nie ma żadnego zastosowania komercyjnego ani przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, będąc obiektem zainteresowania wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów (tzw. mikromontów).

Właściwości

Twardość Mohsa: 3
Barwa: Light yellow-brown to orange-red
Połysk: Vitreous
Rysa: pale yellow-brown
Gęstość: 2.89
Łupliwość: parallel to {010}
Przełam: Irregular/Uneven
Przezroczystość: Transparent to Translucent
Układ krystaliczny: Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja wilhelmgümbelitu jest możliwa wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana lub dyfrakcja rentgenowska (XRD) w połączeniu z analizą chemiczną (EDS). Wizualne rozpoznanie w terenie lub nawet w kolekcji jest niemożliwe ze względu na mikroskopijny rozmiar i podobieństwo do innych wtórnych fosforanów. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z wieloma innymi zielonymi, wtórnymi minerałami fosforanowymi występującymi w strefach utleniania, takimi jak inne minerały z grupy laueitu, strengit czy rockbridgeit. Pewne odróżnienie wymaga specjalistycznego sprzętu laboratoryjnego. ## Formy kryształów Wilhelmgümbelit tworzy bardzo małe, listewkowe lub cienkie, tabliczkowe kryształy, wydłużone wzdłuż jednej osi. Kryształy te często układają się w niewielkie, promieniste lub rozetkowe agregaty na powierzchni skały macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to minerał wtórny, powstający w strefach utleniania złóż kruszcowych, w szczególności w obrębie pegmatytów granitowych zawierających pierwotne minerały fosforanowe (jak tryfylit) oraz siarczki (jak sfaleryt). Tworzy się w wyniku hydrotermalnych przeobrażeń tych minerałów w warunkach niskich temperatur. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi wtórnymi fosforanami, takimi jak laueit, pseudolaueit, stewartyt, strengit, rockbridgeit, a także z kwarcem, limonitem i innymi tlenkami żelaza. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania wilhelmgümbelitu na świecie (lokalizacja typowa) jest kamieniołom Hagendorf-Süd w Waidhaus, w Lesie Górnopalatynackim, w Bawarii, w Niemczech. Jest to klasyczna lokalizacja dla wielu rzadkich minerałów fosforanowych.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu z wilhelmgümbelitem ocenia się przede wszystkim na podstawie bogactwa i wykształcenia mikroskopijnych kryształów. Najbardziej cenione są okazy, na których widoczne są dobrze uformowane, promieniste agregaty o intensywnie zielonej barwie, kontrastujące z matrycą skalną. Wielkość kryształów, nawet jeśli jest submilimetrowa, również podnosi wartość okazu. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest historyczna lokalizacja Hagendorf-Süd w Niemczech. Materiał z tego miejsca jest niezwykle rzadki i poszukiwany przez kolekcjonerów specjalizujących się w systematyce minerałów lub rzadkich gatunkach (tzw. "rare species collectors").

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy z wilhelmgümbelitem, będące zazwyczaj mikromontami, nie powinny być czyszczone mechanicznie ani chemicznie. W razie potrzeby kurz można usunąć bardzo ostrożnie za pomocą gruszki fotograficznej lub sprężonego powietrza z dużej odległości. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami, kwasami i detergentami. Minerał jest miękki i kruchy, więc należy chronić go przed uderzeniami, wibracjami i ścieraniem. Nie należy go podgrzewać ani narażać na gwałtowne zmiany temperatury. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać wyłącznie w specjalistycznych pudełkach na mikromonty, które chronią je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i wilgocią. Przechowywanie w stabilnych warunkach pokojowych jest w pełni wystarczające.