Vonsenite

Wzór chemiczny: Fe<sup>2+</sup><sub>2</sub>Fe<sup>3+</sup>O<sub>2</sub>(BO<sub>3</sub>)

Czarny, niemal nieprzezroczysty boran żelaza, tworzący skupienia włókniste, promieniste lub masywne, spotykany w skałach metamorficznych.

## Charakterystyka Vonsenit jest minerałem z grupy boranów, należącym do grupy ludwigitu. Tworzy zazwyczaj skupienia włókniste, promieniste lub masywne, rzadziej spotykany jest w formie dobrze wykształconych, słupkowych lub igiełkowych kryształów. Jego wygląd jest niepozorny, a barwa niemal jednolicie czarna, co sprawia, że bywa mylony z innymi czarnymi minerałami. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością 5 w skali Mohsa i znaczną gęstością, wynoszącą około 4,21-4,27 g/cm³. Jest kruchy i wykazuje nierówny przełam. Połysk vonsenitu określa się jako metaliczny do submetalicznego, a sam minerał jest niemal całkowicie nieprzezroczysty (opaker). ## Barwy i odmiany Vonsenit jest minerałem o jednolitej, czarnej barwie. Czasami w świetle przechodzącym na bardzo cienkich odłamkach może wykazywać odcienie od ciemnozielonego do brązowozielonego. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Magnusa Vonsena (1879-1967), kolekcjonera minerałów z Petalumy w Kalifornii, który jako pierwszy znalazł i zwrócił uwagę na ten minerał. Vonsenit został opisany jako nowy gatunek mineralny w 1920 roku przez Arthura Starr Eakle. ## Zastosowania Vonsenit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie obiektem zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach lub minerałach boranowych, a także stanowi materiał do badań naukowych.

Właściwości

Twardość Mohsa
5
Połysk
Metallic
Rysa
Black, greenish-black
Gęstość
4.21-4.27
Łupliwość
Good on {010}, poor on {100}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi vonsenitu są jego czarna barwa, metaliczny lub submetaliczny połysk oraz częste występowanie w formie skupień włóknistych i promienistych. Jest stosunkowo twardy (5 w skali Mohsa) i gęsty. W warunkach terenowych jego identyfikacja bez specjalistycznego sprzętu jest trudna. ## Odróżnianie od podobnych Vonsenit jest wizualnie bardzo podobny do ludwigitu, z którym tworzy szereg izomorficzny. Odróżnienie tych dwóch minerałów jest możliwe praktycznie tylko za pomocą analizy chemicznej (określenie stosunku żelaza do magnezu). Może być również mylony z turmalinem (schörlem) lub ilvaitem. Turmalin jest zazwyczaj twardszy i ma inny pokrój kryształów, a ilvait często wykazuje bardziej wyraźny przełam. ## Formy kryształów Kryształy vonsenitu są rzadkie. Zazwyczaj mają pokrój pryzmatyczny, słupkowy lub igiełkowy i są wydłużone zgodnie z osią krystalograficzną c. Najczęściej tworzy agregaty włókniste, promieniste, a także skupienia zbite i masywne.

Środowisko występowania

## Geneza Vonsenit jest minerałem powstającym w warunkach metamorfizmu kontaktowego. Tworzy się w skarnach magnezowych, na kontakcie intruzji granitowych lub granodiorytowych z bogatymi w żelazo skałami osadowymi, takimi jak dolomity. Powstaje w środowisku bogatym w bor. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi minerałami typowymi dla stref skarnowych. Do jego najczęstszych asocjacji należą magnetyt, pirotyn, diopsyd, a także inne borany, jak ludwigit, kotoit i szaibelyit. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowisko vonsenitu, skąd pochodzi materiał typowy, to Old City Quarry w Riverside w Kalifornii (USA). Inne znane lokalizacje to Jayville w stanie Nowy Jork (USA), Arendal w Norwegii, kopalnia Baita Bihor (dawniej Rézbánya) w Rumunii, a także liczne wystąpienia na Syberii w Rosji (np. w Jakucji).

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, choć rzadkimi, kryształami o wyraźnym połysku. Wysoko oceniane są również estetyczne, promieniste agregaty włókniste, szczególnie jeśli kontrastują z jasną skałą macierzystą. Wielkość okazu i bogactwo skupień vonsenitu również podnoszą jego wartość. ## Popularne stanowiska Okazy pochodzące z lokalizacji typowej w Riverside w Kalifornii mają wartość historyczną. Atrakcyjne wizualnie, promieniste agregaty pochodzą często z Jayville w USA oraz z niektórych stanowisk w Rosji.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy vonsenitu można czyścić miękką, suchą szczoteczką w celu usunięcia kurzu. W przypadku silniejszych zabrudzeń dopuszczalne jest użycie wody destylowanej, jednak należy unikać długotrwałego moczenia. Po czyszczeniu na mokro okaz należy dokładnie wysuszyć. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i silnymi środkami chemicznymi, które mogą reagować z minerałem. Vonsenit jest kruchy, dlatego trzeba chronić go przed uderzeniami i upadkami. Nie jest wrażliwy na światło, ale należy unikać ekstremalnych zmian temperatury. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy vonsenitu najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach lub gablotach, aby zapobiec otarciom i uszkodzeniom mechanicznym. Ze względu na jego kruchość, nie powinien być przechowywany luzem z twardszymi minerałami.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej