Wesselsite

Wzór chemiczny: SrCu<sup>2+</sup>Si<sub>4</sub>O<sub>10</sub>

Wesselsyt to bardzo rzadki krzemian strontowo-miedziowy o intensywnie niebieskiej barwie, występujący w postaci mikroskopijnych kryształów.

## Charakterystyka Wesselsyt jest minerałem z grupy krzemianów, należącym do grupy gillespitu. Wyróżnia się żywą, nasyconą, ciemnoniebieską barwą. Zazwyczaj tworzy bardzo małe, płytkowe lub listewkowe kryształy, rzadko przekraczające 1 mm, które występują w formie rozproszonych skupień lub cienkich warstw na powierzchni skały macierzystej. Ze względu na rozmiar kryształów, jego cechy wizualne są najczęściej obserwowane pod mikroskopem. ## Właściwości fizyczne Minerał charakteryzuje się szklistym połyskiem. Jego twardość w skali Mohsa wynosi około 4-5. Jest stosunkowo kruchy. Gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi około 3.35 g/cm³. ## Barwy i odmiany Dominującą i jedyną znaną barwą wesselsytu jest intensywny, ciemny niebieski. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od kopalni Wessels w Hotazel (Prowincja Przylądkowa Północna, RPA), gdzie został odkryty. Został opisany i zatwierdzony jako nowy minerał przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 1995 roku. Jego współodkrywcami są m.in. G. Giester i B.H. Kolitsch. ## Zastosowania Wesselsyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, jako bardzo rzadki i unikatowy przedstawiciel swojej grupy mineralogicznej.

Właściwości

Twardość Mohsa
4-5
Połysk
Szklisty
Rysa
Jasnoniebieska
Gęstość
3.35
Łupliwość
Doskonała wg {001}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Tetragonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechą najbardziej charakterystyczną wesselsytu jest jego intensywnie niebieska barwa oraz występowanie w postaci bardzo małych, tabliczkowych kryształów. Identyfikacja w terenie jest praktycznie niemożliwa ze względu na rozmiar. Pewne rozpoznanie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana lub analiza chemiczna (EDS). ## Odróżnianie od podobnych Wesselsyt można pomylić z innymi niebieskimi minerałami wtórnymi, takimi jak linaryt, azuryt czy cyjanotrichit. Odróżnia go od nich forma kryształów (cienkie tabliczki), specyficzne środowisko występowania (złoża manganu) oraz asocjacje mineralne. Linaryt często tworzy kryształy pryzmatyczne, a azuryt występuje w bardziej zróżnicowanych formach i jest minerałem węglanowym, reagującym z kwasami. ## Formy kryształów Wesselsyt krystalizuje w formie bardzo cienkich, tabliczkowych lub listewkowych kryształów o kwadratowym lub prostokątnym zarysie. Kryształy te tworzą rozproszone skupienia, rozetki lub cienkie powłoki na innych minerałach.

Środowisko występowania

## Geneza Wesselsyt jest minerałem wtórnym, powstającym w wyniku procesów hydrotermalnych w obrębie złóż manganu. Formuje się w późnym etapie mineralizacji, krystalizując w szczelinach i pustkach skalnych bogatych w mangan. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami charakterystycznymi dla złóż manganu Kalahari. Najczęściej towarzyszą mu sugilit, hennomartynit, Poldervaartyt, braunit, hematyt oraz kwarc. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania wesselsytu jest kopalnia Wessels, część złoża manganowego Kalahari w pobliżu Hotazel w Republice Południowej Afryki. Jest to jedyna lokalizacja, z której pochodzą dobrze scharakteryzowane okazy tego minerału.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów wesselsytu ocenia się przede wszystkim na podstawie intensywności i nasycenia niebieskiej barwy kryształów. Wyżej cenione są okazy, na których kryształy są większe (nawet jeśli to ułamki milimetra), dobrze wykształcone i tworzą bogate, gęste skupienia. Kontrast z jasną skałą macierzystą (np. z Poldervaartytem) znacznie podnosi atrakcyjność wizualną i wartość okazu. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest kopalnia Wessels w RPA. Okazy z tej lokalizacji są standardem dla tego minerału i jedynymi dostępnymi na rynku.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy wesselsytu należy czyścić z najwyższą ostrożnością, najlepiej używając sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów i ich kruchość, odradza się czyszczenie mechaniczne (szczoteczki) oraz kontakt z wodą i detergentami, które mogłyby uszkodzić delikatne skupienia lub skałę macierzystą. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami, kwasami i zasadami. Minerał jest potencjalnie wrażliwy na gwałtowne zmiany temperatury. Należy chronić go przed bezpośrednim, długotrwałym działaniem światła słonecznego, które teoretycznie mogłoby wpłynąć na jego barwę, chociaż brak jest szczegółowych badań na ten temat. ## Przechowywanie Okazy z wesselsytem najlepiej przechowywać w zamkniętych, stabilnych pojemnikach (np. typu micromount), aby chronić je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Ekspozycja powinna odbywać się w stabilnych warunkach, z dala od źródeł wibracji i bezpośredniego światła.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej