Vihorlatite
Wzór chemiczny: Bi<sub>24</sub>Se<sub>17</sub>Te<sub>4</sub>
Wihorylatyt to rzadki selenek bizmutu z tellurem, tworzący igiełkowe kryształy o metalicznym połysku, odkryty na Słowacji.
Właściwości
- Połysk
- Metaliczny
- Rysa
- Czarny
- Gęstość
- 8.35
- Przezroczystość
- Nieprzezroczysty
- Układ krystaliczny
- Trygonalny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Identyfikacja wihorylatytu w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwa. Minerał ten wyróżnia się formą występowania - jako bardzo drobne, elastyczne, igiełkowe kryształy o metalicznym połysku, najczęściej wrośnięte w kwarc. Pewne rozpoznanie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak mikroanaliza rentgenowska (EDS/WDS) w celu potwierdzenia składu chemicznego (obecność Bi, Se i Te). ## Odróżnianie od podobnych Wihorylatyt można pomylić z innymi igiełkowymi siarkosolami lub selenkami bizmutu, takimi jak bizmutynit, aikinit czy lillianit. Odróżnienie opiera się na analizie chemicznej, która wykazuje dominację selenu nad siarką oraz obecność telluru. Wizualnie jest niemal nie do odróżnienia od podobnych minerałów bez specjalistycznego sprzętu. ## Formy kryształów Wihorylatyt tworzy wyłącznie kryształy o pokroju igiełkowym lub włosowatym, wydłużone wzdłuż osi c. Kryształy te występują pojedynczo lub tworzą splątane, wełniste agregaty oraz promieniste skupienia.
Środowisko występowania
## Geneza Wihorylatyt jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w niskotemperaturowych, epitermalnych żyłach kwarcowych, które przecinają andezyty i ich tufy. Jego krystalizacja jest związana z aktywnością wulkaniczną w neogenie. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w paragenezie z kwarcem (często w odmianie ametystowej), pirytem, chalkopirytem, galeną, sfalerytem, hematytem, a także innymi, rzadszymi selenkami i tellurkami bizmutu, takimi jak lillianit, neyit czy ikunolit. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania wihorylatytu na świecie jest jego lokalizacja typowa (type locality) - kamieniołom andezytu w miejscowości Poruba pod Vihorlatom, w kraju koszyckim na Słowacji.
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Jakość okazu wihorylatytu ocenia się przede wszystkim na podstawie bogactwa i widoczności jego kryształów. Najbardziej cenione są próbki, na których igiełkowe lub promieniste agregaty są dobrze wykształcone, obfite i wyraźnie kontrastują z kwarcową matrycą. Ze względu na mikroskopijny charakter minerału, okazy są zazwyczaj niewielkie (tzw. "micromounts"). ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów wihorylatytu jest kamieniołom w Poruba pod Vihorlatom na Słowacji. Materiał z tej lokalizacji jest niezwykle rzadki na rynku kolekcjonerskim.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy z wihorylatytem należy czyścić bardzo ostrożnie, najlepiej używając sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Ze względu na delikatność igiełkowych kryształów, należy unikać jakiegokolwiek kontaktu mechanicznego, w tym czyszczenia szczoteczkami. Mycie w wodzie, zwłaszcza z detergentami, jest odradzane. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, które mogłyby reagować z selenkami i tellurkami. Minerał powinien być chroniony przed skrajnymi temperaturami i wilgocią. Długotrwała ekspozycja na silne światło nie jest wskazana, chociaż brak jest szczegółowych danych o jego fotoczułości. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, stabilnych pojemnikach (pudełkach typu "micromount"), aby chronić delikatne kryształy przed uszkodzeniami mechanicznymi i kurzem. Ekspozycja powinna odbywać się w warunkach kontrolowanych, z dala od wibracji i bezpośredniego światła słonecznego.