Wiklundite

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup><sub>2</sub>(Mn<sup>2+</sup>,Zn<sup>2+</sup>)<sub>3</sub>(Fe<sup>3+</sup>,Mn<sup>2+</sup>)<sub>2</sub>(Mn<sup>2+</sup>,Mg)<sub>19</sub>(As<sup>3+</sup>O<sub>3</sub>)<sub>2</sub>(Si,As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>6</sub>(OH)<sub>18</sub>Cl<sub>6</sub>

Wiklundyt to ekstremalnie rzadki, czarny minerał o diamentowym połysku, będący złożonym arseninem i krzemianem ołowiu oraz manganu z Långban w Szwecji.

## Charakterystyka Wiklundyt jest bardzo złożonym minerałem z grupy krzemianów i arseninów, występującym w postaci niewielkich, czarnych kryształów. Zazwyczaj nie przekraczają one 0.5 mm wielkości i wykazują sześcioboczny zarys, przyjmując formę tabliczkową lub izometryczną. Tworzy niewielkie skupienia i naloty. Cechą wyróżniającą wiklundyt jest jego silny, diamentowy połysk, nadający mu żywy wygląd mimo ciemnej barwy. Jest minerałem nieprzezroczystym. ## Właściwości fizyczne Twardość wiklundytu w skali Mohsa wynosi 3, co czyni go minerałem stosunkowo miękkim i podatnym na zarysowania. Jego gęstość obliczona na podstawie składu chemicznego i parametrów komórki elementarnej to 4.36 g/cm³. Połysk jest silnie diamentowy, a minerał jest całkowicie nieprzezroczysty. ## Barwy i odmiany Minerał ten występuje wyłącznie w kolorze czarnym. Nie są znane żadne jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Markusa Wiklunda (ur. 1968), szwedzkiego kolekcjonera minerałów, który znalazł pierwsze okazy tego minerału. Został on opisany jako nowy gatunek mineralny w 1998 roku przez Dana Holtstama i Jörgena Langhofa po zatwierdzeniu przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 1997 roku. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i występowanie jedynie w postaci mikroskopijnych kryształów, wiklundyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt badań naukowych oraz cenny nabytek dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów systematycznych i mikrominerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa
3
Połysk
Adamantine
Rysa
Brown
Gęstość
4.36
Łupliwość
None
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Trigonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowymi cechami pozwalającymi na identyfikację wiklundytu są jego czarna barwa, bardzo silny, diamentowy połysk oraz sześcioboczny pokrój kryształów. Charakterystyczna jest również jego brązowa rysa. Pewność identyfikacji daje jednak dopiero analiza chemiczna (EDS) i rentgenowska (XRD), zwłaszcza że występuje on tylko w jednej, specyficznej lokalizacji na świecie. ## Odróżnianie od podobnych Wiklundyt może być mylony z innymi czarnymi, nieprzezroczystymi minerałami o metalicznym lub submetalicznym połysku, takimi jak magnetyt, franklinit czy jacobsyt, które również występują w Långban. Odróżnia go jednak wyraźnie diamentowy (a nie metaliczny) połysk, brązowa rysa (w przeciwieństwie do czarnej lub ciemnobrązowej u wspomnianych tlenków) oraz charakterystyczna sześcioboczna forma kryształów. ## Formy kryształów Tworzy drobne, tabliczkowe lub słupkowe kryształy o heksagonalnym zarysie, rzadko przekraczające 0.5 mm. Występują one pojedynczo lub tworzą niewielkie, rozproszone agregaty na powierzchni skały macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Wiklundyt jest minerałem pochodzenia metamorficznego. Powstaje w zmienionych termicznie, bogatych w mangan i żelazo złożach skarnowych. Jego występowanie jest ograniczone do szczelin i kawern w skałach węglanowych, gdzie krystalizował w późnych stadiach procesów hydrotermalnych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych, charakterystycznych dla złoża Långban minerałów. Najczęściej współwystępuje z kalcytem, andradytem, hedyfanem, mimetezytem oraz ołowiem rodzimym. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania wiklundytu na świecie są kopalnie w Långban, gmina Filipstad, w regionie Värmland w Szwecji. Jest to jego lokalizacja typowa i jak dotąd jedyna znana.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu wiklundytu ocenia się przede wszystkim na podstawie ostrości i wykształcenia mikrokryształów. Najbardziej cenione są próbki z wyraźnie widocznymi, nieuszkodzonymi kryształami o silnym połysku. Ważna jest również obfitość kryształów na matrycy skalnej oraz estetyczne asocjacje z innymi minerałami, takimi jak kontrastujący barwą kalcyt czy dobrze wykształcony andradyt. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich wiklundytu jest jego lokalizacja typowa - Långban w Szwecji. Okazy z tego miejsca są niezwykle poszukiwane przez kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach rzadkich oraz systematycznych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy wiklundytu należy czyścić z najwyższą ostrożnością, najlepiej używając sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. W razie konieczności można użyć miękkiego pędzelka i wody destylowanej, a następnie delikatnie osuszyć okaz. Ze względu na niską twardość (3 w skali Mohsa) jest bardzo podatny na uszkodzenia mechaniczne. Absolutnie unikać myjek ultradźwiękowych. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wszelkimi środkami chemicznymi, kwasami i detergentami. Minerał jest wrażliwy na zarysowania, dlatego nie wolno go czyścić twardymi szczotkami ani przecierać szmatkami. Chronić przed upadkami i uderzeniami. Jako minerał zawierający ołów i arsen, należy zachować podstawowe środki ostrożności i myć ręce po kontakcie z okazem. ## Przechowywanie Wiklundyt, jako minerał występujący w formie mikrokryształów, powinien być przechowywany w specjalistycznym pudełku typu "micromount", które chroni go przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy go trzymać z dala od innych minerałów, aby uniknąć zarysowań. Zaleca się przechowywanie w stabilnych warunkach, z dala od wilgoci i skrajnych temperatur.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej