Wendwilsonite

Wzór chemiczny: Ca₂Mg(As₅+O₄)₂·₂H₂O

Wendwilsonit to rzadki arsenian wapnia i magnezu, tworzący efektowne, różowe do czerwonofioletowych kryształy, ceniony przez kolekcjonerów.

## Charakterystyka Wendwilsonit jest uwodnionym arsenianem wapnia i magnezu, należącym do grupy rosellitu. Tworzy charakterystyczne, dobrze wykształcone kryształy o pokroju pryzmatycznym lub tabliczkowym, często zebrane w promieniste lub wachlarzowate agregaty. Okazy mają zazwyczaj intensywną, atrakcyjną barwę, od różowej po czerwonofioletową, co czyni je poszukiwanymi minerałami kolekcjonerskimi. Kryształy rzadko przekraczają kilka milimetrów długości i najczęściej narastają na skałach macierzystych, tworząc efektowne kontrasty. ## Właściwości fizyczne Kryształy wendwilsonitu wykazują szklisty połysk i są przezroczyste do przeświecających. Twardość minerału w skali Mohsa wynosi 3-4, co klasyfikuje go jako stosunkowo miękki. Jego gęstość waha się od 3,51 do 3,58 g/cm³. ## Barwy i odmiany Barwa wendwilsonitu jest jego najbardziej charakterystyczną cechą. Zazwyczaj występuje w odcieniach od różowego, przez różowoczerwony, aż po czerwonofioletowy. Intensywność koloru zależy od zawartości kobaltu, który podstawia magnez w strukturze krystalicznej. Wendwilsonit tworzy ciągły roztwór stały z rosellitem (gdzie dominuje kobalt) i talmessitem (gdzie magnez jest w pełni zastąpiony). Okazy o pośrednim składzie, z widoczną zawartością kobaltu, mogą wykazywać głębsze, bardziej nasycone barwy. ## Historia i nazwa Minerał został nazwany na cześć Wendella E. Wilsona (ur. 1946), amerykańskiego mineraloga, założyciela i redaktora naczelnego czasopisma "The Mineralogical Record", w uznaniu jego wkładu w mineralogię. Został opisany po raz pierwszy w 1987 roku przez Pete'a J. Dunna, Bozidara D. Sturmana i Nelsa A. Nelen po zbadaniu materiału z kopalni Sterling Hill w New Jersey (USA) oraz z Bou Azzer w Maroku. ## Zastosowania Wendwilsonit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie minerałem o znaczeniu naukowym i kolekcjonerskim.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3-4
Połysk: Vitreous
Rysa: Pale reddish white
Gęstość: 3.51-3.58
Łupliwość: Good on {010}
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Transparent to translucent
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Wendwilsonit można rozpoznać po jego charakterystycznej różowoczerwonej do fioletowej barwie, szklistym połysku oraz typowych, pryzmatycznych kryształach tworzących wachlarzowate lub promieniste skupienia. Często występuje w towarzystwie innych arsenianów, takich jak erytryn czy talmessyt, na skałach dolomitowych lub kalcytowych. ## Odróżnianie od podobnych Wendwilsonit jest wizualnie niemal niemożliwy do odróżnienia od rosellitu bez zaawansowanych analiz chemicznych (EDS, WDS). Zgodnie z definicją, wendwilsonit to odmiana z dominującym magnezem, podczas gdy w rosellicie dominuje kobalt. Rosellit ma tendencję do przybierania bardziej intensywnych, czerwonych barw, ale nie jest to regułą. Od erytrynu, który również tworzy różowe naloty i igiełkowe kryształy, wendwilsonit różni się formą kryształów - te w wendwilsonicie są zazwyczaj grubsze, bardziej pryzmatyczne i rzadziej tworzą skupienia włókniste. ## Formy kryształów Kryształy są jednoskośne, zazwyczaj o pokroju krótkopryzmatycznym, wydłużone wzdłuż osi krystalograficznej b. Często są spłaszczone tabliczkowo. Najczęściej tworzą wachlarzowate, promieniste lub rozetowe agregaty małych kryształów, rzadziej występują jako pojedyncze, wyizolowane kryształy.

Środowisko występowania

## Geneza Wendwilsonit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) hydrotermalnych złóż kruszców bogatych w arsen, kobalt i nikiel. Krystalizuje w szczelinach i pustkach skał węglanowych, takich jak dolomity i kalcyty, które stanowią skałę płonną złoża. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi arsenianami, zwłaszcza z rosellitem, talmessytem i erytrynem. W zależności od lokalizacji, towarzyszyć mu mogą również: kalcyt, dolomit, kwarc, farmakolit, picrofarmakolit, getyt oraz różne minerały kobaltu i niklu. ## Lokalizacje Najważniejsze i najbardziej znane stanowiska wendwilsonitu na świecie to rejon Bou Azzer w Maroku, skąd pochodzą najlepsze okazy kolekcjonerskie. Minerał ten został również zidentyfikowany w kopalni Sterling Hill w Ogdensburgu, New Jersey (USA) - jest to jedna z jego lokalizacji typowych. Inne potwierdzone wystąpienia to m.in. Schneeberg w Saksonii (Niemcy) oraz kopalnia Veta Negra w regionie Atakama (Chile).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy wendwilsonitu charakteryzują się intensywną, nasyconą barwą czerwonofioletową lub głęboko różową. Kluczowe jest dobre wykształcenie kryształów, ich przezroczystość oraz wielkość. Szczególnie poszukiwane są okazy z wyraźnymi, wyizolowanymi kryształami lub estetycznymi, wachlarzowatymi agregatami, które tworzą atrakcyjny kontrast z jasną skałą macierzystą (matrycą). Okazy bez uszkodzeń mechanicznych, z wyraźnym połyskiem, osiągają najwyższe ceny. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najlepsze i najbardziej pożądane przez kolekcjonerów okazy wendwilsonitu pochodzą z rejonu Bou Azzer w Maroku. Stanowisko to słynie z dostarczania okazów o wyjątkowej barwie i doskonałej formie kryształów. Okazy z innych lokalizacji, takich jak Sterling Hill czy Schneeberg, są znacznie rzadsze na rynku kolekcjonerskim i mają głównie znaczenie historyczne i naukowe.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Jeśli konieczne jest mycie, należy używać wyłącznie wody destylowanej i unikać długotrwałego moczenia. Po czyszczeniu okaz należy pozostawić do całkowitego wyschnięcia w temperaturze pokojowej. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie kwasów i silnych chemikaliów, które mogą go uszkodzić. Należy unikać myjek ultradźwiękowych oraz czyszczenia parowego. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na nagłe zmiany temperatury. Jako arsenian, pył minerału jest toksyczny - należy unikać jego wdychania i myć ręce po kontakcie z surowymi okazami. ## Przechowywanie Wendwilsonit należy przechowywać w stabilnych warunkach, z dala od bezpośredniego światła słonecznego, które z czasem może spowodować blaknięcie koloru. Najlepiej przechowywać go w zamkniętym pudełku lub gablocie, aby chronić go przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na jego miękkość, nie powinien stykać się z twardszymi minerałami.

Powiązane minerały

Źródła

IMA Mineral List (CNMNC)

Czytaj więcej