Voltaite

Wzór chemiczny: K₂Fe₂+₅Fe₃+₃Al(S₆+O₄)₁₂·₁₈H₂O

Woltamit to rzadki, uwodniony siarczan żelaza i potasu, tworzący ciemne, izometryczne kryształy w strefach utleniania złóż siarczkowych.

## Charakterystyka Woltamit jest złożonym, uwodnionym siarczanem żelaza, potasu i glinu, należącym do grupy woltaitu. Tworzy zazwyczaj dobrze wykształcone, izometryczne kryształy, najczęściej w formie ośmiościanów, dwunastościanów rombowych lub ich kombinacji. Rzadziej występuje w postaci skupień ziarnistych lub naskorupień. Jego kryształy są zwykle nieprzezroczyste, o ciemnej, niemal czarnej barwie z zielonkawym lub oliwkowym odcieniem. Jest minerałem wtórnym, niestabilnym w zwykłych warunkach atmosferycznych. ## Właściwości fizyczne Twardość woltamitu w skali Mohsa wynosi 2.5, co czyni go minerałem stosunkowo miękkim. Ma połysk określany jako żywiczny do tłustego. Jest kruchy, a jego przełam jest muszlowy do nierównego. Gęstość minerału waha się od 2.59 do 2.77 g/cm³. Woltamit jest rozpuszczalny w wodzie, a po rozpuszczeniu pozostawia żółty osad. ## Barwy i odmiany Minerał ten charakteryzuje się dość jednolitym zabarwieniem. Jego barwa jest najczęściej ciemnozielona, oliwkowozielona, brązowa lub czarna. Rysa jest zielonkawoszara. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Woltamit został po raz pierwszy opisany w 1841 roku przez Arcangelo Scacchiego. Nazwa minerału honoruje włoskiego fizyka Alessandro Voltę (1745–1827), pioniera badań nad elektrycznością. Został odkryty w fumarolach wulkanu Wezuwiusz we Włoszech. ## Zastosowania Woltamit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ze względu na swoją rzadkość, atrakcyjne formy krystaliczne i genezę, jest cenionym minerałem kolekcjonerskim.

Właściwości

Twardość Mohsa: 2.5
Połysk: Żywiczny do tłustego
Rysa: Zielonkawoszara
Gęstość: 2.59-2.77
Łupliwość: Brak
Przełam: Muszlowy do nierównego
Przezroczystość: Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny: Regularny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi woltamitu są jego regularne, najczęściej ośmiościenne kryształy, ciemnozielona do czarnej barwa, żywiczny połysk oraz niska twardość. Kluczową cechą diagnostyczną jest jego rozpuszczalność w wodzie. ## Odróżnianie od podobnych Woltamit bywa mylony z innymi ciemnymi minerałami siarczanowymi lub tlenkami występującymi w podobnych środowiskach. Od chalkantytu odróżnia go barwa (chalkantyt jest niebieski) i forma kryształów. Od tenorytu czy goethytu różni się znacznie niższą twardością, połyskiem oraz rozpuszczalnością w wodzie. ## Formy kryształów Woltamit krystalizuje w układzie regularnym, tworząc wyraźne, izometryczne kryształy. Dominującymi formami są ośmiościan {111} i dwunastościan rombowy {110}, często występujące w kombinacjach. Kryształy mogą osiągać kilka centymetrów wielkości.

Środowisko występowania

## Geneza Woltamit jest minerałem wtórnym. Powstaje w wyniku działalności fumaroli wulkanicznych, gdzie krystalizuje z gorących gazów bogatych w siarkę. Tworzy się również w strefach utleniania (gossanach) złóż kruszców siarczkowych, zwłaszcza pirytu i chalkopirytu, w warunkach klimatu suchego i pustynnego. Jest produktem ewaporacji kwaśnych wód kopalnianych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi siarczanami, takimi jak melanteryt, kopiapit, halotrichit, pikeryngit, a także z pirytem, goethytem i siarką rodzimą. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska woltamitu na świecie to m.in. okolice Wezuwiusza i wulkanu Vulcano we Włoszech (miejsce typowe); kopalnia Rammelsberg w górach Harz w Niemczech; kopalnia Iron Monarch w Australii Południowej; Jerome w Arizonie, Bisbee w Arizonie oraz Calico Hills w Kalifornii (USA); a także pustynia Atakama w Chile.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z ostrymi, dobrze wykształconymi, dużymi kryształami o wyraźnym połysku. Szczególnie poszukiwane są kombinacje form krystalicznych (np. ośmiościanu z dwunastościanem). Kontrastujące podłoże (matryca) z innymi minerałami asocjacyjnymi, np. z jasnożółtym kopiapitem, znacząco podnosi atrakcyjność okazu. Ciemnozielona, oliwkowa barwa jest uważana za bardziej pożądaną niż czarna. ## Popularne stanowiska Klasyczne, historyczne okazy pochodzą z fumaroli Wezuwiusza we Włoszech. Duże i dobrze uformowane kryształy znajdowano w Jerome w Arizonie (USA). Kopalnia Rammelsberg w Niemczech również dostarczyła wielu wysokiej jakości okazów kolekcjonerskich.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Woltamit jest rozpuszczalny w wodzie, dlatego absolutnie nie wolno go czyścić na mokro. Do usuwania kurzu należy używać wyłącznie miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy unikać wszelkiego kontaktu z wodą, parą wodną i wysoką wilgotnością powietrza, które mogą spowodować rozkład chemiczny minerału. Należy go również chronić przed wysoką temperaturą i bezpośrednim działaniem promieni słonecznych, które mogą przyspieszyć procesy dehydratacji i utleniania. Unikać kontaktu z chemikaliami. ## Przechowywanie Okazy woltamitu wymagają przechowywania w suchych warunkach. Najlepiej umieścić je w szczelnym, zamykanym pudełku (typu "membrane box" lub w pudełku z pochłaniaczem wilgoci, np. żelem krzemionkowym). Ekspozycja powinna odbywać się w zamkniętej gablocie, z dala od źródeł wilgoci i ciepła.

Powiązane minerały

Źródła

IMA Mineral List (CNMNC)

Czytaj więcej