Weeksite
Wzór chemiczny: K<sub>2</sub>(U<sup>6+</sup>O<sub>2</sub>)<sub>2</sub>(Si<sub>5</sub>O<sub>13</sub>)·4H<sub>2</sub>O
Promieniotwórczy krzemian uranylu potasu, tworzący charakterystyczne, jaskrawożółte skupienia igiełkowych kryształów.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 1-2
- Połysk
- Silky to Earthy
- Rysa
- Pale yellow
- Gęstość
- 3.6-3.8
- Łupliwość
- Good
- Przełam
- Uneven
- Przezroczystość
- Translucent to Opaque
- Układ krystaliczny
- Orthorhombic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną weeksytu jest jego silna promieniotwórczość, łatwa do wykrycia za pomocą licznika Geigera. Wizualnie rozpoznaje się go po jaskrawożółtej barwie oraz charakterystycznej formie występowania w postaci igiełkowych kryształów tworzących promieniste skupienia lub jedwabiste naskorupienia. Jest bardzo miękki i lekki. ## Odróżnianie od podobnych Weeksyit bywa mylony z innymi wtórnymi minerałami uranu o żółtej barwie. - **Karnotyt** jest zazwyczaj bardziej ziemisty lub proszkowy i ma mniej wyraźne kryształy. - **Uranofan** i **beta-uranofan** tworzą podobne skupienia, ale ich kryształy są często bardziej pryzmatyczne lub listewkowe, a odcień bywa bledszy, zielonkawożółty. - **Boltwoodit** również tworzy promieniste agregaty, ale jego kryształy są zazwyczaj jaśniejsze i bardziej szkliste. Ostateczne rozróżnienie często wymaga analizy chemicznej lub rentgenowskiej (XRD), choć w praktyce kolekcjonerskiej kluczowe są forma kryształów i kontekst geologiczny. ## Formy kryształów Kryształy weeksytu są silnie wydłużone, igiełkowe (pokrój akicularny). Prawie nigdy nie występują pojedynczo. Najczęściej tworzą wachlarzowate i promieniste agregaty, kuliste skupienia (sferolity), a także gęste, spilśnione masy i naskorupienia o jedwabistym połysku.
Środowisko występowania
## Geneza Weeksyit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż uranu. Tworzy się w wyniku procesów hydrotermalnych niskich temperatur lub przez cyrkulację wód gruntowych, które rozpuszczają i ponownie wytrącają uran i krzemionkę. Najczęściej występuje w porowatych skałach osadowych, takich jak piaskowce, zlepieńce czy tufy wulkaniczne. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami uranu. Do jego najczęstszych towarzyszy należą uranofan, boltwoodit, karnotyt, a także opal, chalcedon, kalcyt i gips. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska weeksytu znajdują się w USA. Miejscowość typowa to okolice Thomas Range w hrabstwie Juab w stanie Utah. Znaczące okazy pochodzą również z kopalni Anderson w Arizonie, gór Bokan na Alasce oraz z licznych wystąpień w Nevadzie i Wyoming. Poza USA jego obecność odnotowano m.in. w Argentynie i Meksyku.
Rzadkość
Rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska weeksytu zależy od kilku czynników. Najwyżej cenione są okazy z dobrze wykształconymi, dużymi (jak na ten minerał) promienistymi agregatami o intensywnej, czystej, cytrynowożółtej barwie. Ważny jest również kontrast z matrycą skalną oraz obecność minerałów towarzyszących, które tworzą estetyczne kompozycje. Okazy z minimalnymi uszkodzeniami mechanicznymi są znacznie bardziej wartościowe. ## Popularne stanowiska Za klasyczne i dostarczające najlepszych okazów uważa się stanowiska w Thomas Range w stanie Utah, USA. To stamtąd pochodzi wiele wzorcowych weeksytów znajdujących się w kolekcjach na całym świecie. Okazy z kopalni Anderson w Arizonie również są cenione przez kolekcjonerów.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy weeksytu są ekstremalnie delikatne i wrażliwe na wodę. Czyszczenie należy ograniczyć do absolutnego minimum. Dopuszczalne jest jedynie bardzo ostrożne usuwanie kurzu za pomocą miękkiego pędzelka lub wydmuchiwanie go strumieniem sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. Należy przy tym zachować szczególną ostrożność, aby nie wdychać pyłu. ## Czego unikać Weeksyit jest silnie promieniotwórczy. Należy unikać bezpośredniego, długotrwałego kontaktu ze skórą, a przede wszystkim wdychania pyłu, który może powstać przy nieostrożnym obchodzeniu się z okazem. Po każdym kontakcie należy dokładnie umyć ręce. Minerału nie wolno myć wodą ani żadnymi środkami chemicznymi. Jest bardzo miękki, dlatego należy chronić go przed zarysowaniem i uderzeniami. ## Przechowywanie Okazy weeksytu muszą być przechowywane w osobnych, szczelnych i wyraźnie oznakowanych pojemnikach (np. typu "perky box") z informacją o promieniotwórczości. Należy je trzymać z dala od miejsc stałego przebywania ludzi, szczególnie sypialni i salonu. Najlepiej przechowywać je w dedykowanej kolekcji minerałów promieniotwórczych, w dobrze wentylowanym pomieszczeniu.