Villamanínite
Wzór chemiczny: Cu<sup>2+</sup>(S<sub>2</sub>)<sup>2-</sup>
Villamanínit to rzadki siarczek miedzi z grupy pirytu, tworzący charakterystyczne, metalicznie czarne kryształy o regularnym pokroju.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 4.5
- Połysk
- Metallic
- Rysa
- Black
- Gęstość
- 4.5
- Łupliwość
- Good on {001}
- Przełam
- Uneven to conchoidal
- Przezroczystość
- Opaque
- Układ krystaliczny
- Isometric
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Cechami ułatwiającymi identyfikację są: żelazistoczarna barwa, silny metaliczny połysk, regularna forma kryształów oraz czarna rysa. Jego występowanie w towarzystwie minerałów węglanowych (kalcytu, dolomitu) w skałach osadowych jest również istotną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Villamanínit bywa mylony z innymi siarczkami. Od pirytu odróżnia go czarna barwa (piryt jest mosiężnożółty). Od galenu różni się mniejszą gęstością i słabszą łupliwością. Najtrudniejsze jest odróżnienie go od bravoitu, z którym często tworzy przerosty; bravoit ma niekiedy delikatny fioletowawy odcień, jednak pewne rozróżnienie wymaga specjalistycznych analiz chemicznych (np. EDS) w celu wykrycia obecności niklu. ## Formy kryształów Kryształy mają najczęściej formę sześcianów, czasami ze ściętymi narożnikami przez ściany ośmiościanu {111}. Występuje także w postaci skupień ziarnistych i nieregularnych mas.
Środowisko występowania
## Geneza Villamanínit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego, krystalizującym w warunkach niskich temperatur. Powstaje w obrębie skał osadowych, głównie wapieni i dolomitów, często w towarzystwie materii organicznej. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi siarczkami, takimi jak bravoit, piryt, markasyt, chalkopiryt, bornit i tetraedryt. Minerałami towarzyszącymi są również kalcyt i dolomit, które często tworzą skałę macierzystą (matrycę) dla kryształów villamanínitu. ## Lokalizacje Najważniejszym i historycznym miejscem występowania, skąd pochodzą najlepsze na świecie okazy, jest kopalnia Providencia w dystrykcie Cármenes, niedaleko Villamanín w Hiszpanii. Znany jest również z kilku innych, mniej znaczących lokalizacji na świecie, m.in. z prowincji Hubei w Chinach.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najwyżej cenione są okazy z ostrymi, dobrze wykształconymi, błyszczącymi kryształami o regularnym pokroju, osadzonymi na kontrastującej matrycy, np. na białym kalcycie lub dolomicie. Wielkość kryształów jest kluczowym czynnikiem - okazy z kryształami przekraczającymi 5 mm są już uważane za wyjątkowe. Ważny jest również brak uszkodzeń mechanicznych. ## Popularne stanowiska Zdecydowana większość najlepszych okazów kolekcjonerskich pochodzi z typowej lokalizacji - kopalni Providencia w Hiszpanii. Materiał z tego miejsca jest uważany za światowy standard dla tego minerału.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie na sucho, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Kontakt z wodą, zwłaszcza na dłuższy czas, jest niewskazany, gdyż jako siarczek może ulegać powolnemu utlenianiu. Jeśli konieczne jest użycie wody, powinna to być woda destylowana, a okaz należy natychmiast i dokładnie osuszyć. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać myjek ultradźwiękowych oraz wszelkich środków chemicznych, w tym kwasów i detergentów. Minerał jest wrażliwy na wysoką wilgotność powietrza, która może inicjować procesy jego rozkładu (tzw. choroba siarczków). Należy chronić go przed gwałtownymi zmianami temperatury. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w stabilnych, suchych warunkach. Najlepszym rozwiązaniem są zamykane, szczelne pudełka (np. typu membranowego) z dodatkiem pochłaniacza wilgoci (np. żelu krzemionkowego). Ekspozycja powinna odbywać się z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła.