Welshite

Wzór chemiczny: Ca<sub>4</sub>(Mg<sub>9</sub>Sb<sup>5+</sup><sub>3</sub>)O<sub>4</sub>[Si<sub>6</sub>Be<sub>3</sub>AlFe<sup>3+</sup><sub>2</sub>O<sub>36</sub>]

Welshyt to bardzo rzadki, brązowy minerał z grupy krzemianów, znajdowany wyłącznie w kopalni Långban w Szwecji.

## Charakterystyka Welshyt jest niezwykle rzadkim minerałem, który wizualnie manifestuje się jako ciemnobrązowe do niemal czarnych, wydłużone kryształy o pokroju pryzmatycznym. Zazwyczaj tworzy niewielkie, promieniste agregaty lub występuje w formie pojedynczych, wrosłych w skałę macierzystą kryształów, osiągających do 2 cm długości. Jego kryształy charakteryzują się podłużnym prążkowaniem na ścianach. ## Właściwości fizyczne Minerał ten cechuje się twardością wynoszącą 6 w skali Mohsa. Ma szklisty połysk i jest nieprzezroczysty. Gęstość welshytu została obliczona na około 3,82 g/cm³. ## Barwy i odmiany Welshyt występuje w jednolitym, ciemnobrązowym kolorze, przechodzącym niekiedy w czerwonawobrązowy lub niemal czarny. Nie wyróżniono żadnych jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Williama "Tw" Welscha (1890-1980), amerykańskiego kolekcjonera minerałów i mikromontów, który specjalizował się w okazach z kopalni Franklin i Sterling Hill w New Jersey, USA. Welshyt został opisany jako nowy minerał w 1995 roku przez Pete'a J. Dunna, Donalda R. Peacora, Shu-Chun Su, Ferenca J. Rotaru i Joela D. Grice'a na podstawie materiału pochodzącego z jedynej znanej lokalizacji. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, welshyt nie ma żadnych zastosowań przemysłowych. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cennym nabytkiem dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich i systematycznych.

Właściwości

Twardość Mohsa
6
Połysk
Vitreous
Rysa
Light brown
Gęstość
3.82
Łupliwość
Imperfect on {100}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Welshyt można rozpoznać po jego charakterystycznym ciemnobrązowym kolorze, pryzmatycznym pokroju kryształów z podłużnym prążkowaniem oraz specyficznym miejscu występowania. Jego szklisty połysk i stosunkowo wysoka twardość są również pomocnymi cechami. ## Odróżnianie od podobnych Minerałami o podobnym wyglądzie z lokalizacji Långban mogą być niektóre amfibole czy pirokseny. Ostateczne i pewne odróżnienie welshytu od innych ciemnych, pryzmatycznych minerałów wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak rentgenowska analiza strukturalna (XRD) lub mikroanaliza chemiczna (EDS/WDS). ## Formy kryształów Kryształy welshytu są pryzmatyczne, wydłużone wzdłuż jednej osi i często zakończone prostymi ścianami. Zazwyczaj występują jako pojedyncze, wrosłe kryształy lub tworzą niewielkie, promieniste skupienia.

Środowisko występowania

## Geneza Welshyt powstaje w warunkach metamorfizmu w obrębie zmetamorfizowanych złóż rud żelaza i manganu. Jest produktem złożonych procesów zachodzących w skarnach, w środowisku bogatym w krzem, beryl, glin i antymon. ## Asocjacje mineralne W jedynej znanej lokalizacji welshyt współwystępuje z takimi minerałami jak baryt, hematyt, mika (prawdopodobnie biotyt), plagioklazy (skaleń), oraz rzadkie minerały jak berzeliit, caryinit, hedifan, magnussonit i tefroit. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania welshytu na świecie jest historyczna kopalnia Långban w gminie Filipstad, w regionie Värmland w Szwecji. Jest to lokalizacja typowa dla tego minerału.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej wartościowe okazy welshytu to te z ostro zakończonymi, dobrze wykształconymi i nieuszkodzonymi kryształami, które wyraźnie odcinają się od skały macierzystej (matrycy). Pożądane są również okazy, gdzie kryształy tworzą estetyczne, promieniste agregaty. Wielkość kryształów jest kluczowym czynnikiem - okazy przekraczające 1 cm są uważane za wyjątkowe. ## Popularne stanowiska Ponieważ welshyt pochodzi wyłącznie z kopalni Långban w Szwecji, wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim okazy pochodzą z tego jednego, historycznego stanowiska. Kopalnia ta jest zamknięta od lat, co dodatkowo zwiększa rzadkość i wartość materiału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Zaleca się czyszczenie wyłącznie za pomocą miękkiego pędzelka w celu usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi środkami chemicznymi, ponieważ jego reakcje na nie są nieznane. ## Czego unikać Należy chronić okazy przed uderzeniami i zarysowaniem, ze względu na ich kruchość. Nie należy poddawać ich działaniu ultradźwięków ani czyszczeniu parowemu. Przechowywać z dala od chemikaliów, ekstremalnych temperatur i bezpośredniego światła słonecznego, które mogłoby potencjalnie wpłynąć na jego barwę. ## Przechowywanie Okazy welshytu, zwłaszcza te z dobrze wykształconymi kryształami, najlepiej przechowywać w zamykanych pudełkach typu "micromount" lub w gablotach, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na jego kruchość, należy unikać umieszczania go w bezpośrednim kontakcie z twardszymi minerałami.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej