Welinite

Wzór chemiczny: Mn<sup>2+</sup><sub>6</sub>(W<sup>6+</sup>&#9744;)(SiO<sub>4</sub>)<sub>2</sub>O<sub>4</sub>(OH)<sub>2</sub>

Welinit to ekstremalnie rzadki minerał z grupy krzemianów i wolframianów manganu, znany wyłącznie z jednego miejsca na świecie - szwedzkiej kopalni Långban.

## Charakterystyka Welinit jest złożonym krzemianem i wolframianem manganu. Tworzy niewielkie, sześcioboczne kryształy o pokroju tabliczkowym lub krótkosłupkowym, które rzadko przekraczają milimetr wielkości. Najczęściej występuje w formie wrosłych ziaren lub ziarnistych skupień w kalcytowej lub skarnowej masie skalnej. Jego barwa jest ciemna, od czerwonobrunatnej do niemal czarnej. ## Właściwości fizyczne Twardość minerału wynosi około 4 w skali Mohsa. Charakteryzuje się szklistym, miejscami metalicznym połyskiem. Jest minerałem nieprzezroczystym, jedynie na cienkich krawędziach bywa przeświecający. Ze względu na obecność ciężkiego wolframu, welinit ma wysoką gęstość, wynoszącą od 4,63 do 4,71 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten nie wykazuje dużej zmienności kolorystycznej, utrzymując barwę w zakresie od czerwonobrunatnej do czarnej. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Został opisany w 1967 roku przez Paula B. Moore'a i Paula Ramdohra. Nazwa welinitu honoruje Erica Welina (1923–2014), szwedzkiego mineraloga i geologa z Muzeum Historii Naturalnej w Sztokholmie, za jego wkład w badanie szwedzkich minerałów. Miejscem typowym i jedynym znanym jest kopalnia Långban w Szwecji. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i występowanie w postaci mikroskopijnych kryształów, welinit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego.

Właściwości

Twardość Mohsa
4
Połysk
Vitreous to submetallic
Rysa
Brownish red
Gęstość
4.63-4.71
Łupliwość
Indistinct on {0001}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Translucent to opaque
Układ krystaliczny
Hexagonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną jest jego pochodzenie z Långban oraz współwystępowanie z innymi rzadkimi minerałami z tej lokalizacji. Rozpoznanie ułatwiają wysoka gęstość, ciemna, czerwonobrunatna barwa oraz charakterystyczny kształt heksagonalnych kryształów. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi ciemnymi minerałami z Långban, takimi jak braunit czy jacobsyt. Braunit jest od niego twardszy (ok. 6-6,5 w skali Mohsa), a jacobsyt wykazuje właściwości magnetyczne. Pewna identyfikacja welinitu, ze względu na jego rzadkość i podobieństwo do innych minerałów z tej paragenezy, często wymaga zaawansowanych metod analitycznych, np. mikroanalizy rentgenowskiej (EDS). ## Formy kryształów Krystalizuje w układzie heksagonalnym. Tworzy krótkie, pryzmatyczne lub tabliczkowe kryształy, często zgrupowane w ziarniste agregaty.

Środowisko występowania

## Geneza Powstaje w złożach rud żelaza i manganu, które uległy procesom metamorfizmu kontaktowego. Występuje w skarnach i soczewkach zmetamorfizowanych węglanów. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z bogatym zespołem minerałów typowych dla Långban, do których należą kalcyt, andradyt, tefroit, richteryt, karyinit i berzeliit. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania welinitu na świecie jest kopalnia Långban w regionie Värmland w Szwecji.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Wartość kolekcjonerska welinitu zależy przede wszystkim od wykształcenia i wielkości kryształów. Ostre, dobrze uformowane kryształy, nawet jeśli są małe, są wysoko cenione. Atrakcyjność okazu podnosi również jego umiejscowienie na estetycznej matrycy skalnej w towarzystwie innych rzadkich minerałów z Långban. ## Popularne stanowiska Wszystkie wartościowe okazy pochodzą z historycznej, obecnie nieczynnej kopalni Långban w Szwecji, która jest uważana za jedną z najważniejszych i najbardziej zróżnicowanych mineralogicznie lokalizacji na świecie.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy welinitu należy czyścić bardzo ostrożnie, najlepiej za pomocą miękkiego pędzelka na sucho. W razie konieczności dopuszczalne jest użycie wody destylowanej, ale okaz należy natychmiast dokładnie osuszyć. ## Czego unikać Należy unikać myjek ultradźwiękowych, silnych chemikaliów oraz kwasów. Mimo że nie jest szczególnie wrażliwy na światło, zaleca się unikanie długotrwałej ekspozycji na bezpośrednie działanie promieni słonecznych. ## Przechowywanie Przechowywać w stabilnych warunkach, chroniąc przed kurzem, wilgocią i nagłymi zmianami temperatury. Najlepiej umieścić okaz w zamykanym pudełku klaserowym, aby zapobiec uszkodzeniom mechanicznym.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej