Wetherillite

Wzór chemiczny: Na<sub>2</sub>Mg(U<sup>6+</sup>O<sub>2</sub>)<sub>2</sub>(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>4</sub>·18H<sub>2</sub>O

Wetherillit to bardzo rzadki, rozpuszczalny w wodzie uwodniony siarczan uranylu, sodu i magnezu, tworzący skupienia mikroskopijnych, igiełkowych kryształów.

## Charakterystyka Wetherillit jest minerałem z grupy siarczanów, należącym do wtórnych minerałów uranu. Występuje w postaci skupień niezwykle małych, igiełkowych lub listewkowych kryształów, które rzadko przekraczają 1 mm długości. Poszczególne kryształy są zazwyczaj bezbarwne, jednak w agregatach sprawiają wrażenie białych lub mają bardzo blady, żółtozielony odcień. Ze względu na swój skład chemiczny, minerał ten wykazuje intensywną, zieloną fluorescencję w krótkofalowym świetle ultrafioletowym (UV-SW). ## Właściwości fizyczne Kryształy wetherillitu są niezwykle delikatne i kruche. Minerał ten charakteryzuje się szklistym połyskiem. Jego twardość i gęstość nie zostały precyzyjnie zmierzone z powodu niewielkich rozmiarów i kruchości kryształów, jednak gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi około 2.75 g/cm³. Jest minerałem silnie radioaktywnym. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest zazwyczaj bezbarwny, a jego skupienia wydają się białe. Czasami obserwuje się bardzo jasny, żółtozielony odcień. Nie wyróżniono żadnych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa wetherillit została nadana na cześć Charlesa Mayera Wetherilla (1825–1871), amerykańskiego chemika i mineraloga, który jako pierwszy opisał i zbadał wiele minerałów uranu z Pensylwanii, w tym te z grupy johannitu. Minerał został formalnie opisany i zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2018 roku (IMA2018-058). Okazy typowe pochodzą z kopalni Blue Lizard w hrabstwie San Juan, w stanie Utah, USA. ## Zastosowania Wetherillit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, mikroskopijne rozmiary kryształów oraz znaczenie naukowe, jest obiektem zainteresowania wyłącznie wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów uranowych i instytucji badawczych.

Właściwości

Połysk
Szklisty
Rysa
Biała
Gęstość
2.75
Łupliwość
Doskonała na {010}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną wetherillitu jest jego intensywna zielona fluorescencja w krótkofalowym świetle UV. Rozpoznanie ułatwia też forma występowania w postaci drobnych, igiełkowych kryształów tworzących naskorupienia i naloty. Potwierdzenie tożsamości wymaga jednak zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana lub dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi wtórnymi siarczanami uranylu, takimi jak natrozippeit, johannit czy gips. Od gipsu odróżnia go znacznie wyższa radioaktywność i silna fluorescencja. Odróżnienie od innych siarczanów uranylu na podstawie cech wizualnych jest praktycznie niemożliwe i wymaga specjalistycznych badań laboratoryjnych. ## Formy kryształów Wetherillit tworzy bardzo małe, wydłużone kryształy o pokroju igiełkowym lub listewkowym. Występują one w postaci promienistych agregatów, splątanych skupień przypominających filc lub jako drobne naloty i naskorupienia na skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Wetherillit jest wtórnym minerałem uranu, który powstaje w strefie utleniania złóż uranowo-wanadowych. Krystalizuje w wyniku odparowania wód kopalnianych bogatych w rozpuszczone jony uranylu, siarczanowe, sodu i magnezu. Tworzy się współcześnie na ścianach i stropach wyrobisk górniczych w suchym, pustynnym klimacie. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi wtórnymi siarczanami i siarczanami uranylu, takimi jak johannit, natrozippeit, epsomit, heksahydryt, a także z gipsem. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania wetherillitu na świecie (lokalizacja typowa) jest kopalnia Blue Lizard, położona w Red Canyon, w hrabstwie San Juan, w stanie Utah, USA.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów najważniejsza jest obfitość i bogactwo występowania minerału na matrycy skalnej. Cenione są okazy z widocznymi, dobrze uformowanymi agregatami krystalicznymi, nawet jeśli poszczególne kryształy są mikroskopijne. Kontrast barwny z podłożem oraz intensywność fluorescencji również podnoszą wartość okazu. Ze względu na naturę minerału, czystość i rozmiar pojedynczych kryształów nie są kluczowymi kryteriami. ## Popularne stanowiska Jedyne źródło okazów wetherillitu to kopalnia Blue Lizard w Utah, USA. Wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim materiały pochodzą z tej jednej lokalizacji.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów wetherillitu absolutnie nie wolno czyścić na mokro. Minerał jest rozpuszczalny w wodzie i kontakt z nią, nawet w postaci wilgoci, prowadzi do jego zniszczenia. Do usuwania kurzu można używać wyłącznie sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości lub bardzo miękkiego pędzelka, z zachowaniem najwyższej ostrożności. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, parą wodną i wysoką wilgotnością powietrza. Trzeba go chronić przed wszelkimi chemikaliami, kwasami i środkami czyszczącymi. Kryształy są ekstremalnie kruche, więc należy unikać wstrząsów, wibracji i dotykania. ## Przechowywanie Wetherillit musi być przechowywany w suchym, szczelnym pojemniku, najlepiej z dodatkiem środka pochłaniającego wilgoć (np. żelu krzemionkowego). Jako minerał radioaktywny, powinien być trzymany z dala od innych minerałów wrażliwych na promieniowanie, w miejscu niedostępnym dla dzieci i zwierząt, zgodnie z lokalnymi przepisami dotyczącymi przechowywania materiałów promieniotwórczych.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej