Vorlanite

Wzór chemiczny: CaU⁶⁺O₄

Worlanit to rzadki minerał uranu, będący naturalnym, bezwodnym uranianem wapnia, znajdowany w strefach utlenienia złóż uranu.

## Charakterystyka Worlanit jest bardzo rzadkim minerałem z grupy uranianów, chemicznie zdefiniowanym jako bezwodny uranian wapnia (CaUO₄). Tworzy bardzo małe, tabliczkowe lub płytkowe kryształy, zwykle o wielkości nieprzekraczającej 0.2 mm. Najczęściej występuje w postaci skupień lub nalotów na innych minerałach uranowych. Jego kryształy mają charakterystyczny, jasnożółty do żółtopomarańczowego kolor i silny, szklisty połysk. ## Właściwości fizyczne Ze względu na ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, wiele właściwości fizycznych worlanitu nie zostało w pełni zbadanych. Twardość jest szacowana na około 4 w skali Mohsa. Minerał wykazuje silną radioaktywność, co jest typowe dla minerałów zawierających uran. Pod wpływem promieniowania ultrafioletowego (zarówno krótko-, jak i długofalowego) wykazuje silną, zieloną fluorescencję. ## Barwy i odmiany Worlanit występuje w odcieniach od jasnożółtego do żółtopomarańczowego. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Minerał został nazwany na cześć Charlesa Worlana (1920-2010), amerykańskiego kolekcjonera minerałów z Nowego Meksyku, który jako pierwszy znalazł jego próbki. Został zatwierdzony jako nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2014 roku. Opisu dokonali Anthony R. Kampf i współpracownicy na podstawie materiału z kopalni Blue Lizard w hrabstwie San Juan, Utah, USA. ## Zastosowania Worlanit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie jako bardzo rzadki minerał uranowy.

Właściwości

Twardość Mohsa: 4
Połysk: Vitreous
Rysa: Light yellow
Gęstość: 5.46
Łupliwość: Perfect on {0001}
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Transparent to translucent
Układ krystaliczny: Isometric

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne worlanitu to jego jasnożółty do żółtopomarańczowego kolor, bardzo małe, tabliczkowe kryształy, silna zielona fluorescencja w świetle UV oraz wysoka radioaktywność. Występuje w paragenezie z innymi wtórnymi minerałami uranu. ## Odróżnianie od podobnych Worlanit można pomylić z innymi żółtymi minerałami uranowymi, takimi jak uranofan, boltwoodyt czy becquerelit. Odróżnienie go wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub analiza chemiczna (EDS/WDS), ponieważ wizualnie jest niemal identyczny z syntetycznym CaUO₄ i bardzo podobny do innych uranianów. ## Formy kryształów Worlanit tworzy cienkie, tabliczkowe kryształy o zarysie sześcio- lub ośmiokątnym, często ze ściętymi narożnikami. Kryształy te rzadko przekraczają 0.2 mm i zazwyczaj występują w postaci rozetowych lub promienistych agregatów, a także jako cienkie powłoki.

Środowisko występowania

## Geneza Worlanit jest wtórnym minerałem uranu, który tworzy się w strefie utlenienia złóż uranowo-wanadowych, zazwyczaj w osadach piaskowcowych. Powstaje w wyniku wietrzenia i przeobrażania pierwotnych minerałów uranu, takich jak uraninit, w warunkach zasadowych i utleniających. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami uranu i wanadu. W lokalizacji typowej (kopalnia Blue Lizard) znaleziono go w towarzystwie gipsu, kalcytu, metarossytu, pascoitu, rossytu, uraninitu i uranofanu. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i opisanym miejscem występowania worlanitu na świecie jest jego lokalizacja typowa: kopalnia Blue Lizard, Red Canyon, dystrykt White Canyon, hrabstwo San Juan, Utah, USA.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako ekstremalnie rzadki mikrominerał, każdy dobrze zidentyfikowany okaz worlanitu jest cenny dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów. Najwyżej cenione są próbki z wyraźnie wykształconymi, choćby mikroskopijnymi, kryształami tworzącymi estetyczne agregaty na kontrastującym podłożu. Ważna jest również bogata asocjacja z innymi rzadkimi minerałami uranowymi. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów worlanitu jest kopalnia Blue Lizard w Utah, USA. Wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim próbki pochodzą z tej jednej lokalizacji.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów worlanitu generalnie nie powinno się czyścić mechanicznie ani chemicznie ze względu na ich delikatność i niewielkie rozmiary. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą. ## Czego unikać Jako minerał uranowy, worlanit jest silnie radioaktywny. Należy bezwzględnie unikać wdychania pyłu i bezpośredniego kontaktu ze skórą. Mycie rąk po każdym kontakcie jest obowiązkowe. Nie należy go przechowywać w miejscach stałego przebywania ludzi (biurka, sypialnie). Należy chronić go przed kwasami i innymi chemikaliami. ## Przechowywanie Okazy worlanitu muszą być przechowywane w specjalnych, ołowianych lub grubościennych pojemnikach z tworzywa sztucznego, wyraźnie oznaczonych jako materiał radioaktywny. Powinny być trzymane z dala od innych minerałów wrażliwych na promieniowanie oraz materiałów światłoczułych.