Weibullite

Wzór chemiczny: Ag<sup>1+</sup><sub>0.3</sub>Pb<sup>2+</sup><sub>5.3</sub>Bi<sup>3+</sup><sub>8.3</sub>(S<sup>2-</sup>,Se<sup>2-</sup>)<sub>18</sub>

Weibullit jest rzadkim siarkoselenkiem ołowiu, bizmutu i srebra, tworzącym igiełkowe, metaliczne kryształy wrostkowe w innych minerałach.

## Charakterystyka Weibullit to rzadki minerał z grupy siarkosoli, a dokładniej złożony siarkoselenek ołowiu, bizmutu i srebra. Występuje zazwyczaj w postaci wrostków w innych minerałach, głównie w kalcycie lub kwarcu. Tworzy igiełkowe, pręcikowe lub włókniste kryształy, często ułożone w promieniste agregaty. Jego wygląd jest typowo metaliczny, o barwie od cynowobiałej do stalowoszarej, z czasem matowiejący na powierzchni. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest nieprzezroczysty i posiada metaliczny połysk. Jest stosunkowo miękki, z twardością w skali Mohsa wynoszącą około 2.5, co oznacza, że można go zarysować miedzianym drutem. Jest również dość gęsty, co jest typowe dla minerałów zawierających ołów. ## Barwy i odmiany Weibullit ma stałą, charakterystyczną barwę w odcieniach szarości - od cynowobiałej po stalowoszarą. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, nadana w 1896 roku przez George'a Trenholma Priora i George'a Thurlanda, honoruje szwedzkiego mineraloga i profesora chemii Matsa Weibulla (1856-1921). Weibull jako pierwszy opisał ten minerał (choć nie jako nowy gatunek) z kopalni Falun w Szwecji. ## Zastosowania Weibullit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, jako rzadki i dobrze zdefiniowany przedstawiciel złożonych siarkosoli.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5
Połysk
Metaliczny
Rysa
Czarna
Gęstość
6.9-7.13
Łupliwość
Dobra wg {010}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Weibullit rozpoznaje się po jego charakterystycznej formie - igiełkowych lub włóknistych kryształów o metalicznym połysku i stalowoszarej barwie. Często występuje jako wrostki w kalcycie lub kwarcu. Jego miękkość i czarna rysa są również ważnymi cechami diagnostycznymi. Ostateczne potwierdzenie wymaga jednak zaawansowanych metod, takich jak analiza chemiczna (EDS) lub dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi igiełkowymi siarkosolami, takimi jak jamesonit, boulangeryt czy bizmutynit. Bizmutynit jest zazwyczaj bardziej giętki. Jamesonit i boulangeryt często tworzą splątane, filcowe agregaty. Precyzyjne odróżnienie tych minerałów w oparciu o cechy wizualne jest bardzo trudne i często niemożliwe bez specjalistycznych badań. ## Formy kryształów Kryształy weibullitu są wydłużone, igiełkowe lub pręcikowe, często z widocznym podłużnym prążkowaniem. Zwykle tworzą bezładne lub promieniste skupienia wrostkowe w skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Weibullit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w żyłach kruszcowych, zwykle w asocjacji z innymi siarczkami i siarkosolami bizmutu i ołowiu. Jego powstawanie jest związane z procesami metasomatycznymi, jak w przypadku skarnów w lokalizacji typowej. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z takimi minerałami jak kobaltyn, galena, bizmutynit, chalkopiryt, kwarc i kalcyt. W lokalizacji typowej (Falun, Szwecja) znajdowano go w towarzystwie kobaltynu i chalkopirytu. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowisko weibullitu to kopalnia Falun w regionie Dalarna w Szwecji. Inne potwierdzone lokalizacje to m.in. kopalnia Baita Bihorului w Rumunii oraz Stan Terzian w Macedonii Północnej.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi i wyraźnie widocznymi igłami weibullitu, kontrastującymi z jasnym tłem, np. białym kalcytem lub kwarcem. Atrakcyjność zwiększają bogate, promieniste agregaty. Ważne jest również precyzyjne oznaczenie lokalizacji, zwłaszcza jeśli okaz pochodzi z typowego stanowiska w Falun. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądane i historycznie najważniejsze okazy pochodzą z kopalni Falun w Szwecji. Okazy z innych lokalizacji, jak Rumunia, są również cenione, ale te ze Szwecji mają największe znaczenie dla kolekcjonerów specjalizujących się w systematyce minerałów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy weibullitu należy czyścić bardzo ostrożnie, najlepiej używając sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Z uwagi na jego miękkość, należy unikać wszelkiego kontaktu mechanicznego, w tym czyszczenia szczoteczkami. Jeśli konieczne jest użycie płynu, dopuszczalna jest czysta woda destylowana lub alkohol izopropylowy, aplikowane z dużą delikatnością. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi agresywnymi chemikaliami, które mogą uszkodzić minerał. Jako siarkosól, może być wrażliwy na wilgoć i utlenianie, dlatego należy chronić go przed długotrwałym działaniem wilgotnego powietrza. Jest miękki i kruchy, więc trzeba go chronić przed uderzeniami i zarysowaniem. ## Przechowywanie Okazy weibullitu, zwłaszcza te z delikatnymi, igiełkowymi kryształami, najlepiej przechowywać w zamykanych pudełkach typu "micromount", które chronią je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Nie jest wrażliwy na światło, ale stabilne warunki otoczenia są zalecane.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej