Wickmanite

Wzór chemiczny: Mn₂+Sn₄+(OH)₆

Wickmanit to rzadki wodorotlenek cyny i manganu, tworzący charakterystyczne, ośmiościenne kryształy o barwie od żółtej do brązowej.

## Charakterystyka Wickmanit jest minerałem z grupy stottitu, należącym do gromady wodorotlenków. Tworzy najczęściej dobrze wykształcone, ośmiościenne lub sześciościenno-ośmiościenne kryształy, osiągające zazwyczaj kilka milimetrów wielkości. Rzadziej występuje w formie skupień ziarnistych lub masywnych. Jego wygląd jest charakterystyczny dzięki żywicznemu lub niemal szklistemu połyskowi oraz intensywnym, ciepłym barwom. ## Właściwości fizyczne Twardość wickmanitu w skali Mohsa wynosi 3,5-4,5, co czyni go minerałem stosunkowo miękkim. Ma gęstość około 3,84 g/cm³, znaczną jak na minerał o niemetalicznym połysku. Jest kruchy i wykazuje dobrą łupliwość w jednej płaszczyźnie. Jego kryształy bywają od przezroczystych po przeświecające. ## Barwy i odmiany Minerał ten przybiera barwy od jasnożółtej, przez pomarańczowożółtą, po czerwonawobrązową i brązową. Czasem obserwuje się strefowość barwną w obrębie pojedynczych kryształów, co podnosi ich atrakcyjność. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Wickmanit został po raz pierwszy opisany w 1967 roku przez Paula B. Moore'a i Josepha V. Smitha na podstawie okazów znalezionych w kopalni Långban w Szwecji. Nazwa minerału honoruje Fransa Erika Wickmana (1915–2013), szwedzkiego mineraloga i geochemika z Muzeum Historii Naturalnej w Sztokholmie, za jego wkład w badania minerałów z Långban. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość wickmanit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz cenny kamień kolekcjonerski.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3.5-4.5
Połysk: Resinous to Vitreous
Rysa: White
Gęstość: 3.84
Łupliwość: Good on {001}
Przełam: Conchoidal to uneven
Przezroczystość: Transparent to Translucent
Układ krystaliczny: Cubic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną wickmanitu jest jego forma krystalograficzna - regularne, ostre ośmiościany. Pomocne w identyfikacji są również: żywiczny połysk, żółta do brązowej barwa, stosunkowo duża gęstość oraz współwystępowanie z innymi rzadkimi minerałami cyny i manganu. Rysa jest zawsze biała. ## Odróżnianie od podobnych Wickmanit bywa mylony ze sfalerytem, który jednak posiada doskonałą łupliwość w kilku kierunkach i inny pokrój kryształów. Scheelit jest znacznie gęstszy i często wykazuje silną fluorescencję w świetle UV, której wickmanit nie posiada. Od innych rzadkich minerałów z grupy stottitu (np. stottitu, tetrawickmanitu) pewne odróżnienie jest możliwe zazwyczaj tylko za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, jak np. spektroskopia Ramana lub analiza chemiczna. ## Formy kryształów Dominującą formą są ośmiościany {111}, często o ostrych krawędziach i gładkich ścianach. Niekiedy pojawiają się na nich niewielkie ściany sześcianu {100}, tworząc formy przejściowe (sześciościany-ośmiościany). Występuje także w postaci skupień ziarnistych i naskorupień.

Środowisko występowania

## Geneza Wickmanit jest rzadkim minerałem wtórnym. Powstaje w strefach utleniania złóż cyny i manganu, najczęściej w obrębie skarnów lub złożonych pegmatytów granitowych. Tworzy się w wyniku hydrotermalnych przeobrażeń lub wietrzenia pierwotnych minerałów cynonośnych w środowisku bogatym w mangan. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często występuje w towarzystwie innych rzadkich minerałów, co jest wskazówką przy jego poszukiwaniu. Do jego typowych asocjacji należą: stottit, tetrawickmanit, jeanbandyit, schoenfliesit, natanit, a także minerały z Långban takie jak pinakiolit, katoptrit i tefryt. ## Lokalizacje Najważniejszym i historycznym miejscem występowania wickmanitu jest kopalnia Långban w regionie Värmland w Szwecji, skąd pochodzą najlepsze na świecie okazy. Znany jest również z kilku innych lokalizacji, m.in. z kopalni Tsumeb w Namibii, kopalni Paddy's River w Australii oraz z Franklin w New Jersey, USA.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy wickmanitu to te z ostrymi, dobrze wykształconymi i w pełni przezroczystymi kryształami o intensywnej, żółtej lub pomarańczowej barwie. Duże znaczenie ma wielkość kryształów - te przekraczające 5 mm są już uważane za wyjątkowe. Okazy na matriksie, zwłaszcza w towarzystwie innych rzadkich minerałów, są bardziej pożądane niż pojedyncze, luźne kryształy. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów są klasyczne okazy z miejsca odkrycia - Långban w Szwecji. Charakteryzują się one wzorcowym wykształceniem kryształów. Okazy z Tsumeb w Namibii również są cenione, choć często mają nieco inny wygląd i skład asocjacji mineralnej.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy wickmanitu należy czyścić bardzo ostrożnie ze względu na ich niewielką twardość. Najlepiej używać miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można przemyć okaz w wodzie destylowanej, a następnie dokładnie osuszyć. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą spowodować pęknięcia. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie kwasów. Należy chronić go przed kontaktem z chemikaliami domowymi i laboratoryjnymi. Jako minerał stosunkowo miękki, jest podatny na zarysowania przez twardsze minerały (np. kwarc). Zaleca się unikanie gwałtownych zmian temperatury i długotrwałej ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy wickmanitu najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach (typu "membrane box" lub klaserach), aby zapobiec otarciom i zarysowaniom. Podczas ekspozycji należy zapewnić mu stabilne miejsce, z dala od wibracji i ryzyka upadku.

Powiązane minerały

Źródła

IMA Mineral List (CNMNC)

Czytaj więcej