Vauquelinite
Wzór chemiczny: Cu<sup>2+</sup>Pb<sup>2+</sup><sub>2</sub>(Cr<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)(PO<sub>4</sub>)(OH)
Waukelinit to rzadki minerał z grupy chromianów i fosforanów, tworzący drobne, ciemnozielone do czarnych kryształy, ceniony przez kolekcjonerów.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 2.5-3
- Połysk
- Resinous, Adamantine
- Rysa
- Greenish, Brownish
- Gęstość
- 5.8-6.1
- Łupliwość
- Good on {010}
- Przełam
- Uneven, Sub-Conchoidal
- Przezroczystość
- Translucent to Opaque
- Układ krystaliczny
- Monoclinic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Waukelinit najczęściej rozpoznaje się po jego charakterystycznych, drobnych kryształach o zielonej, brązowozielonej lub niemal czarnej barwie, tworzących wachlarzowate lub promieniste agregaty. Wysoka gęstość, wyczuwalna nawet w małych okazach, jest również ważną wskazówką. Występuje w strefach utleniania kruszców ołowiu i miedzi, często w towarzystwie innych wtórnych minerałów. ## Odróżnianie od podobnych Waukelinit bywa mylony z piromorfitem, zwłaszcza z jego zielonymi odmianami. Piromorfit tworzy jednak zazwyczaj sześcioboczne, beczułkowate kryształy i rzadko występuje w promienistych agregatach. Można go także pomylić z mimetezytem lub duftytem, od których odróżnienie często wymaga zaawansowanych badań chemicznych (np. na obecność chromu). Od krokoitu, z którym często współwystępuje, odróżnia go zielona lub brązowa barwa (krokoit jest pomarańczowo-czerwony). ## Formy kryształów Kryształy waukelinitu są zazwyczaj bardzo małe, o pokroju tabliczkowym lub krótkopryzmatycznym. Często są zbliźniaczone, tworząc złożone formy. Najczęściej spotyka się go w postaci promienistych, wachlarzowatych lub sferolitycznych agregatów, a także jako skupienia ziarniste i naskorupienia na innych minerałach.
Środowisko występowania
## Geneza Waukelinit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców zawierających ołów, miedź i chrom. Tworzy się w wyniku reakcji roztworów bogatych w fosforany i chromiany z minerałami pierwotnymi, takimi jak galena (PbS) czy chalkopiryt (CuFeS₂). Chrom pochodzi najczęściej z wietrzenia chromitu. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami ołowiu i miedzi. Do jego najczęstszych towarzyszy należą krokoit (z którym jest genetycznie powiązany), piromorfit, cerusyt, beudantyt, duftyt, mimetezyt, anglesyt oraz limonit. ## Lokalizacje Najważniejszym i historycznym miejscem występowania waukelinitu jest Bieriezowsk koło Jekaterynburga na Uralu w Rosji, skąd pochodzą okazy typowe. Inne znane lokalizacje to kopalnia Adelaide w Dundas na Tasmanii (Australia), kopalnia Leadhills w Szkocji (Wielka Brytania), a także niektóre złoża w Arizonie i Kalifornii (USA).
Rzadkość
Rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami, nawet jeśli są one niewielkie. Atrakcyjność podnosi intensywna, żywozielona barwa oraz estetyczne rozmieszczenie kryształów na matrycy skalnej. Szczególnie poszukiwane są kompozycje waukelinitu z kontrastującym kolorystycznie krokoitem. Duże, bogate agregaty lub naskorupienia również osiągają wyższą wartość. ## Popularne stanowiska Klasyczne i najbardziej pożądane okazy pochodzą z historycznej lokalizacji w Bieriezowsku na Uralu. Współcześnie na rynku kolekcjonerskim pojawiają się także interesujące okazy z Tasmanii, które wyróżniają się dobrym wykształceniem kryształów.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy waukelinitu należy czyścić z najwyższą ostrożnością ze względu na ich kruchość i miękkość. Najbezpieczniejszą metodą jest użycie sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Jeśli konieczne jest czyszczenie na mokro, należy używać wyłącznie wody destylowanej i bardzo miękkiego pędzelka, unikając mocnego tarcia. Po czyszczeniu okaz należy dokładnie osuszyć. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami, które mogą uszkodzić lub całkowicie rozpuścić minerał. Waukelinit jest wrażliwy na wysoką temperaturę i nagłe jej zmiany. Jako minerał zawierający ołów i chrom, jest toksyczny - należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie z okazem. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów waukelinitu w osobnych, zamykanych pudełkach klaserowych, aby chronić je przed uszkodzeniami mechanicznymi i kurzem. Ze względu na toksyczność, powinien być trzymany z dala od dzieci i zwierząt. Nie wymaga specjalnych warunków oświetleniowych ani wilgotnościowych, ale stabilne warunki pokojowe są najkorzystniejsze.