Volborthite

Wzór chemiczny: Cu<sup>2+</sup><sub>3</sub>V<sup>5+</sup><sub>2</sub>O<sub>7</sub>(OH)<sub>2</sub>·2H<sub>2</sub>O

Uwodniony wanadan miedzi, tworzący charakterystyczne, rozetowe skupienia o intensywnej, żółtozielonej barwie.

## Charakterystyka Wolbortyt to uwodniony wanadan miedzi, minerał wtórny ceniony za swój wyrazisty kolor i atrakcyjne formy. Najczęściej występuje w postaci niewielkich, tabliczkowych lub łuseczkowatych kryształów, które łączą się w kuliste lub wachlarzowate agregaty przypominające rozety. Tworzy również naloty i impregnacje w skałach osadowych, głównie piaskowcach, nadając im intensywnie zielony lub żółtozielony odcień. Powierzchnie przełamu często wykazują perłowy połysk. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi 3.5. Jest także dość ciężki, o gęstości wahającej się od 3.5 do 3.8 g/cm³. Charakteryzuje się połyskiem perłowym, szczególnie widocznym na płaszczyznach łupliwości, lub szklistym. Jest minerałem przeświecającym. ## Barwy i odmiany Paleta barw wolbortytu obejmuje odcienie od żółtozielonego, przez oliwkowozielony, aż po jaskrawożółty. Barwa jest jedną z jego najbardziej charakterystycznych cech. Nie wyróżnia się formalnych odmian tego minerału, chociaż jego nazwa bywa czasem mylnie stosowana w handlu dla podobnego wyglądem, lecz różniącego się składem tangeitu. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, nadana w 1837 roku przez Germain Henri Hessa, honoruje rosyjskiego paleontologa i lekarza, Alexandra von Volbortha (1800-1876), który jako pierwszy znalazł i opisał ten minerał na terenie Rosji. ## Zastosowania Wolbortyt nie ma znaczącego zastosowania przemysłowego. Stanowi natomiast interesujący i poszukiwany kamień kolekcjonerski ze względu na swoje unikalne formy i żywą kolorystykę.

Właściwości

Twardość Mohsa
3.5
Połysk
Pearly to Vitreous
Rysa
Light green
Gęstość
3.5-3.8
Łupliwość
Perfect on {001}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Translucent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowymi cechami identyfikacyjnymi wolbortytu są jego charakterystyczna żółtozielona barwa, formy skupień w postaci rozet, łusek lub wachlarzy oraz występowanie w piaskowcach. Jego perłowy połysk na powierzchniach łupliwości również jest pomocną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Wolbortyt bywa mylony z innymi wtórnymi minerałami miedzi i wanadu: - **Tangeit (kalciowolbortyt)**: Jest bardzo podobny pod względem wyglądu i właściwości. Często minerały te współwystępują i są niemożliwe do odróżnienia bez zaawansowanych analiz chemicznych lub krystalograficznych. - **Tyuyamunit i karnotyt**: Mają podobne, żółtozielone barwy, ale są minerałami uranu i wykazują wyraźną radioaktywność, której wolbortyt nie posiada. - **Malachit**: Reaguje gwałtownie z rozcieńczonym kwasem solnym, wydzielając pęcherzyki dwutlenku węgla. Wolbortyt nie wykazuje takiej reakcji. ## Formy kryształów Kryształy wolbortytu są zazwyczaj bardzo małe, o pokroju tabliczkowym lub łuseczkowatym. Rzadko występują pojedynczo, najczęściej tworząc efektowne, promieniste lub kuliste agregaty i rozety. Spotykany jest także w formie skupień ziemistych i proszkowych oraz jako powłoki na innych minerałach.

Środowisko występowania

## Geneza Wolbortyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców zawierających miedź i wanad. Krystalizuje z roztworów wodnych, często impregnując porowate skały, takie jak piaskowce i mułowce, w suchym klimacie. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami miedzi i wanadu, takimi jak malachit, chryzokola, tyuyamunit, karnotyt, a także z barytem i gipsem. ## Lokalizacje Znaczące złoża i stanowiska, z których pochodzą okazy kolekcjonerskie, znajdują się na całym świecie. Do najważniejszych należą: - **USA**: Liczne lokalizacje na Płaskowyżu Kolorado, zwłaszcza w stanach Arizona (np. kopalnia Monument No. 2 w hrabstwie Apache), Utah (hrabstwo Emery) i Kolorado. Okazy z tych rejonów, występujące w jasnym piaskowcu, są uznawane za klasyczne. - **Rosja**: Ural Południowy, gdzie minerał został odkryty. - **Niemcy**: Friedrichsrode w Turyngii oraz inne lokalizacje w Badenii-Wirtembergii. - **Czechy**: Okolice Czeskiego Brodu. - **Anglia**: Kopalnia Alderley Edge w Cheshire.

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy wolbortytu charakteryzują się ostrymi, dobrze wykształconymi rozetami o intensywnej, jednolitej barwie. Szczególnie pożądane są te, w których zielone agregaty tworzą silny kontrast z jasną, piaskowcową matrycą skalną. Wielkość i liczba rozet na okazie, a także brak uszkodzeń, znacząco podnoszą jego wartość kolekcjonerską. ## Popularne stanowiska Za klasyczne i najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów uchodzą okazy pochodzące z osadów piaskowca na Płaskowyżu Kolorado w USA, zwłaszcza z historycznych kopalń w Arizonie i Utah. Dostarczają one okazów o wyjątkowej estetyce, z wyraźnymi rozetami na jasnym tle.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy wolbortytu są delikatne i należy czyścić je z dużą ostrożnością. Najbezpieczniejszą metodą jest użycie miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie konieczności można bardzo ostrożnie przemyć okaz w wodzie destylowanej i natychmiast go osuszyć. Należy unikać myjek ultradźwiękowych. ## Czego unikać Minerał jest miękki i kruchy, podatny na uszkodzenia mechaniczne. Jako wanadan jest wrażliwy na działanie kwasów, które mogą go uszkodzić lub całkowicie rozpuścić. Należy unikać ekspozycji na wysoką temperaturę, która może prowadzić do dehydratacji (utraty wody z sieci krystalicznej) i zmiany wyglądu. Długotrwałe wystawienie na bezpośrednie światło słoneczne może spowodować blaknięcie koloru. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w osobnych, wyściełanych pudełkach lub gablotach, aby chronić je przed kurzem, światłem i uszkodzeniami. Należy zapewnić stabilne warunki otoczenia, bez gwałtownych zmian temperatury i wilgotności.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej