Wheatleyite

Wzór chemiczny: Na₂Cu²⁺((C₂)⁶⁺O₄)₂·₂H₂O

Wheatleyit to rzadki, organiczny minerał miedzi o charakterystycznej, jaskrawoniebieskiej barwie i niskiej twardości.

## Charakterystyka Wheatleyit jest uwodnionym szczawianem sodu i miedzi, należącym do rzadkiej grupy minerałów organicznych. Tworzy skupienia drobnych, listewkowych lub igiełkowych kryształów, które rzadko przekraczają 1 mm długości. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, jaskrawoniebieska barwa, która wyróżnia go na tle skały macierzystej. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki, z twardością w skali Mohsa wynoszącą zaledwie 1-2, co oznacza, że można go zarysować paznokciem. Ma stosunkowo niską gęstość, około 2,27 g/cm³. Kryształy wykazują połysk szklisty i są zazwyczaj przeświecające. ## Barwy i odmiany Wheatleyit występuje wyłącznie w odcieniach jaskrawego błękitu. Nie wyróżnia się żadnych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany po raz pierwszy w 1986 roku przez Arthura E. Smitha Jr. i Donalda R. Peacora. Jego nazwa pochodzi od miejsca odkrycia – kopalni Wheatley (Wheatley Mines) w hrabstwie Chester w Pensylwanii, USA. Jest to historyczna kopalnia ołowiu, znana z występowania wielu rzadkich minerałów wtórnych. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, niewielkie rozmiary kryształów i niską twardość, wheatleyit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach lub minerałach z konkretnych lokalizacji.

Właściwości

Twardość Mohsa: 1-2
Połysk: Szklisty
Rysa: Light blue
Gęstość: 2.27
Łupliwość: {100}; two additionally observed optically.
Przełam: Nierówny
Przezroczystość: Translucent
Układ krystaliczny: Triclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną jest jaskrawoniebieska barwa, bardzo niska twardość (1-2 w skali Mohsa) oraz specyficzne występowanie w strefach utleniania złóż kruszcowych. Reaguje z kwasami, a w wodzie jest słabo rozpuszczalny. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi wtórnymi minerałami miedzi o niebieskiej barwie, takimi jak chalkantyt czy linaryt. Chalkantyt jest jednak dobrze rozpuszczalny w wodzie i ma inny pokrój kryształów. Linaryt jest znacznie twardszy (2.5) i ma wyższą gęstość. Ostateczne odróżnienie często wymaga zaawansowanych badań. ## Formy kryształów Wheatleyit tworzy pryzmatyczne, listewkowe lub igiełkowe kryształy, często zebrane w promieniste agregaty, rozetki lub naskorupienia. Pojedyncze, dobrze wykształcone kryształy są niezwykle rzadkie.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to minerał wtórny, powstający w strefach utleniania złóż kruszców, głównie ołowiu i miedzi. Jego formowanie się jest wynikiem reakcji roztworów bogatych w miedź z kwasem szczawiowym, który może pochodzić z rozkładu materii organicznej (np. porostów) lub z interakcji z minerałami skał osadowych. ## Asocjacje mineralne W lokalizacji typowej (kopalnia Wheatley) współwystępuje z anglesytem, cerusytem, piromorfitem, sfalerytem i kwarcem. W innych miejscach znajdowano go w towarzystwie miedzitu (moolooite). ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania są historyczne kopalnie Wheatley w Pensylwanii, USA. Poza tym odnotowano jego obecność w kilku innych miejscach na świecie, m.in. w kopalni Mooloo Downs w Australii Zachodniej oraz w kopalniach w regionie Toskania we Włoszech. Wszystkie te wystąpienia są bardzo ograniczone.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy to te z widocznymi, choćby mikroskopijnymi, kryształami o intensywnie niebieskiej barwie, tworzącymi estetyczne agregaty na kontrastującym podłożu (matrycy skalnej). Ze względu na mały rozmiar kryształów, okazy są zazwyczaj typu "micromount" lub "thumbnail". Czystość nie jest kluczowym kryterium, liczy się forma i bogactwo występowania na okazie. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane i klasyczne okazy pochodzą z lokalizacji typowej – kopalni Wheatley w Pensylwanii, USA. Okazy z tego miejsca mają wartość historyczną i referencyjną dla kolekcjonerów systematycznych i specjalistów od rzadkich minerałów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Z uwagi na rozpuszczalność w wodzie, należy unikać kontaktu z nią, a zwłaszcza z gorącą wodą. Czyszczenie ultradźwiękowe jest absolutnie zabronione. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi chemikaliami. Minerał jest bardzo miękki i kruchy, dlatego trzeba chronić go przed uderzeniami, zarysowaniem i ścieraniem. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na długotrwałe działanie silnego światła. ## Przechowywanie Okazy wheatleyitu najlepiej przechowywać w zamkniętych, wyściełanych pudełkach typu "micromount", aby chronić je przed uszkodzeniami mechanicznymi, kurzem i wilgocią. Nie należy przechowywać go luzem z twardszymi minerałami.