Wagnerite

Wzór chemiczny: Mg₂PO₄F

Wagneryt to rzadki magnezowy fosforan z grupy wagnerytu, charakteryzujący się szklistym połyskiem i występowaniem w odcieniach żółci, brązu i czerwieni.

## Charakterystyka Wagneryt jest minerałem z gromady fosforanów, chemicznie zasadowym fluorofosforanem magnezu. Jego kryształy są zazwyczaj słabo wykształcone, często o pokroju tabliczkowym lub krótkosłupowym, i rzadko przekraczają kilka centymetrów. Najczęściej występuje w formie wrośniętych ziaren lub ziarnistych skupień w skale macierzystej. Charakterystyczną cechą jest jego szklisty do żywicznego połysk. ## Właściwości fizyczne Twardość wagnerytu w skali Mohsa wynosi 5 do 5.5, co plasuje go w tej samej kategorii co apatyt. Jest minerałem stosunkowo gęstym, o gęstości właściwej około 3.15 g/cm³. Bywa przezroczysty do przeświecającego. Wykazuje niedoskonałą łupliwość w kilku kierunkach. ## Barwy i odmiany Minerał ten przybiera różne barwy, najczęściej spotykane są odcienie żółtego, od miodowego po winno-żółty. Występuje także w kolorach brązowym, czerwonobrązowym, jasnoszarym, zielonkawym, a nawet czerwonym. W świetle przechodzącym jest bezbarwny. Nie wyróżnia się nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Wagneryt został po raz pierwszy opisany w 1821 roku. Jego nazwa pochodzi od nazwiska Franza von Wagnera (1768-1851), niemieckiego urzędnika górniczego i kolekcjonera minerałów z Monachium. Miejscem typowym, skąd pochodzą pierwsze zbadane okazy, jest Höllgraben w okolicach Werfen w Austrii. ## Zastosowania Wagneryt nie ma żadnego znaczenia przemysłowego. Jest ceniony wyłącznie jako minerał kolekcjonerski, poszukiwany ze względu na swoją rzadkość i klasyczne, historyczne lokalizacje.

Właściwości

Twardość Mohsa
5-5.5
Połysk
Szklisty
Rysa
Biała
Gęstość
3.15
Łupliwość
Na {100} i {120}, niedoskonała; na {001}, w śladowych ilościach.
Przełam
Muszlowy,Podmuszlowy
Przezroczystość
Przezroczysty,Prześwitujący
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami pomocnymi w identyfikacji wagnerytu są jego barwa (zazwyczaj żółta lub brązowa), szklisty połysk, stosunkowo wysoka twardość (około 5-5.5 w skali Mohsa) oraz charakterystyczne środowisko występowania, czyli skały metamorficzne bogate w magnez. Występuje często w formie nieregularnych ziaren wrośniętych w skałę. ## Odróżnianie od podobnych Wagneryt bywa mylony z niektórymi innymi fosforanami lub krzemianami o podobnej barwie, takimi jak apatyt, chondrodyt czy człony grupy humitu. Od apatytu odróżnia go nieco niższa twardość i inne właściwości krystalograficzne. Od chondrodytu i innych minerałów grupy humitu, z którymi często współwystępuje, odróżnienie go bez specjalistycznych badań (np. XRD) bywa bardzo trudne, często niemożliwe w warunkach terenowych. ## Formy kryształów Kryształy wagnerytu krystalizują w układzie jednoskośnym. Zazwyczaj są słabo wykształcone, o pokroju krótkosłupowym lub grubotabliczkowym. Częściej jednak tworzy ziarniste, masywne skupienia lub występuje w postaci pojedynczych, nieregularnych ziaren wrośniętych w skałę macierzystą.

Środowisko występowania

## Geneza Wagneryt jest minerałem typowym dla skał metamorficznych, które przeszły metamorfizm w warunkach wysokiego ciśnienia i temperatury. Powstaje w bogatych w magnez skałach, takich jak skarny, gnejsy, eklogity czy kimberlity. Jego obecność jest związana z procesami metasomatycznymi, gdzie pierwotne skały zostały wzbogacone w fosfor i fluor. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi minerałami magnezowymi i fosforanami. Do jego typowych asocjacji należą: diopsyd, oliwin, flogopit, spinel, kalcyt, dolomit, apatyt, a także minerały z grupy humitu (chondrodyt, klinohumit). ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska wagnerytu znajdują się w Austrii (Höllgraben, Salzburg - lokalizacja typowa) i Szwajcarii. Znany jest również z wystąpień w Szwecji (Värmland), Hiszpanii (okolice Malagi), Włoszech (Alpy Piemonckie), a także w Kanadzie (Quebec) i Stanach Zjednoczonych (Arizona).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami, co jest dla tego minerału dużą rzadkością. Wysoko oceniane są również kryształy o intensywnej, miodowożółtej barwie, dobrej przezroczystości i silnym połysku. Ważny jest kontrast z matrycą skalną oraz obecność minerałów towarzyszących. Okazy z klasycznych, historycznych lokalizacji, jak Höllgraben, mają dodatkową wartość. ## Popularne stanowiska Za najlepsze dla tego minerału uchodzą stanowiska alpejskie, zwłaszcza w dolinie Binn w Szwajcarii, skąd pochodzą jedne z najładniejszych kryształów. Historycznie ważne są także okazy z lokalizacji typowej w Austrii. Inne poszukiwane przez kolekcjonerów lokalizacje to m.in. kopalnie w regionie Värmland w Szwecji.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy wagnerytu należy czyścić bardzo ostrożnie, najlepiej używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć sprężonego powietrza. Jeśli konieczne jest mycie, zaleca się użycie wody destylowanej i bardzo delikatne osuszenie miękką szmatką. Należy unikać myjek ultradźwiękowych. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie kwasów, które mogą go uszkodzić. Należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami domowymi i laboratoryjnymi. Nie należy go podgrzewać ani narażać na nagłe zmiany temperatury. Długotrwała ekspozycja na silne światło słoneczne może potencjalnie wpłynąć na barwę niektórych okazów. ## Przechowywanie Okazy wagnerytu najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach klaserowych, aby uniknąć zarysowań przez twardsze minerały. Chronić przed kurzem i wilgocią. Ze względu na jego rzadkość, warto przechowywać go w stabilnych warunkach środowiskowych.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej