Watanabeite

Wzór chemiczny: Cu<sup>1+</sup><sub>4</sub>(As<sup>3+</sup>,Sb<sup>3+</sup>)<sub>2</sub>S<sup>2-</sup><sub>5</sub>

Watanabeit to rzadki, ołowianoszary minerał siarkosolny miedzi, arsenu i antymonu, tworzący drobne, metalicznie błyszczące ziarna.

## Charakterystyka Watanabeit jest minerałem z grupy siarkosoli, będącym siarczkiem miedzi, arsenu i antymonu. Występuje w formie anhedralnych (nie wykazujących własnych ścian) ziaren o wielkości do 0.3 mm, często zrośniętych z innymi siarkosolami. Jego wygląd jest niepozorny - ma ołowianoszarą barwę i metaliczny połysk. Zazwyczaj tworzy wrostki w innych minerałach, głównie w luzonicie i enargicie. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się metalicznym połyskiem i jest nieprzezroczysty. Jego twardość w skali Mohsa wynosi około 3, a gęstość obliczona na podstawie składu chemicznego i parametrów komórki elementarnej to 4.77 g/cm³. Nie wykazuje łupliwości, a jego przełam jest nierówny. ## Barwy i odmiany Watanabeit ma stałą, ołowianoszarą barwę. W świetle odbitym pod mikroskopem polaryzacyjnym ujawnia odcienie od szarobrązowego do lekko fioletowego. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w kopalni Teine na Hokkaido w Japonii. Jego nazwa, zatwierdzona przez IMA w 1991 roku, honoruje profesora Takeo Watanabe (1907-1986), wybitnego japońskiego geologa i petrologa z Uniwersytetu Tokijskiego, który wniósł znaczący wkład w badania złóż rud w Japonii. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i występowanie w postaci mikroskopijnych ziaren, watanabeit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego dla wyspecjalizowanych zbieraczy mikrominerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa
3
Połysk
Metaliczny
Rysa
Czarna
Gęstość
4.77
Łupliwość
Brak
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja watanabeitu jest możliwa wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod laboratoryjnych, takich jak analiza składu chemicznego w mikrosondzie elektronowej (EDS/WDS) oraz dyfrakcja rentgenowska (XRD). Wizualnie jest niemożliwy do odróżnienia od wielu innych siarkosoli. ## Odróżnianie od podobnych Watanabeit jest najczęściej mylony z tetraedrytem, tennantytem, enargitem, luzonitem oraz innymi siarkosolami, z którymi współwystępuje. Różni się od nich subtelnymi właściwościami optycznymi w świetle odbitym (np. słabym pleochroizmem) oraz przede wszystkim składem chemicznym i strukturą krystaliczną. ## Formy kryształów Minerał ten tworzy wyłącznie bardzo drobne, nieregularne, anhedralne ziarna, zwykle o wielkości poniżej 0.3 mm. Nie zaobserwowano jego dobrze wykształconych kryształów.

Środowisko występowania

## Geneza Watanabeit powstaje w warunkach hydrotermalnych, w żyłach kruszcowych bogatych w miedź i arsen. Jest produktem krystalizacji w stosunkowo niskich temperaturach, jako jeden z późniejszych minerałów w sekwencji krystalizacji. ## Asocjacje mineralne Minerał ten najczęściej występuje w towarzystwie luzonitu, enargitu, pirytu, tennantytu, tetraedrytu, chalkopirytu, barytu i kwarcu. Często tworzy zrosty z luzonitem i enargitem. ## Lokalizacje Poza lokalizacją typową - kopalnią Teine na Hokkaido w Japonii - watanabeit został zidentyfikowany w kilku innych miejscach na świecie. Potwierdzone stanowiska obejmują m.in. kopalnię Sasa w Macedonii Północnej oraz złoże Uzelga w południowym Uralu w Rosji.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu watanabeitu jest oceniana wyłącznie w kontekście mikromineralogii. Najważniejszym kryterium jest możliwość jednoznacznej identyfikacji ziaren minerału na tle skały macierzystej. Wielkość ziaren, ich bogactwo w polu widzenia oraz estetyczne asocjacje z innymi, bardziej kolorowymi minerałami (np. enargitem) podnoszą wartość naukową i kolekcjonerską okazu. ## Popularne stanowiska Najbardziej klasycznym i pożądanym przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów materiałem jest ten pochodzący z lokalizacji typowej - kopalni Teine w Japonii.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów z watanabeitem, będących zazwyczaj mikrominerałami w skale macierzystej, nie należy czyścić mechanicznie ani chemicznie. Najbezpieczniej jest usuwać kurz za pomocą sprężonego powietrza lub miękkiego pędzelka. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, kwasami i detergentami, które mogą reagować z siarczkami i siarkosolami. Minerał jest wrażliwy na utlenianie, dlatego należy chronić go przed wilgocią i gwałtownymi zmianami temperatury. ## Przechowywanie Przechowywanie w stabilnych warunkach, w zamkniętym, suchym pojemniku (np. typu "micromount") jest najlepszym sposobem na zabezpieczenie okazu. Należy unikać bezpośredniej ekspozycji na światło słoneczne i wilgotne powietrze.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej