Wallisite

Wzór chemiczny: Cu<sup>1+</sup>Pb<sup>2+</sup>Tl<sup>1+</sup>As<sup>3+</sup><sub>2</sub>S<sup>2-</sup><sub>5</sub>

Wallisyt to rzadki, ołowiano-miedziowo-talowy siarkosól o metalicznym połysku, znajdowany w dolomitowych skałach w kamieniołomie Lengenbach w Szwajcarii.

## Charakterystyka Wallisyt jest bardzo rzadkim minerałem z grupy siarkosoli, chemicznie złożonym siarczkiem ołowiu, miedzi, talu i arsenu. Tworzy niewielkie, tabliczkowe lub listewkowe kryształy, zazwyczaj o rozmiarach nieprzekraczających kilku milimetrów. Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, jest minerałem znanym głównie w kręgach naukowych i specjalistycznych kolekcjonerów. ## Właściwości fizyczne Kryształy wallisytu wykazują silny, metaliczny połysk. Minerał jest nieprzezroczysty. Jego twardość w skali Mohsa wynosi około 3, a gęstość jest wysoka, w przybliżeniu 5.86 g/cm³, co jest typowe dla minerałów zawierających ołów. ## Barwy i odmiany Wallisyt ma barwę od stalowoszarej do czarnej, często z metalicznym połyskiem na świeżych powierzchniach. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w kamieniołomie Lengenbach w dolinie Binn (Binntal) w Szwajcarii, który jest jego lokalizacją typową. Został opisany w 1965 roku i nazwany na cześć kantonu Valais (w języku niemieckim Wallis), na terenie którego znajduje się miejsce odkrycia. Nazwa honoruje region bogaty w unikalne i rzadkie minerały. ## Zastosowania Wallisyt, z uwagi na swoją ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary, nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie.

Właściwości

Twardość Mohsa
3
Połysk
Metaliczny
Rysa
Czerwonawa
Gęstość
5.86
Łupliwość
Doskonała wg {010}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Trójskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Rozpoznanie wallisytu w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwe. Identyfikacja wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak analiza składu chemicznego (EDS) i dyfrakcja rentgenowska (XRD). Wstępną wskazówką może być występowanie w specyficznym środowisku geologicznym kamieniołomu Lengenbach, w asocjacji z innymi rzadkimi siarkosolami. ## Odróżnianie od podobnych Wallisyt jest wizualnie niemal identyczny z wieloma innymi rzadkimi, szarymi siarkosolami występującymi w Lengenbach, takimi jak hutchinsonit, imhofit czy hatchit. Pewne odróżnienie możliwe jest wyłącznie na podstawie analizy laboratoryjnej. ## Formy kryształów Minerał ten tworzy bardzo małe, cienkie, tabliczkowe lub listewkowe kryształy, często zgrupowane w niewielkie agregaty. Kryształy rzadko osiągają rozmiar powyżej 1-2 mm.

Środowisko występowania

## Geneza Wallisyt powstaje w wyniku procesów hydrotermalnych w złożach metamorficznych. Występuje w dolomitowych skałach (tzw. "Dolomit Binn"), które zostały poddane działaniu roztworów bogatych w siarkę, arsen, tal i metale ciężkie. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi siarkosolami arsenu i talu, charakterystycznymi dla kamieniołomu Lengenbach. Do jego typowych minerałów towarzyszących należą realgar, aurypigment, hutchinsonit, hatchit, imhofit, lorandyt oraz piryt. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i dobrze udokumentowanym miejscem występowania wallisytu na świecie jest kamieniołom Lengenbach w dolinie Binn (Binntal), w kantonie Valais w Szwajcarii. Jest to lokalizacja typowa dla tego minerału.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu wallisytu jest determinowana przede wszystkim przez jakość i wielkość kryształów. Najbardziej cenione są okazy z ostro zarysowanymi, dobrze wykształconymi kryształami, nawet jeśli są one mikroskopijnej wielkości. Ważna jest również estetyczna kompozycja z minerałami towarzyszącymi, na przykład kontrastujące połączenie z czerwonym realgarem lub żółtym aurypigmentem na białym dolomicie. Czystość okazu i brak uszkodzeń są kluczowe. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest historyczny kamieniołom Lengenbach w Szwajcarii. Wszystkie legalnie pozyskane okazy pochodzą z tego jednego miejsca, co czyni je niezwykle pożądanymi wśród kolekcjonerów specjalizujących się w systematyce minerałów lub minerałach z tej konkretnej lokalizacji.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy wallisytu są niezwykle delikatne i małe. Czyszczenie, jeśli jest absolutnie konieczne, powinno ograniczać się do bardzo ostrożnego usunięcia kurzu za pomocą miękkiego pędzelka lub gruszki fotograficznej. Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi środkami chemicznymi. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z chemikaliami, kwasami i detergentami. Minerał jest wrażliwy na zmiany temperatury i wilgotności. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na bezpośrednie działanie promieni słonecznych. Ze względu na zawartość arsenu, ołowiu i talu, jest toksyczny - należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie. ## Przechowywanie Okazy wallisytu powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, najlepiej w zamkniętych, wyściełanych pudełkach typu "micromount", które chronią je przed uszkodzeniami mechanicznymi, kurzem i nagłymi zmianami wilgotności. Należy przechowywać go z dala od dzieci i zwierząt domowych, z wyraźnym oznaczeniem o toksyczności.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej