Watkinsonite

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup>Cu<sup>1+</sup><sub>2</sub>Bi<sup>3+</sup><sub>4</sub>(Se<sup>2-</sup>,S<sup>2-</sup>)<sub>8</sub>

Watkinsonit to bardzo rzadki selenek miedzi, ołowiu i bizmutu, tworzący mikroskopijne, metaliczne ziarna w żyłach hydrotermalnych.

## Charakterystyka Watkinsonit jest rzadkim minerałem z grupy siarkosoli, a dokładniej złożonym selenkiem miedzi, ołowiu i bizmutu, w którym selen może być częściowo zastępowany przez siarkę. Występuje w postaci bardzo małych, anhedralnych (nieforemnych) ziaren lub listewkowatych kryształów, osiągających rozmiary do 0,2 mm. Zazwyczaj tworzy zrosty z innymi, podobnymi minerałami selenicznymi. Z wyglądu jest niepozorny, ma szarą lub szaroczarną barwę i metaliczny połysk. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi zaledwie 2, co oznacza, że można go zarysować paznokciem. Charakteryzuje się silnym, metalicznym połyskiem i jest całkowicie nieprzezroczysty. Mimo niewielkich rozmiarów kryształów, watkinsonit ma bardzo dużą gęstość, wynoszącą około 7,79 g/cm³, co jest typowe dla minerałów zawierających ołów i bizmut. ## Barwy i odmiany Watkinsonit jest jednobarwny - występuje w odcieniach szarości, od stalowoszarej po szaroczarną. Nie są znane jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Minerał został zatwierdzony przez IMA w 1986 roku, a jego opis opublikowano w 1987 roku. Nazwa pochodzi od nazwiska Davida H. Watkinsona (ur. 1937), profesora geologii na Carleton University w Ottawie (Kanada), w uznaniu jego wkładu w badania mineralogii pegmatytu Tanco w Kanadzie, jednego z miejsc występowania tego minerału. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary, watkinsonit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest ceniony w zaawansowanych kolekcjach systematycznych i mikrominerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Metallic
Rysa
Black
Gęstość
7.79
Łupliwość
Good on {010}
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja watkinsonitu na podstawie cech wizualnych jest praktycznie niemożliwa, nawet pod mikroskopem. Jego wygląd jest bardzo podobny do wielu innych szarych, metalicznych siarkosoli i selenków. Pewne rozpoznanie wymaga zaawansowanych technik analitycznych, takich jak analiza składu chemicznego w mikrosondzie elektronowej (EDS/WDS) lub dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Watkinsonit można pomylić z minerałami, z którymi często współwystępuje i tworzy zrosty, takimi jak laitakaryt, weibullit, padmait, bizmutynit czy galena. Wszystkie te minerały mają podobny szary kolor i metaliczny połysk. Odróżnienie ich od siebie jest możliwe wyłącznie na podstawie precyzyjnej analizy chemicznej i strukturalnej. ## Formy kryształów Minerał ten tworzy bardzo małe, anhedralne (nieregularne, bez wykształconych ścian) ziarna lub kryształy o pokroju listewkowatym i tabliczkowym. Prawie zawsze występuje w formie złożonych zrostów z innymi minerałami.

Środowisko występowania

## Geneza Watkinsonit powstaje w warunkach hydrotermalnych, w środowiskach zasobnych w selen i ubogich w siarkę. Typowo tworzy się w żyłach kalcytowo-kwarcowych, przecinających różne typy skał. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi selenkami, siarczkami i siarkosolami. Do jego najczęstszych minerałów towarzyszących należą: laitakaryt, weibullit, wittyt, padmait, bizmut rodzimy, bizmutynit, galena, chalkopiryt i piryt. Minerałami żyłowymi są kalcyt i kwarc. ## Lokalizacje Najważniejsze, potwierdzone stanowiska tego minerału na świecie to: - Eskeborn w górach Harzu, Saksonia-Anhalt, Niemcy - jest to lokalizacja typowa. - Pegmatyt Tanco nad jeziorem Bernic, Manitoba, Kanada. - Złoże uranu Bytíz koło Příbramu w Czechach.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu watkinsonitu, będącego mikrominerałem, ocenia się inaczej niż w przypadku dużych kryształów. Najważniejszym kryterium jest bogactwo występowania minerału na próbce macierzystej oraz obecność dobrze zdefiniowanych, choć mikroskopijnych, form krystalicznych. Wysoko cenione są okazy z potwierdzoną analitycznie tożsamością, pochodzące z lokalizacji typowej lub innych klasycznych stanowisk. Wartość podnosi również asocjacja z innymi rzadkimi minerałami. ## Popularne stanowiska Okazy kolekcjonerskie pochodzą niemal wyłącznie z kilku znanych na świecie lokalizacji. Najbardziej cenione próbki pochodzą z kopalni Eskeborn w Niemczech oraz z pegmatytu Tanco w Kanadzie, które dostarczyły najlepiej zbadanych materiałów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy watkinsonitu to niemal wyłącznie mikrominerały, które z reguły nie wymagają czyszczenia. Jakakolwiek ingerencja mechaniczna (np. szczotkowanie) jest wysoce ryzykowna i może zniszczyć delikatne kryształy. W razie absolutnej konieczności można ostrożnie przepłukać okaz w wodzie destylowanej, a następnie bezdotykowo osuszyć sprężonym powietrzem. ## Czego unikać Minerał jest ekstremalnie miękki (twardość 2 w skali Mohsa) i podatny na zarysowania. Należy unikać kontaktu z twardszymi przedmiotami i wszelkimi chemikaliami, zwłaszcza kwasami. Jako selenek, może być podatny na powolne utlenianie, dlatego zaleca się unikanie wilgotnego środowiska. ## Przechowywanie Najbezpieczniejszą metodą przechowywania jest umieszczenie okazu w zamykanym pudełku typu "micromount", które chroni go przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać ekspozycji na bezpośrednie działanie światła słonecznego i gwałtowne zmiany temperatury.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej