Vishnevite

Wzór chemiczny: Na₈(Al₆Si₆)O₂₄(S⁶⁺O₄)·2H₂O

Wiszniowit to rzadki minerał z grupy kankrynitu, będący jego siarczanowym analogiem, charakteryzujący się najczęściej niebieską barwą i szklistym połyskiem.

## Charakterystyka Wiszniowit jest minerałem z gromady krzemianów, należącym do grupy kankrynitu w obrębie rodziny skaleniowców. Stanowi siarczanowy odpowiednik kankrynitu. Tworzy zazwyczaj masywne, ziarniste lub zbite skupienia. Rzadziej występuje w formie sześciobocznych, pryzmatycznych kryształów, które zazwyczaj są słabo wykształcone i wrośnięte w skałę. Jego wygląd jest często niepozorny, a identyfikacja wymaga szczegółowych badań. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością w zakresie 5-6 w skali Mohsa. Ma szklisty połysk na powierzchniach kryształów, a na przełamie bywa tłusty lub matowy. Jest kruchy, a jego gęstość wynosi około 2.3-2.4 g/cm³. Wykazuje słabą, niewyraźną łupliwość. ## Barwy i odmiany Wiszniowit najczęściej jest bezbarwny, biały, szary lub żółtawy. Spotykane są również okazy o barwie niebieskiej, zielonkawoniebieskiej lub fioletowej. Niektóre okazy mogą wykazywać słabą, żółtą lub pomarańczową fluorescencję w świetle ultrafioletowym. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od Gór Wiszniowych na Uralu Południowym w Rosji, gdzie został po raz pierwszy znaleziony i opisany w 1931 roku przez D.S. Bielankina. Jest to jego lokalizacja typowa. ## Zastosowania Wiszniowit nie ma żadnego praktycznego zastosowania przemysłowego. Jest natomiast minerałem cenionym przez kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich krzemianach, skaleniowcach oraz minerałach z konkretnych lokalizacji, zwłaszcza z miejsca typowego.

Właściwości

Twardość Mohsa
5-6
Barwa
colourless, light blue, orange-yellow, white
Połysk
Vitreous, Greasy
Rysa
white
Gęstość
2.32
Łupliwość
Perfect on <mi>{10_10}, poor on {0001}.</mi>
Przełam
Uneven to conchoidal
Przezroczystość
Transparent,Translucent
Układ krystaliczny
Hexagonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja wiszniowitu w warunkach polowych jest trudna. Najczęściej występuje w formie mas ziarnistych. Cechami pomocniczymi mogą być: heksagonalny pokrój słabo wykształconych kryształów, szklisty połysk, twardość oraz współwystępowanie z innymi skaleniowcami w sjenitach nefelinowych. Pewne rozpoznanie wymaga analizy chemicznej (wykrycie siarczanów) i metod rentgenowskich (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Wiszniowit jest trudny do odróżnienia od kankrynitu, z którym tworzy ciągły roztwór stały. Makroskopowo są one praktycznie niemożliwe do rozróżnienia - wymaga to badań laboratoryjnych. Można go również pomylić z sodalitem, nefelinem czy kwarcem. Od kwarcu odróżnia go niższa twardość, a od sodalitu i nefelinu często inny pokrój kryształów i środowisko występowania. ## Formy kryształów Kryształy wiszniowitu są rzadkie i zazwyczaj słabo wykształcone. Przyjmują formę sześciobocznych, wydłużonych słupów (pryzmatów heksagonalnych) zakończonych piramidą. Zazwyczaj tworzy skupienia ziarniste, zbite lub masywne agregaty wrosnięte w skałę.

Środowisko występowania

## Geneza Wiszniowit jest minerałem pochodzenia magmowego, krystalizującym w późnych stadiach z alkalicznych, niedosyconych krzemionką magm. Powstaje również w wyniku procesów hydrotermalnych i metasomatycznych, przeobrażając wcześniej wykrystalizowany nefelin w sjenitach nefelinowych i związanych z nimi pegmatytach. ## Asocjacje mineralne Minerał ten najczęściej współwystępuje z nefelinem, mikroklinem, albitem, sodalitem, kankrynitem, biotytem, egirynem, kalcytem i cyrkonem. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska wiszniowitu znajdują się w Rosji, w Górach Wiszniowych i Ilmeńskich na Uralu Południowym. Znany jest również z kompleksów alkalicznych na Półwyspie Kolskim. Poza Rosją jego wystąpienia odnotowano m.in. w kompleksie Loch Borralan w Szkocji, w Langesundsfjord w Norwegii, na Mont Saint-Hilaire w Kanadzie oraz w kilku miejscach w USA.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów najbardziej pożądane są dobrze wykształcone, sześcioboczne kryształy wiszniowitu, co jest dużą rzadkością. Ceni się okazy o intensywnej, niebieskiej barwie, choć nawet te są zazwyczaj niewielkie. Atrakcyjne są również bogate agregaty krystaliczne wrostłe w macierzystą skałę (sjenit nefelinowy), ukazujące asocjacje z innymi rzadkimi minerałami alkalicznymi. Ze względu na trudności w identyfikacji, okazy z potwierdzoną analitycznie tożsamością i dokładną lokalizacją (zwłaszcza z miejsca typowego) mają znacznie wyższą wartość. ## Popularne stanowiska Najbardziej klasyczne i cenione przez kolekcjonerów okazy pochodzą z typowej lokalizacji w Górach Wiszniowych na Uralu w Rosji. Okazy z kanadyjskiego Mont Saint-Hilaire również są poszukiwane ze względu na różnorodność asocjacji mineralnych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy wiszniowitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Dopuszczalne jest krótkie płukanie w wodzie destylowanej, a następnie dokładne osuszenie okazu. Należy unikać myjek ultradźwiękowych. ## Czego unikać Minerał ten jest wrażliwy na działanie kwasów, które mogą go uszkodzić lub zniszczyć. Należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami domowymi i laboratoryjnymi. Nie powinien być poddawany gwałtownym zmianom temperatury. ## Przechowywanie Okazy wiszniowitu najlepiej przechowywać w zamkniętych, stabilnych pojemnikach lub gablotach, chroniąc je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na jego kruchość, należy unikać umieszczania go w bezpośrednim kontakcie z twardszymi minerałami.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej